Từ tiền mặt đến tiền điện tử: tại sao các ngân hàng tránh xa Bitcoin trong bối cảnh Basel III

Quy chuẩn quốc tế về vốn Basel III tạo ra một tình huống kỳ lạ trên thị trường: tiền mặt trong ngân hàng hầu như không cần đảm bảo (tỷ lệ rủi ro 0%), trong khi Bitcoin, như một tài sản tư nhân, lại nhận mức rủi ro cao nhất — 1.250%. Sự khác biệt trong cách tiếp cận điều chỉnh các loại tài sản này đã trở thành nguyên nhân của làn sóng chỉ trích dữ dội từ ngành công nghiệp crypto, cho rằng các quy định này không chỉ nhằm bảo vệ mà còn nhằm đàn áp sáng tạo một cách có hệ thống.

Vấn đề về tỷ lệ rủi ro: làm thế nào 1.250% gây hại cho việc chấp nhận Bitcoin

Khi Ủy ban giám sát ngân hàng Basel (BCBS) ban hành các quy tắc này vào năm 2021, phân loại tiền điện tử vào nhóm rủi ro cao nhất, nhiều chuyên gia nghĩ rằng đây chỉ là biện pháp tạm thời. Tuy nhiên, đến năm 2024, ủy ban đã kết thúc các yêu cầu về vốn này, có nghĩa là các ngân hàng muốn giữ BTC trong bảng cân đối của mình phải đảm bảo bằng tài sản thế chấp phù hợp theo tỷ lệ 1:1.

Ngược lại, vàng vật chất và trái phiếu chính phủ đều có tỷ lệ rủi ro 0%, như tiền mặt. Cách tiếp cận này khiến việc sở hữu Bitcoin trở nên đắt đỏ hơn so với các loại tài sản khác và buộc các ngân hàng phải tìm kiếm các lựa chọn thay thế. Jeff Walton, Giám đốc rủi ro chính của Bitcoin tại công ty Strive, chỉ ra sự bất công rõ ràng: nếu Mỹ muốn trở thành “thủ đô tiền điện tử” của thế giới, các quy định ngân hàng như vậy không chỉ cần thay đổi — mà còn cản trở hoạt động kinh doanh hợp pháp.

Yêu cầu về vốn và lợi nhuận: kinh tế của việc lựa chọn tiền mặt

Kinh tế của tình huống này rất đơn giản. Các ngân hàng là các tổ chức thương mại nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Khi việc giữ Bitcoin đòi hỏi chi phí gấp năm lần so với tiền mặt để thế chấp, quyết định rõ ràng — giữ tiền mặt. Chris Perkins, Chủ tịch công ty đầu tư CoinFund, mô tả điều này như một “chỗ hẹp khác” — không phải là mở rộng tín dụng, mà là một phương pháp tinh vi để gây khó khăn, khiến các ngân hàng khó tham gia vào các hoạt động crypto.

Hub Lee, Giám đốc Chiến lược của một trong những công ty Bitcoin treasury lớn nhất, cũng kêu gọi cải cách hệ thống hiện tại, nhấn mạnh rằng áp lực quá mức lên BTC tạo ra sự cạnh tranh giả tạo giữa các tài sản, không phản ánh đúng rủi ro thực tế.

Yêu cầu thay đổi: tại sao ngành công nghiệp yêu cầu xem xét lại Basel III

Thật thú vị, dường như các nhà quản lý bắt đầu lắng nghe phản đối. Vào tháng 10 năm 2025, có thông tin cho biết BCBS đang xem xét khả năng giảm nhẹ các yêu cầu về vốn đối với các tài sản kỹ thuật số. Động thái này phản ứng lại sự tăng trưởng vượt bội của vốn hóa các stablecoin, gần đạt 300 tỷ USD, theo dữ liệu từ RWA.xyz.

Tháng tiếp theo, các cuộc thảo luận trở nên sôi động hơn: Erik Tedein, Chủ tịch BCBS, đề xuất rằng, có thể cần một “cách tiếp cận khác” đối với tỷ lệ rủi ro 1.250% dành cho tiền điện tử. Phát biểu này được nhiều nhà quan sát xem như một tín hiệu xanh cho các thay đổi trong tương lai, đặc biệt liên quan đến yêu cầu về thế chấp.

Tương lai của quy định: tiến trình tiến hóa nhất quán hay cải cách triệt để?

Tình hình vẫn còn nhiều biến động. Nếu các nhà quản lý thực sự chuyển sang một hệ thống đánh giá rủi ro công bằng hơn, trong đó Bitcoin không bị trừng phạt chỉ vì nó là tiền điện tử, điều này có thể mở ra cơ hội lớn để tăng cường nhu cầu của các ngân hàng đối với BTC.

Tuy nhiên, câu hỏi còn lại là: liệu đây có phải là một cuộc cải cách thực sự, hay chỉ là sự nới lỏng hệ thống vốn vẫn ưu tiên tiền mặt và các tài sản truyền thống? Đối với ngành công nghiệp crypto, câu trả lời sẽ có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của các tài sản kỹ thuật số trong chuỗi tài chính truyền thống.