Lot คืออะไร: เครื่องมือที่ตัดสินใจชีวิตนักเทรด

สำหรับผู้เริ่มต้นเทรด Forex ข้อผิดพลาดที่ร้ายแรงที่สุดไม่ใช่การเลือกจุดเข้า แต่คือการเลือก Lot ที่ไม่คิดหน้าคิดหลัง บางคนกลัวความเสี่ยงจึงเทรด 0.01 Lot ตลอดเวลา บางคนโลภจึงกด 1.0 Lot หวังรวยเร็ว แล้วผลลัพธ์คือ? พอร์ตของเขาแตกเกือบทุกครั้ง วันนี้เราจะมาเข้าใจว่า lot คืออะไร จริงๆ และเหตุใดมันถึงเป็นตัวแปรที่อันตรายกว่าคุณคิด

ทำไม Lot ถึงเป็นตัวสำคัญในการเทรด Forex

ก่อนจะพูดถึง lot ต้องเข้าใจปัญหาที่ทำให้ “lot” ถือกำเนิดขึ้นมาก่อน ในตลาด Forex เราซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยน และราคาเคลื่อนตัวอย่างน้อยมาก ถ้าคำนวณเป็นสกุลเงินตัวหน่วย ผลกำไรก็น้อยนิดเดียว

เช่น หากคู่เงิน EUR/USD เคลื่อนไหวจาก 1.0850 ไป 1.0851 (เลื่อนไป 1 Pip) ถ้าคุณเทรดเงินยูโรแค่ 1 หน่วย คุณก็แค่ได้ $0.0001 แม้ว่าราคาจะวิ่งไปถึง 100 Pips ก็ได้เพียง $0.01 การซื้อขายแบบนี้ “เป็นไปไม่ได้ในปฏิบัติ”

ด้วยเหตุนี้ ตลาด Forex จึงสร้าง “หน่วยมาตรฐาน” ขึ้นมา โดยรวบรวมหน่วยเล็กๆ ให้เป็นก้อนใหญ่ เพื่อให้สามารถสร้างกำไรหรือขาดทุนอย่างมีนัยสำคัญ หน่วยมาตรฐานนี้ก็คือสิ่งที่เรียกว่า lot นั่นเอง

การเทรด Forex ด้วย lot คล้ายๆ กับการซื้อไข่ไก่ที่ตลาด คุณไม่สามารถซื้อไข่ได้ทีละฟอง แต่ต้องซื้อเป็นแผง (lot) เท่านั้น

Lot คืออะไร: ความหมายและความสำคัญ

Lot คือหน่วยวัดขนาดสัญญา (Contract Size) ของการซื้อขายในตลาด ซึ่งระบุว่าคุณกำลังควบคุมสินทรัพย์นั้นๆ ในปริมาณเท่าใด

ในตลาด Forex มีกฎเหล็กมาตรฐานสากลว่า: 1 Standard Lot = 100,000 หน่วยของสกุลเงินหลัก (Base Currency)

ที่สำคัญ “สกุลเงินหลัก” คือสกุลเงินที่อยู่ด้านหน้าของคู่เงินเสมอ:

• เมื่อเทรด 1 Lot ของ EUR/USD คุณควบคุมเงิน 100,000 ยูโร ไม่ใช่ 100,000 ดอลลาร์
• เมื่อเทรด 1 Lot ของ USD/JPY คุณควบคุมเงิน 100,000 ดอลลาร์สหรัฐ
• เมื่อเทรด 1 Lot ของ GBP/USD คุณควบคุมเงิน 100,000 ปอนด์สเตอร์ลิง

การเข้าใจว่า 1 Lot = 100,000 หน่วยของ “สกุลเงินตัวหน้า” คือกุญแจดอกแรกที่จะทำให้คุณคำนวณความเสี่ยงได้ถูกต้อง

Lot Size มีกี่ประเภท และแต่ละประเภทเหมาะสำหรับใคร

เนื่องจาก 1 Standard Lot มีขนาดใหญ่เกินไป (100,000 หน่วย) ตลาด Forex จึงได้สร้าง “ไซส์ย่อย” ของ lot เพื่อให้นักลงทุนรายต่างๆ สามารถเข้าถึงตลาดได้ และสำคัญยิ่ง คือเพื่อให้สามารถบริหารความเสี่ยงได้อย่างละเอียด

ประเภท Lot ที่นิยม:

Standard Lot (ล็อตมาตรฐาน)

• ขนาด: 1.0 | จำนวนหน่วย: 100,000
• เหมาะสำหรับ: นักเทรดมืออาชีพ, กองทุนลงทุน, ผู้มีเงินทุนสูงมาก

Mini Lot (มินิล็อต)

• ขนาด: 0.1 | จำนวนหน่วย: 10,000
• เหมาะสำหรับ: นักเทรดระดับกลาง ที่มีความเข้าใจตลาดและทุนพอสมควร

Micro Lot (ไมโครล็อต)

• ขนาด: 0.01 | จำนวนหน่วย: 1,000
• เหมาะสำหรับ: มือใหม่ที่เริ่มต้นเทรดด้วยเงินจริง ทดสอบกลยุทธ์ใหม่

Nano Lot (นาโนล็อต)

• ขนาด: 0.001 | จำนวนหน่วย: 100
• เหมาะสำหรับ: ผู้เรียนรู้พื้นฐาน (แม้จะใช้เงินจริงแต่ยังน้อยมาก)

ปัจจุบันโบรกเกอร์ชั้นนำเลือก Micro Lot (0.01) เป็นขนาดเริ่มต้น เพราะนี่คือ “ขนาดที่เหมาะพอ” - ต่อให้ขาดทุนก็ไม่หนักเกินไป แต่พอให้คุณรู้สึกเสียดายจริงๆ ซึ่งจำเป็นต่อการเรียนรู้ทางจิตวิทยาของการเทรด

ตารางเปรียบเทียบ Lot Size:

แสดงผลกระทบ: ความต่างระหว่าง Lot ใหญ่กับ Lot เล็ก

นี่คือหัวใจของเรื่อง ขนาดของ Lot คือตัวกำหนดมูลค่าต่อ Pip - หรือเรียกง่ายๆ ว่า “คันเร่งของพอร์ต” ยิ่งเหยียบ (ใช้ Lot ใหญ่) ก็ยิ่งแรง ทั้งกำไรและขาดทุน

จำนวนที่ต้องจดจำ (สำหรับคู่เงินที่มี USD เป็นตัวตาม เช่น EUR/USD):

• 1.0 Standard Lot → 1 Pip ขยับ ≈ $10 กำไร/ขาดทุน
• 0.1 Mini Lot → 1 Pip ขยับ ≈ $1 กำไร/ขาดทุน
• 0.01 Micro Lot → 1 Pip ขยับ ≈ $0.10 กำไร/ขาดทุน

มาดูกรณีศึกษาจริง:

สมมติว่า ท่าน A และท่าน B มีเงินทุนเท่ากัน $1,000 ทั้งคู่มองว่า EUR/USD จะขึ้น จึงกด Buy ที่ราคาเดียวกัน และตั้ง Take Profit กับ Stop Loss ที่ระยะห่างเดียวกัน 50 Pips

ความต่างคือการเลือก Lot:

• ท่าน A (สายซิ่ง): เทรด 1.0 Standard Lot → $10 ต่อ Pip
• ท่าน B (สายรอบคอบ): เทรด 0.01 Micro Lot → $0.10 ต่อ Pip

ผลลัพธ์ที่ 1 - ถูกทาง (ราคาขึ้น 50 Pips):

• ท่าน A: ได้กำไร 50 × $10 = $500 (+50% ของพอร์ต)
• ท่าน B: ได้กำไร 50 × $0.10 = $5 (+0.5% ของพอร์ต)

ผลลัพธ์ที่ 2 - ผิดทาง (ราคาลง 50 Pips):

• ท่าน A: ขาดทุน 50 × $10 = -$500 (-50% ของพอร์ต)
• ท่าน B: ขาดทุน 50 × $0.10 = -$5 (-0.5% ของพอร์ต)

ที่นี่เห็นปัญหาชัด: เมื่อท่าน A ขาดทุน $500 พอร์ตเหลือแค่ $500 อีกเทรดผิดแบบเดิมหนึ่งครั้ง พอร์ตก็แตกทันที แต่ท่าน B ขาดทุนแค่ $5 พอร์ตยังเหลือ $995 เขายังสามารถเทรดผิดพลาดอีก ~200 ครั้ง ก่อนที่พอร์ตจะหมด

สรุป: Lot ใหญ่ = Overtrade = แตกพอร์ต

การเลือก Lot ไม่ใช่การตัดสินใจเพื่อทำกำไร แต่เป็นการตัดสินใจเพื่อ “บริหารความเสี่ยง”

สูตรคำนวณ Lot ที่มืออาชีพใช้ทุกวัน

เมื่อคุณเข้าใจแล้วว่า Lot ใหญ่นั้นอันตรายแค่ไหน คำถามต่อไปคือ “จะคำนวณ Lot ที่เหมาะสมได้อย่างไร?”

นักเทรดมืออาชีพไม่เคยเดา Lot พวกเขาคำนวณมันทุกครั้ง เป้าหมายคือการ “กำหนดความสูญเสีย” (Fixed Risk) ที่ยอมรับได้ล่วงหน้า เช่น “ฉันจะยอมขาดทุนในเทรดนี้ไม่เกิน 2% ของพอร์ต ไม่ว่า Stop Loss จะกว้างหรือแคบแค่ไหนก็ตาม”

ปัจจัยสำคัญ 3 ประการก่อนคำนวณ Lot:

1. Account Equity: เงินทุนทั้งหมดในบัญชี (เช่น $5,000)
2. Risk Percentage: เปอร์เซ็นต์ความเสี่ยงต่อเทรด (มืออาชีพแนะนำ 1-3% เท่านั้น)
3. Stop Loss in Pips: ระยะห่างเป็น Pip จากจุดเข้า (เช่น 50 Pips)

สูตรมาตรฐาน:

Lot Size = (Account Equity × Risk %) ÷ (Stop Loss in Pips × Pip Value per 1 Lot)

สูตรนี้บังคับให้คุณเปลี่ยนวิธีคิด:

• มือใหม่: “ฉันจะเทรด Lot เท่าไหร่?”
• มืออาชีพ: “ฉันจะตัดขาดทุนที่จุดไหน? ฉันยอมเสียเงินได้เท่าไหร่?”

ตัวอย่างการคำนวณ - EUR/USD:

สถานการณ์:

• Account Equity: $10,000
• Risk Percentage: 2% (= $200)
• Stop Loss: 50 Pips
• Pip Value ของ 1.0 Lot: $10

แทนค่า:

• Lot Size = $200 ÷ (50 × $10) = $200 ÷ $500 = 0.4 Lots

ผลลัพธ์: คุณสามารถเทรด 0.4 Lot ได้ หากผิดทาง Stop Loss จะตัด และคุณขาดทุนเพียง 2% ($200) พอดีตามแผน

ตัวอย่างการคำนวณ - ทองคำ (XAUUSD):

หากเทรดทองคำ นิยมใช้ “Point” แทน “Pip”:

• 1 Standard Lot ทองคำ = 100 ทรอยออนซ์
• 1 Point = $0.01 = $1 ต่อ 1.0 Lot

สถานการณ์:

• Account Equity: $5,000
• Risk %: 2% (= $100)
• Stop Loss: $5.00 (= 500 Points)
• Point Value ของ 1.0 Lot: $1

แทนค่า:

• Lot Size = $100 ÷ (500 × $1) = 0.2 Lots

ความผิดพลาดทั่วไปเมื่อเลือก Lot ในตลาดต่างๆ

ข้อผิดพลาดที่ร้ายแรงที่นักเทรดมักทำ คือ “ใช้ Lot เดียวกันกับทุกตลาด” พวกเขาคุ้นเคยกับ 0.1 Lot ใน Forex แล้วใช้ 0.1 Lot กับทองคำ, น้ำมัน, ดัชนี โดยไม่รู้เลยว่ากำลังทำผิดพลาด

ความจริงคือ “Lot” เป็นแค่ชื่อเรียก แต่ขนาดสัญญาจริง (Contract Size) ของแต่ละสินทรัพย์ต่างกันสิ้นเชิน:

• 0.1 Lot ของ EUR/USD = ควบคุม 10,000 ยูโร
• 0.1 Lot ของ XAUUSD (ทองคำ) = ควบคุม 10 ทรอยออนซ์
• 0.1 Lot ของ WTI Crude (น้ำมัน) = ควบคุม 100 บาร์เรล

มูลค่าและความเสี่ยงไม่เท่ากันอย่างสิ้นเชิน การใช้ขนาด Lot เท่ากันในทุกตลาด ถือว่าเป็นความเสี่ยงมหาศาล

ตารางเปรียบเทียบ Contract Size ต่างๆ:

บทสรุป: Lot คืออะไร จริงๆ

Lot ไม่ใช่แค่ตัวเลขในช่อง Volume มันคือ “เครื่องมือบริหารความเสี่ยง” ที่ตัดสินใจว่าคุณจะรอดหรือแตกพอร์ตในระยะยาว

การเลือก Lot ที่ถูกต้อง มีความสำคัญมากกว่า การหาจุดเข้าที่สมบูรณ์แบบ เพราะแม้จุดเข้าดีแค่ไหน ถ้า Lot ใหญ่เกิน ท้ายสุดก็ยังแตก

เปลี่ยน Mindset ของคุณตั้งแต่วันนี้:

• ❌ เลิกถาม: “ฉันควรเทรด Lot เท่าไหร่ถึงจะรวยเร็ว?”
• ✅ เริ่มถาม: “ถ้าผิดทางในเทรดนี้ ฉันควรเทรด Lot เท่าไหร่ถึงจะไม่เจ็บหนักและยังมีพอร์ตเหลือเทรดต่อไปได้?”

เมื่อคุณตอบคำถามที่สองได้ คุณก็จะได้หาคำตอบของคำถามแรกโดยอัตโนมัติ นี่คือจิตรกรรมของนักเทรดมืออาชีพ