Fusaka nâng cấp mang lại những lợi ích gì cho Ethereum?

Tác giả: Haotian; Nguồn: X, @tmel0211

Một số bạn thắc mắc, tại sao nâng cấp Fusaka của Ethereum lại ít được bàn luận như vậy? Bởi vì khác với các lần nâng cấp chuyển từ PoW sang PoS hoặc Dencun trước đây, lần này là một nâng cấp “tối ưu hóa kỹ thuật điển hình”, không có chiêu trò về khái niệm, không có đổi mới về mô hình, mà chỉ là giảm chi phí, tăng hiệu suất, tối ưu hóa trải nghiệm, giải quyết một số vấn đề cụ thể một cách chắc chắn:

Chẳng phải đây chính là trạng thái mà một blockchain công khai trưởng thành nên có sao? Nào, cùng xem Fusaka thực sự mang lại những gì?

1) Chi phí L2 giảm mạnh. Hiện tại chi phí chính của L2 là chi phí DA để công bố dữ liệu lên L1. Fusaka mở rộng Blob lên gấp 8 lần + xác minh lấy mẫu ngẫu nhiên PeerDAS, giúp chi phí L2 giảm đi hơn một nửa.

Nhiều người đã trở nên “miễn nhiễm” với việc giảm phí L2, cho rằng điểm nghẽn chính của L2 là mức độ sôi động của hệ sinh thái, chỉ giảm phí thì vô nghĩa. Nhưng nếu nhìn từ góc độ chuỗi ứng dụng chuyên biệt (Specific) thay vì L2 chung, ý nghĩa lại hoàn toàn khác, ví dụ: Arbitrum giảm phí thúc đẩy hạ tầng RWA, Base giảm phí hỗ trợ phát triển hệ sinh thái thanh toán x402, cũng như MegaETH sắp tới mở rộng các ứng dụng DeFi tần suất cao và game… đều được kích thích trực tiếp;

Thị trường không nên chỉ chú ý L2 giảm phí bao nhiêu, mà quan trọng là những kịch bản ứng dụng tần suất cao nào sẽ được kích hoạt nhờ giảm chi phí.

2) Thị trường phí Blob bình thường hóa, kỳ vọng đốt ETH được thổi bùng lại. Sau khi nâng cấp Dencun, phí Blob giảm mạnh khiến mạng chính mất đi khả năng được L2 bù đắp, Ethereum cũng từ trạng thái giảm phát chuyển sang lạm phát nhẹ.

Fusaka giới thiệu phí nền tảng tối thiểu cho Blob (EIP-7918), nghĩa là dù nhu cầu Blob thấp, L2 vẫn phải trả phí tối thiểu, ETH vẫn sẽ bị đốt.

Đây thực sự là trạng thái bình thường, một khi lượng ETH bị đốt trung bình hàng ngày sau nâng cấp quay lại mức trước Dencun, thì kỳ vọng vào quỹ đạo giảm phát của ETH cũng không còn xa, và lâu dài hơn, cốt truyện giá trị của ETH với vai trò là lớp thanh toán toàn cầu mới có thể đứng vững.

3) Gas Limit được nâng lên 60M, thông lượng L1 tăng rõ rệt. Trong bối cảnh các blockchain khác liên tục “khoe” TPS trên 100,000, mọi người dường như không cảm nhận rõ về việc Ethereum chỉ tăng vài chục hay vài trăm TPS.

Nhưng đừng quên, Ethereum “chính thống” mà mọi người hay chỉ trích lại thực sự tăng TPS lần này, và không còn chậm rãi như trước đây, hiệu suất thực thi tăng vọt, thậm chí chuẩn bị cạnh tranh trực diện với Solana. Thêm vào đó là chiến lược dài hạn nâng cao hiệu suất L1 của Ethereum, sao lại không đáng để khen ngợi chứ!

Về bản chất, trước đây Ethereum chỉ tập trung vào chiến lược Rollup Centric một chân, quá phụ thuộc vào đường đua L2, còn bây giờ là chiến lược song song giữa L1 thanh toán + L2 thực thi, có giãn có căng, nhiều tiềm năng hơn.

4) PeerDAS giảm 85% ngưỡng tham gia xác thực. Tôi nghĩ đây là thay đổi dễ bị bỏ qua nhất nhưng lại có ý nghĩa sâu sắc nhất của Fusaka. Cơ chế xác minh ngẫu nhiên một phần dữ liệu sẽ giúp mức độ phi tập trung của các Validator Ethereum tăng lên đáng kể, cũng phản hồi lại lo ngại của Vitalik Buterin về việc các tổ chức kiểm soát Ethereum.

Ở một mức nào đó, PeerDAS chính là hiện thực hóa nhẹ nhàng ý tưởng sharding của Ethereum, đạt được nhiều mục tiêu như: giảm gánh nặng node, tăng khả năng mở rộng mạng lưới, tăng mức độ phi tập trung…

Ngoài ra, ý nghĩa lớn hơn của PeerDAS là phá bỏ hoàn toàn rào cản kỹ thuật cho tổ chức tham gia, ví dụ như vận hành node, staking, và các nghiệp vụ tuân thủ khác. Khi các ông lớn TradFi như Fidelity, BlackRock… có thể tham gia sâu vào đóng góp cho kinh tế Ethereum, đó mới là thời điểm hệ sinh thái Ethereum thực sự bùng nổ;

Trên đây là tổng quan.

Vậy câu hỏi đặt ra: Một ETH trưởng thành hơn, ổn định hơn, hiệu quả hơn, vừa mở rộng tổ chức hóa, vừa phát triển song song L1+L2, vừa có thể nắm bắt giá trị giảm phát, liệu có xứng đáng để bạn tiếp tục tin tưởng không?