Platin versus Vàng: Kim loại quý nào thực sự sinh lợi vào năm 2026?

Từ giữa năm 2025, các nhà đầu tư đã phải đối mặt với một câu hỏi nóng bỏng mới: Platin đắt hơn vàng – và nếu đúng vậy, liệu nên đầu tư vào kim loại quý rẻ hơn này không? Câu trả lời sẽ khiến bạn ngạc nhiên. Mặc dù hiện tại platin thực sự đang có giá thấp hơn vàng, nhưng khi xem xét kỹ hơn, các cơ hội và rủi ro hoàn toàn khác biệt. Trong khi vàng với hơn 4.850 USD mỗi ounce vào tháng 2 năm 2026 được định giá cao hơn rõ rệt, thì platin trong những tháng gần đây lại thể hiện một động lực hoàn toàn khác – một đợt tăng giá hơn 200%. Những điều nhà đầu tư cần biết.

Khoảng cách giá lớn giữa platin và vàng

Ai hỏi platin có đắt hơn vàng không, sẽ nhận được câu trả lời rõ ràng: Không. Với khoảng 2.045 USD mỗi ounce vào đầu tháng 2 năm 2026, platin thấp hơn đáng kể so với mức giá vàng khoảng 4.850 USD. Khoảng cách tuyệt đối đã mở rộng lên hơn 2.700 USD mỗi ounce – một mức cực đại lịch sử. Đặc biệt hấp dẫn: điều này không phải lúc nào cũng đúng. Năm 2014, platin với hơn 1.500 USD mỗi ounce vẫn cao hơn rõ rệt so với giá vàng thời điểm đó.

Sự phát triển này đặt ra câu hỏi về định giá. Tỷ lệ platin-vàng – tỷ số giữa giá platin và vàng – hiện ở dưới 0,42, mức chưa từng thấy kể từ năm 2011. Trong hơn một thập kỷ, platin đã bị định giá thấp hơn vàng một cách chưa từng có. Tuy nhiên, chính sự phân kỳ cực đoan này có thể trở thành cơ hội hấp dẫn cho nhà đầu tư.

Tại sao giá cả lại phân kỳ: Nhu cầu và cấu trúc thị trường

Để hiểu tại sao platin lại rẻ hơn vàng mặc dù hiếm hơn, cần phân tích các khác biệt căn bản của hai thị trường này. Vàng chủ yếu được giao dịch như một tài sản đầu tư thuần túy – nhu cầu của nó khá ổn định và được hỗ trợ bởi bất ổn tiền tệ. Trong khi đó, platin là một kim loại lai: vừa là một khoản đầu tư, vừa chịu ảnh hưởng bởi nhu cầu công nghiệp.

Chính đặc điểm này giải thích lịch sử biến động của platin. Trong khi vàng từ 2019 liên tục đạt đỉnh cao mới – đỉnh điểm vào cuối tháng 1 năm 2026 vượt quá 5.500 USD – thì platin lại duy trì quanh mức 1.000 USD trong thời gian dài. Nguyên nhân chủ yếu là do ngành công nghiệp ô tô yếu đi. Platin chủ yếu được dùng trong các bộ lọc khí diesel, và nhu cầu của chúng đã giảm sút trong những năm gần đây. Tuy nhiên, từ giữa năm 2025, đã xuất hiện một bước ngoặt bất ngờ.

Đợt tăng giá ngoạn mục: 200% trong vài tháng

Diễn biến giá platin từ tháng 6 năm 2025 trở nên như một chuyến tàu lượn siêu tốc. Giá đã tăng từ gần 900 USD lên mức đỉnh mới 2.925 USD vào ngày 26 tháng 1 năm 2026 – một mức tăng đáng kinh ngạc hơn 200% chỉ trong vài tháng. Đà tăng này dựa trên sự kết hợp hoàn hảo của nhiều yếu tố:

Hạn chế nguồn cung: Nam Phi, chiếm khoảng 70-80% sản lượng platin toàn cầu, gặp nhiều khó khăn. Sản lượng mỏ giảm 5% trong năm 2025, đạt mức thấp nhất trong vòng năm năm. Điều này dẫn đến năm thứ ba liên tiếp thâm hụt, ước tính thiếu hụt khoảng 692.000 ounce.

Khẩn cấp vật lý cực đoan: Tỷ lệ thuê (lease rate) tăng vọt, và thị trường OTC London thể hiện rõ tín hiệu backwardation – dấu hiệu của sự khan hiếm cực độ. Thị trường platin với khoảng 73.500 hợp đồng NYMEX (tương đương khoảng 8,3 tỷ USD) còn ít thanh khoản hơn nhiều so với thị trường vàng, trị giá hơn 200 tỷ USD.

Các yếu tố địa chính trị và vĩ mô: Xung đột thương mại, thuế quan của Mỹ, căng thẳng giữa Mỹ và Iran, cùng đồng USD yếu đã thúc đẩy giá các loại hàng hóa. Đặc biệt, sau đợt tăng mạnh của vàng, nhà đầu tư đã tìm kiếm các kim loại quý rẻ hơn và phát hiện ra platin.

Nhu cầu ổn định bất ngờ: Nhu cầu mua vàng thỏi và xu, cũng như dòng vốn ETF tăng mạnh, và tổng đầu tư vào platin năm 2025 tăng 47% ấn tượng.

Sự hội tụ của các yếu tố này đã dẫn đến một đợt bùng nổ – nhưng độ biến động cũng phơi bày những điểm yếu cấu trúc của thị trường.

Độ biến động cực đoan như một cảnh báo

Sự điều chỉnh sau đỉnh cao cho thấy tính nhạy cảm của thị trường platin ít thanh khoản. Trong vòng chỉ sáu ngày giao dịch, giá giảm 35,7% xuống còn 1.882 USD, rồi sau đó phục hồi gần 20% trong ngày kế tiếp. Những biến động này gần như không thể xảy ra trên thị trường vàng. Chúng phản ánh một vấn đề căn bản: thanh khoản thấp làm tăng mạnh các biến động theo chiều lên và xuống. Đối với các nhà đầu tư bảo thủ, đây là một rủi ro lớn.

Platin so với vàng: Dự báo năm 2026

Theo Hội đồng Đầu tư Platin Thế giới (WPIC), thị trường sẽ trở lại trạng thái bình thường vào năm 2026. Năm 2026, WPIC dự đoán cung cầu gần như cân bằng, với 7.404 koz cung ứng so với 7.385 koz nhu cầu. Tổng cung dự kiến tăng khoảng 4%, trong khi nhu cầu giảm 6% – chủ yếu do dòng vốn đầu tư giảm sút, khi các nhà đầu tư ETF có thể chốt lời khi giá tăng cao.

Các nhà phân tích khác dự báo mức giá platin rất khác nhau:

• Heraeus Precious Metals: 1.300 – 1.800 USD
• Bank of America Securities: 2.450 USD
• Commerzbank: 1.800 USD

Phạm vi dự báo rộng này thể hiện rõ sự không chắc chắn. Tuy nhiên, có một triển vọng lạc quan quan trọng: WPIC dự đoán, sau năm 2026, thị trường sẽ tiếp tục thâm hụt ít nhất đến năm 2029. Ngành công nghiệp hydrogen có thể tiêu thụ thêm 875.000 đến 900.000 ounce mỗi năm, làm tăng các áp lực về nguồn cung dài hạn.

Cơ hội và rủi ro cho các loại nhà đầu tư khác nhau

Đối với nhà giao dịch hoạt động: Độ biến động cao mang lại nhiều cơ hội giao dịch. Các công cụ như CFD hoặc hợp đồng tương lai cho phép dự đoán theo cả hai chiều. Chiến lược theo xu hướng với các đường trung bình động (10 và 30 ngày) là phổ biến. Quan trọng là quản lý rủi ro chặt chẽ – tối đa 1-2% tổng vốn mỗi lệnh, kết hợp lệnh dừng lỗ. Ví dụ: Với 10.000 euro vốn, rủi ro tối đa 1% (100 euro), đặt dừng lỗ 2% dưới giá vào lệnh, đòn bẩy 5x, thì vị thế tối đa là 1.000 euro.

Đối với nhà đầu tư bảo thủ: Platin có thể là một phần bổ sung cho danh mục đầu tư hiện có, vì nó có cơ chế cung cầu riêng và có thể đi ngược với xu hướng cổ phiếu. Đặc biệt, trong các danh mục cổ phiếu Mỹ, platin có thể giúp phòng hộ. Các sản phẩm như ETC, ETF hoặc platin vật lý phù hợp cho chiến lược này.

Cân nhắc quan trọng: Liệu việc platin đắt hơn vàng có phải là câu hỏi quan trọng trong phân bổ tài sản không? Câu trả lời đơn giản “Không” là chưa đủ. Giá mỗi ounce chỉ là một khía cạnh. Quan trọng hơn là vai trò của từng kim loại: vàng như một công cụ phòng lạm phát và giữ giá ổn định, còn platin là người hưởng lợi từ các khủng hoảng nguồn cung và nhu cầu công nghiệp cho công nghệ xanh.

Những điều nhà đầu tư cần chú ý trong những tháng tới

Chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) vẫn là trung tâm. Các tín hiệu hawkish và việc bổ nhiệm Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed tiếp theo cho thấy khả năng giảm lãi suất chậm lại – điều này có thể hỗ trợ đồng USD và gây áp lực giảm giá platin (cũng như vàng).

Ngoài ra, các rủi ro thay thế kim loại cũng cần theo dõi. Khi giá platin tăng mạnh, các nhà sản xuất bộ lọc khí ô tô có thể chuyển sang dùng palladium nhiều hơn, làm giảm nhu cầu.

Tuy nhiên, khủng hoảng nguồn cung mang tính cấu trúc vẫn là yếu tố hỗ trợ. Các gián đoạn sản xuất tại Nam Phi chưa có dấu hiệu được khắc phục nhanh, hạn chế rủi ro giảm giá platin về dài hạn.

Đối với nhà đầu tư platin, việc theo dõi tỷ lệ thuê là rất quan trọng – chúng là chỉ báo sớm về căng thẳng thị trường và xu hướng giá trong tương lai.

Kết luận: Platin đắt hơn vàng? Câu hỏi sai lầm

Có thể trả lời nhanh: hiện tại, không. Câu hỏi thực sự quan trọng là: kim loại nào phù hợp với chiến lược đầu tư và mức độ chấp nhận rủi ro của tôi? Vàng mang lại sự ổn định và phòng lạm phát lâu dài. Platin mang tính biến động cao, có tính chất đầu cơ và tiềm năng hưởng lợi từ khủng hoảng nguồn cung cấu trúc. Năm 2026, chính sự phân kỳ này có thể tạo ra cơ hội cho các loại nhà đầu tư khác nhau.