Bê bối Meme coin tổng thống: Từ 5 tỷ USD đến mềm mũi trong 48 giờ

Khi “em bé” Meme coin ra đời, không ai muốn nhận trách nhiệm. Giá token sụp từ đỉnh 74 USD xuống còn 5,9 USD (giảm 92%), còn token vợ từ 13 USD xuống 0,11 USD (gần như vô giá). Nhà đầu tư nhỏ lẻ trắng tay, nhưng nhóm nội bộ? Theo ước tính, họ rút ra hơn 350 triệu USD.

Sốt Meme coin: Trò chơi “ai nhanh ai được”

Meme coin không phải phát minh mới. Năm 2013, Dogecoin ra đời như một trò đùa – biểu tượng chó Shiba Inu với câu nói hài hước. Nhưng điều kỳ lạ là nhà đầu tư thực sự đổ xô vào, chỉ vài tuần vốn hóa đã đạt 12 triệu USD.

Một trong các đồng sáng lập Dogecoin từng lo lắng: “Tôi thực sự hy vọng mọi người không biến mọi meme nổi tiếng thành token.” Nhưng đó chính xác là điều xảy ra.

Qua nhiều năm, cơn sốt Meme coin không bao giờ tắt hẳn. Đặc biệt khi các sao nổi tiếng tham gia, thị trường lại bùng lên. Nhưng bản chất của Meme coin rất đơn giản: nó hoàn toàn dựa vào “sự thổi phồng”, không có sản phẩm thực tế hay dòng tiền. Theo tiêu chuẩn định giá thông thường, nó vô giá trị.

Cách duy nhất để kiếm lợi là bán lại với giá cao hơn – về bản chất, đó là “đầu cơ trên chính sự đầu cơ”. Alon Cohen, đồng sáng lập Pump.fun (nền tảng phát hành Meme coin hot nhất hiện nay), thừa nhận: “Theo giả thuyết thị trường hiệu quả, điều này lẽ ra không thể xảy ra, nhưng thực tế là nó có thể kiếm tiền.”

Từ tháng 1/2024 đến nay, chỉ riêng phí giao dịch từ nền tảng này, Pump.fun đã thu về khoảng 1 tỷ USD.

Từng bước xây dựng: Ng Ming Yeow và “utopia tài chính”

Để hiểu cơn sốt Meme coin, cần tìm hiểu người điều khiển thực sự. Một trong những nhân vật chủ chốt là Ng Ming Yeow, 40 tuổi, người Singapore dùng biệt danh “Meow” với avatar là con mèo phi hành gia.

Ng Ming Yeow lớn lên ở chợ ẩm thực địa phương, sau học kỹ thuật máy tính. Năm 2021, anh phát triển ứng dụng Mercurial Finance. Sau scandal Sam Bankman-Fried, anh đổi tên thành Meteora – nền tảng cho phép phát hành và giao dịch tiền mã hóa.

Meteora không chỉ chuyên Meme coin, nhưng 90% doanh thu năm qua (134 triệu USD) đến từ loại này. Ng Ming Yeow bảo vệ mô hình của mình bằng triết lý: “Tiền mã hóa là một thế giới vi mô, nó phản ánh điều thế giới thực sự muốn.”

Anh còn hình dung một hệ thống tên “GUM” (Thị trường Thống nhất Toàn cầu), nơi ai cũng có thể giao dịch bất cứ tài sản nào. Trong bài viết, Ng Ming Yeow nói phát hành tiền mã hóa như “lập tôn giáo”: “Lập tôn giáo mới chỉ cần một biểu tượng mới, cộng đồng và câu chuyện đi kèm.”

Nhưng khi được hỏi về vai trò trong token Trump, Ng Ming Yeow trở nên im lặng. Anh chỉ nói Meteora “hỗ trợ kỹ thuật” chứ không tham gia giao dịch. Một lập trình viên đã tạo token tên “Đế chế nịnh nọt nhỏ”, và khi được hỏi sâu hơn, Ng Ming Yeow im lặng trong 15 giây dài.

Hayden Davis: Người “phát hành hàng loạt token sập nhanh”

Manh mối chính dẫn đến Hayden Davis, 29 tuổi, cố vấn tiền mã hóa của Tổng thống Argentina Javier Milei. Davis bỏ học tại Liberty University (trường phúc âm ở Virginia), tự xưng “chuyên gia khởi nghiệp” trên LinkedIn.

Với cha là Tom (từng vào tù vì làm giả séc), cha con Davis lập Kelsier Ventures – hoạt động như ngân hàng đầu tư, tư vấn phát hành token, kết nối KOL, quản lý giao dịch.

Nhưng phân tích blockchain cho thấy, các token họ phát hành theo “mô hình đáng ngờ”: nội bộ bán tháo → giá tăng vọt → sập nhanh. Davis và đối tác lãi tổng cộng hơn 150 triệu USD, hơn nửa đến từ Libra (token của Milei).

Khi bê bối Libra bùng nổ, Davis công khai thừa nhận mình hỗ trợ. Trong một cuộc phỏng vấn với YouTuber chống lừa đảo, anh thừa nhận “ngành Meme coin mà anh giúp quảng bá không trung thực”. Nhưng lúc được Bloomberg hỏi về chi tiết liên quan token Trump, anh từ chối trả lời.

Bê bối tổng thống: Từ vệ sinh đến thực tế

Moty Povolotski, đồng sáng lập DefiTuna (một startup tiền mã hóa), từng hợp tác với Davis. Sau khi Libra sụp đổ, anh đứng ra tố giác.

Povolotski tiết lộ, Davis hứa “khi vốn hóa đạt 100 triệu USD thì bán”, nhưng yêu cầu “phải bán ẩn danh”. Anh nhớ lại, trong một quán bar shisha ở Barcelona, cha Davis khoe “chương trình tự động” dùng để “sniping” bí mật.

Cuối cùng, Povolotski phát hiện Ben Chow (CEO Meteora khi đó) tham gia sâu vào “dự án phát hành Meme coin lớn”. Ben Chow từng giới thiệu Davis làm ăn với nhóm Melania.

Khi Povolotski đối chất, Ben Chow tỏ ra “rất sốc” nhưng không phủ nhận quan hệ thân thiết. Sau đó, dưới áp lực dư luận, Ben Chow chọn từ chức.

Thẩm vấn “em bé trong bồn tắm”

Ng Ming Yeow sử dụng một ẩn dụ sinh động để bảo vệ ngành: “Không nên vứt cả em bé lẫn nước tắm. Trong bồn tắm có thể có phân, vi khuẩn E. coli, nhưng có thể thực sự có một em bé trong đó.”

Nhưng theo ẩn dụ này, những người như Davis – “phát hành hàng loạt token sập nhanh, làm loạn thị trường” – rõ ràng là “người thải phân”.

Vậy Ng Ming Yeow có từng bảo Davis “ra khỏi bồn tắm” không? Anh chỉ nói gặp Davis một lần, khoảng 20 phút. Rất khó đánh giá.

Chuỗi xung đột lợi ích: Từ token đến Bitcoin, từ máy bay chiến đấu đến Jeddah

Trong khi đó, gia đình Trump đã chuyển hướng sang “danh mục xung đột lợi ích đa dạng”, mặc dù liên tục phủ nhận “tài chính ảnh hưởng chính sách”:

• Tổng thống thúc đẩy kế hoạch “chính phủ Mỹ mua dự trữ chiến lược Bitcoin”
• Con trai Eric sở hữu công ty đào Bitcoin
• Gia đình cấp phép thương hiệu “Trump” cho tòa tháp ven biển ở Jeddah
• Trump ân xá tỷ phú Zhao Changpeng (đồng sáng lập một sàn giao dịch lớn), trong khi sàn này từng hỗ trợ dự án tiền mã hóa khác của Trump

Khi thị trường hạ nhiệt: Người thắng cuối cùng là ai?

Đến tháng 11, tổng khối lượng giao dịch Meme coin giảm 92% so với đỉnh tháng 1. Nhà đầu tư liên tục bị “xén lông” cho đến khi cạn tiền.

Ng Ming Yeow’s Meteora phát hành token riêng vào tháng 10, hiện vốn hóa vượt 300 triệu USD. Các “người chơi hậu trường” như Davis giờ đã thành “con ghẻ” của ngành – im lặng, ẩn mình.

Luật sư Max Burwick gọi Meme coin là “cỗ máy rút giá trị tối thượng do một nhóm người cực kỳ tài năng thiết kế”. Ông đại diện nhà đầu tư thua lỗi kiện Pump.fun và Ben Chow, cáo buộc “sòng bạc bị thao túng bởi người nội bộ”.

Hai vụ kiện đang được xét xử, chưa cáo buộc Trump hay Milei sai phạm. Tất cả bị đơn phủ nhận.

Kết: Thiếu kiểm soát và “xung đột lợi ích vô tận”

Một tháng sau khi Trump nhậm chức, SEC Mỹ tuyên bố “không quản lý”, chỉ nói “các luật chống gian lận khác vẫn có thể áp dụng”. Nhưng đến nay, chưa có cơ quan quản lý hay công tố viên nào can thiệp.

Trên thị trường chứng khoán truyền thống, nếu ai đó kiếm lợi lớn nhờ giao dịch đáng ngờ, cơ quan quản lý có thể kiểm tra kỹ lịch sử giao dịch. Nhưng ở lĩnh vực Meme coin, hành động quản lý như vậy chưa có dấu hiệu xảy ra.

“Tiền mã hóa là một thế giới vi mô,” Ng Ming Yeow nói, vừa múc viên cá vào bát, “nó phản ánh điều thế giới thực sự muốn – kiếm tiền ngay lập tức, muốn ăn không ngồi rồi.”

Khi thị trường hạ nhiệt, cơn sốt Meme coin phơi bày một thực tế: khi chính quyền nới lỏng kiểm soát tài chính, khi các quy tắc do chính “tay chơi hype” đặt ra, thị trường sẽ hỗn loạn đến mức nào – và những người có thông tin nội bộ, như Davis, Ng Ming Yeow hay Ben Chow, luôn là những người cuối cùng rời khỏi bàn chơi với túi tiền đầy.