#哈梅内伊之子当选伊朗领袖 Lãnh đạo tối cao mới của Iran ra đời, Mỹ và Israel đe dọa cứng rắn, tình hình Trung Đông lại thêm biến số!

Ngày 9 tháng 3 theo giờ địa phương, Iran đã bước vào thời khắc chuyển giao quyền lực lịch sử — Hội nghị chuyên gia đã bỏ phiếu áp đảo, chính thức bầu chọn Mujahtaba Khamenei làm lãnh đạo tối cao thứ ba của Cộng hòa Hồi giáo Iran. Ông là con trai thứ của lãnh tụ tối cao quá cố, Ali Khamenei, chính thức từ hậu trường bước lên sân khấu, gánh vác ngọn cờ lãnh đạo Iran. Đồng thời, Lực lượng Cách mạng Hồi giáo Iran đã nhanh chóng tuyên bố ủng hộ, củng cố nền tảng cho quá trình chuyển giao quyền lực ổn định, trong khi Mỹ và Israel phản ứng cứng rắn liên tiếp, khiến tình hình Trung Đông vốn đã căng thẳng lại càng thêm nóng.

Là trung tâm quyền lực của Iran, lãnh đạo tối cao có quyền quyết định cuối cùng các vấn đề quan trọng của quốc gia, kiêm luôn chức Tổng tư lệnh quân đội, do Hội nghị chuyên gia gồm 88 nhà luật pháp do dân bầu chọn phụ trách bầu cử, giám sát và cách chức. Chức vụ này thực hiện suốt đời, quyết định trực tiếp hướng đi của chính sách nội ngoại của Iran. Việc Mujahtaba trúng cử lần này không phải là ngẫu nhiên — vị lãnh đạo 56 tuổi này đã nhiều năm sâu sát trong trung tâm quyền lực của Iran, là “người kế thừa bóng tối” thực thụ.

Mujahtaba sinh năm 1969 tại thành phố thánh địa Mashhad, Iran. Lớn lên trong phong trào cách mạng lật đổ triều đại Pahlavi, dòng máu cách mạng của gia đình ông in đậm trong quá trình trưởng thành. Sau thắng lợi của Cách mạng Hồi giáo năm 1979, ông cùng gia đình chuyển đến Tehran, học tại Trường trung học Alavi (lò đào tạo tinh anh của chế độ Iran), rồi nghiên cứu thần học tại Tehran và Qom, dưới sự hướng dẫn của các nhân vật tôn giáo bảo thủ hàng đầu, đủ điều kiện trở thành lãnh đạo tối cao — “Ayatollah”.

Sự trỗi dậy của ông gắn chặt với lực lượng Cách mạng Hồi giáo Iran. Trong cuộc chiến Iran-Iraq, Mujahtaba từng phục vụ trong Tiểu đoàn Habbib, kết nghĩa sâu đậm với các đồng đội thời đó, phần lớn sau này đều gia nhập các tầng lớp cao trong hệ thống an ninh Iran, hình thành mạng lưới quyền lực trung tâm hỗ trợ ảnh hưởng của ông. Nhiều năm qua, ông luôn ẩn mình sau hậu trường, phụ trách văn phòng lãnh đạo tối cao, tham gia các quyết sách quốc gia quan trọng, còn kiểm soát thực tế các tổ chức dân quân “Basij” và các tài sản tài chính lớn trong nước. Năm 2019, ông còn bị Mỹ áp đặt trừng phạt, thể hiện rõ vị trí của ông trong hệ thống quyền lực Iran.

Sau khi kết quả bầu cử chính thức công bố, Lực lượng Cách mạng Hồi giáo Iran nhanh chóng ra tuyên bố chúc mừng Mujahtaba trúng cử, khẳng định sẽ tuyệt đối tuân theo mọi chỉ thị của ông, bảo vệ các giá trị cách mạng Hồi giáo, đảm bảo quyền chỉ huy của lãnh đạo tối cao và an ninh quốc gia. Chủ tịch Quốc hội Iran, Ali Larijani, cũng nhận xét rằng Mujahtaba là “lãnh đạo trung thành, cách mạng, được nhân dân tin tưởng”, hiểu rõ bối cảnh thời đại và các mối đe dọa, có khả năng tổ chức hành chính và huy động nguồn lực mạnh mẽ. Các tuyên bố này đảm bảo quá trình chuyển giao quyền lực ổn định, đồng thời thể hiện sự đoàn kết nội bộ.

Tuy nhiên, sự ổn định nội bộ của Iran chưa thể mang lại sự yên bình bên ngoài. Trước và sau khi tin Mujahtaba trúng cử lan truyền, Mỹ và Israel liên tiếp đưa ra các đe dọa cứng rắn, đầy khí thế. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chủ động phát động, từ ngày 5 tháng 3 đã tuyên bố “phải tự mình tham gia chọn lựa lãnh đạo mới của Iran”, rõ ràng không chấp nhận con trai của Khamenei kế nhiệm. Ngày 8 tháng 3, trong cuộc phỏng vấn, ông còn tỏ thái độ ngạo nghễ, tuyên bố rằng “lãnh đạo mới của Iran phải được chúng tôi phê duyệt, nếu không sẽ không tồn tại lâu”, còn ngầm ý không loại trừ việc cử đặc nhiệm chiếm đoạt uranium làm giàu của Iran, thậm chí cảnh báo nếu lãnh đạo mới tiếp tục chính sách của Khamenei, Mỹ sẽ trở lại chiến tranh trong vòng 5 năm. Những lời can thiệp vào nội bộ Iran này rõ ràng là xúc phạm chủ quyền quốc gia. Israel còn gay gắt hơn, ngày 8 tháng 3 đã lên tiếng cảnh báo, bất kể ai đảm nhận vị trí lãnh đạo tối cao của Iran đều sẽ bị tiếp tục tấn công. Một phát ngôn viên quân đội Israel còn đăng bài cảnh báo bằng tiếng Ba Tư trên mạng xã hội, nói rằng hành động của chính quyền Iran nhằm chỉnh đốn nội bộ, bầu chọn lãnh đạo mới, không thể thay đổi lập trường của Israel — “Chúng tôi sẽ tiếp tục truy sát bất kỳ người kế nhiệm nào và bất kỳ ai cố gắng bổ nhiệm người kế nhiệm”, thậm chí liệt kê tất cả các thành viên tham gia hội nghị chuyên gia vào danh sách mục tiêu, thái độ cứng rắn đến mức gần như điên cuồng. Trước đó, Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Benny Gantz, cũng từng đe dọa rằng bất kỳ ai chống lại Mỹ, trở thành lãnh đạo tối cao của Iran đều sẽ trở thành “mục tiêu tiêu diệt” của Israel.

Đối mặt với các đòn ép liên tiếp của Mỹ và Israel, phía Iran không hề tỏ ra yếu thế. Người phát ngôn Lực lượng Cách mạng Hồi giáo Iran, Ramezan Naini, khẳng định rằng lực lượng vũ trang Iran có khả năng duy trì chiến tranh cường độ cao ít nhất 6 tháng, với kho vũ khí tên lửa, drone, tàu chiến tấn công đều đủ dự trữ, trong vài ngày tới sẽ triển khai loại tên lửa tầm xa mới, nhằm “tấn công địch một cách đau đớn và có mục tiêu hơn”, dùng sức mạnh để đáp trả các mối đe dọa bên ngoài.

Thực tế, việc Mujahtaba trúng cử diễn ra trong bối cảnh tình hình Iran vô cùng phức tạp — lãnh tụ tối cao quá cố Ali Khamenei đã thiệt mạng trong vụ tấn công của Mỹ và Israel ngày 28 tháng 2, Iran đang đối mặt với thử thách kép của chiến tranh và tái cấu trúc quyền lực. Việc Mujahtaba nhậm chức không chỉ nhằm ổn định nội bộ, giải quyết khó khăn kinh tế, mà còn phải đối phó với các thách thức liên tục từ Mỹ và Israel. Điều này như chèo lái chiếc “tàu Iran đang vượt bão”, không thể tránh khỏi thử thách lớn. Có ý kiến cho rằng, mối quan hệ sâu sắc giữa Mujahtaba và lực lượng Cách mạng Hồi giáo có thể khiến chính sách đối ngoại của Iran trong tương lai trở nên cứng rắn hơn, tiếp tục kiên trì chống lại sự can thiệp của Mỹ và Israel; cũng có ý kiến cho rằng, dưới áp lực cấm vận và chiến tranh kéo dài, ông có thể sẽ tìm kiếm các bước đột phá thực dụng, để tạo điều kiện phát triển thuận lợi hơn cho Iran. Nhưng dù thế nào đi nữa, thái độ cứng rắn của Mỹ và Israel đã rõ ràng, phản công của Iran đã sẵn sàng, cuộc đấu tranh ở Trung Đông sẽ còn tiếp tục leo thang.