Lợi nhuận và lỗ (P&L) là chỉ số chính để hiểu về lợi nhuận và thua lỗ của bạn trong giao dịch quyền chọn

P&L là nền tảng phân tích kết quả giao dịch. Khi bạn đặt hợp đồng quyền chọn, cần hiểu rõ cách biến động lợi nhuận và lỗ của bạn ở từng giai đoạn – từ khi mở vị thế đến khi đóng hoặc hết hạn hợp đồng. Các loại P&L khác nhau được tính theo cách khác nhau, tùy thuộc vào giai đoạn của vị thế và kết quả bạn hướng tới.

Bybit hỗ trợ quyền chọn dựa trên USDT, do đó tất cả các tính toán và thanh toán đều được thực hiện bằng stablecoin này. Hiểu rõ cách hoạt động của từng dạng P&L sẽ giúp bạn đưa ra quyết định quản lý rủi ro và tối ưu hóa chiến lược giao dịch của mình.

Giá trung bình vào lệnh: hiểu rõ điểm vào thực tế của bạn

Khi giao dịch tích cực, thường xuyên xảy ra việc bạn tăng vị thế hiện có bằng cách thêm hợp đồng mới với các mức giá khác nhau. Lúc này, cần tính toán giá trung bình vào lệnh – giúp bạn chính xác biết mình đang ở mức giá nào.

Cách xác định giá trung bình vào lệnh khi tích lũy vị thế

Công thức tính khá đơn giản:

_ Giá trung bình vị thế = [(khối lượng vị thế trước × giá trung bình trước) + (khối lượng hợp đồng mới × giá hợp đồng mới)] / (khối lượng vị thế trước + khối lượng hợp đồng mới)

Ví dụ thực tế: Giả sử nhà giao dịch mua 0,1 BTC BTCUSDT-31DEC21-48000-C với giá vào 3500 USD. Sau đó, tin rằng giá BTC sẽ tiếp tục tăng, anh ta quyết định mua thêm 0,1 BTC với giá 4000 USD. Tính toán: [(0,1 × 3500) + (0,1 × 4000)] / (0,1 + 0,1) = 3750 USD. Như vậy, giá trung bình vào lệnh của anh ta là 3750 USD, không còn là 3500 hay 4000 nữa.

P&L chưa thực hiện: mức lợi nhuận hiện tại trước khi đóng vị thế

P&L chưa thực hiện (UPL) thể hiện số lợi nhuận hoặc lỗ hiện tại của bạn khi vị thế còn mở. Đây là lợi nhuận trung bình, thay đổi liên tục theo biến động của giá thị trường. Công thức phụ thuộc vào việc bạn mua quyền chọn (vị thế bullish) hay bán quyền chọn (vị thế bearish).

Tính cho quyền chọn mua call và put

Nếu bạn dự đoán giá tài sản sẽ tăng, bạn mua quyền chọn call hoặc bán quyền chọn put. Công thức P&L chưa thực hiện như sau:

UPL = (giá mark - giá trung bình vào lệnh) × khối lượng vị thế

Ví dụ: Nhà giao dịch mua 0,1 BTC BTCUSDT-31DEC21-48000-C với giá 3500 USD. Giá thị trường (giá mark) tăng lên 4500 USD. Lợi nhuận chưa thực hiện của anh ta là: [(4500 - 3500) × 0,1] = 100 USDT. Dù vị thế còn mở, anh ta đã thấy tiềm năng lợi nhuận 100 USD trước mắt.

Tính cho quyền chọn bán call và put

Nếu dự đoán giá giảm, bạn bán quyền chọn call hoặc mua quyền chọn put. Công thức thay đổi:

UPL = (giá trung bình vào lệnh - giá mark) × khối lượng vị thế

Ví dụ: Nhà giao dịch bán 0,3 BTC BTCUSDT-31DEC21-50000-C với giá trung bình vào lệnh 2600 USD. Giá thị trường tăng lên 2800 USD. Tính toán: [(2600 - 2800) × 0,3] = -60 USDT. Thị trường đi ngược lại vị thế của anh ta, gây lỗ.

ROI: tỷ lệ lợi nhuận trên vốn đầu tư

ROI (Return on Investment) cho thấy hiệu quả sử dụng vốn của bạn. Giúp so sánh các vị thế khác nhau và hiểu rõ vị thế nào mang lại kết quả tốt hơn theo tỷ lệ. Công thức ROI phụ thuộc vào chế độ ký quỹ bạn dùng.

ROI trong chế độ ký quỹ chéo

Trong chế độ này, ROI dựa trên từng vị thế cụ thể.

Đối với quyền chọn call: (giá mark - giá trung bình vào lệnh) / giá trung bình vào lệnh

Đối với quyền chọn put: (giá trung bình vào lệnh - giá mark) / giá trung bình vào lệnh

Ví dụ thực tế: Nhà giao dịch mua quyền chọn 0,1 BTC BTCUSDT-23NOV23-36000-C với giá 4700 USD. Khi giá mark đạt 4900 USD, lợi nhuận chưa thực hiện là: [(4900 - 4700) × 0,1] = 20 USDT. ROI = 20 / 4700 ≈ 0,43%. Điều này có nghĩa vị thế của anh ta tăng 0,43% so với khoản đầu tư ban đầu.

Nếu giá đi ngược lại, ROI sẽ âm. Ví dụ: bán quyền chọn với giá 4700 USD, giá mark tăng lên 4900 USD, ROI = -20 / 4700 ≈ -0,43%.

ROI trong chế độ ký quỹ danh mục

Trong chế độ này, tính dựa trên tất cả các phái sinh dựa trên tài sản cơ sở:

ROI = lợi nhuận chưa thực hiện của tất cả các phái sinh trên tài sản cơ sở / ký quỹ ban đầu của tài sản cơ sở

Cách này cung cấp bức tranh toàn diện hơn, phản ánh tương tác của tất cả các vị thế của bạn trên một tài sản cụ thể.

P&L đã đóng: lợi nhuận hoặc lỗ từ việc đóng vị thế sớm

P&L đã đóng là lợi nhuận hoặc lỗ thực tế khi bạn tự đóng vị thế trước hạn hợp đồng. Khác với P&L chưa thực hiện, con số này đã là kết quả cuối cùng, bao gồm tất cả phí giao dịch khi mở và đóng.

Công thức tính P&L đã đóng

Đối với quyền chọn mua call và put: _ P&L đã đóng = (giá giao dịch khi đóng − giá trung bình vào lệnh) × khối lượng hợp đồng − phí giao dịch (mở và đóng)_

Đối với quyền chọn bán call và put: _ P&L đã đóng = (giá trung bình vào lệnh − giá giao dịch khi đóng) × khối lượng hợp đồng − phí giao dịch (mở và đóng)_

Ví dụ thực tế: Giá chỉ số BTC là 44.900 USD. Nhà giao dịch bán 0,3 BTC BTCUSDT-31DEC21-50000-C với giá trung bình vào lệnh 2600 USD. Sau đó, khi giá BTC giảm xuống 44.000 USD, anh ta đóng vị thế ở giá mark 2400 USD.

Tính P&L đã đóng: [(2600 − 2400) × 0,3] − (44.900 × 0,3 × 0,03%) − (44.000 × 0,3 × 0,03%) = 60 − 40,41 − 39,6 ≈ -19,99 USDT. Dù vị thế có lợi nhuận, phí giao dịch làm giảm kết quả.

P&L khi hợp đồng hết hạn: tính toán cuối cùng

Khi thời hạn quyền chọn kết thúc, thực hiện tính toán “giao hàng” hoặc “tiền mặt”. P&L này không chỉ gồm chênh lệch giá mà còn bao gồm phí đã trả hoặc nhận, cùng phí giao hàng.

Tính P&L cho quyền chọn call khi hết hạn

P&L giao hàng (call) = max(giá giao hàng − giá thực hiện, 0) × khối lượng − phí − phí mở − phí giao hàng

Tính P&L cho quyền chọn put khi hết hạn

P&L giao hàng (put) = max(giá thực hiện − giá giao hàng, 0) × khối lượng − phí − phí mở − phí giao hàng

Ví dụ chi tiết: Giá BTC là 44.900 USD. Nhà giao dịch mua 0,1 BTC BTCUSDT-31DEC21-48000-C với giá vào 3500 USD. Khi hết hạn, giá giao BTC là 52.000 USD, giá thực hiện là 48.000 USD.

Bước 1. Tính nội tại: max(52.000 − 48.000, 0) × 0,1 = 400 USDT

Bước 2. Phí mở: min(0,03% × 44.900, 12,5% × 3.500) × 0,1 ≈ 1,347 USDT

Bước 3. Phí giao hàng (giả định giá giao hàng khoảng 49.000 USD): min(0,015% × 49.000, 12,5% × (49.000 − 48.000)) × 0,1 ≈ 0,735 USDT

Bước 4. Phí phí: mua là trả phí 0,1 × 3.500 = 350 USDT

Bước 5. P&L cuối cùng: 400 − 1,347 − 0,735 − 350 ≈ 47,918 USDT

P&L đã thực hiện: tổng hợp lợi nhuận và lỗ đã ghi nhận

P&L đã thực hiện là tổng lợi nhuận hoặc lỗ từ các vị thế đã đóng. Khác với P&L chưa thực hiện, thể hiện kết quả thực tế, đã được ghi nhận, phản ánh tổng kết từ khi bạn mở vị thế.

Công thức P&L đã thực hiện

_ P&L đã thực hiện = tổng lợi nhuận/lỗ từ các vị thế đã đóng − phí giao dịch (tất cả mở và đóng)_

Các bước tính trong kịch bản thực tế

Bước 1. Mở vị thế:

Nhà giao dịch mua 0,4 BTC BTCUSDT-31DEC21-50000-C, giá mark của quyền chọn là 2400 USD, chỉ số BTC ở 44.000 USD.

Phí mở = 44.000 × 0,4 × 0,03% = 5,28 USDT

Lúc này, P&L đã thực hiện của vị thế là −5,28 USDT (do phí).

Bước 2. Đóng một phần vị thế:

Giá BTC tăng lên 44.900 USD. Nhà giao dịch đóng 0,3 BTC ở giá mark 2600 USD.

Phí đóng = 44.900 × 0,3 × 0,03% ≈ 4,041 USDT

Lợi nhuận từ đóng phần này = (2600 − 2400) × 0,3 = 60 USDT

Cập nhật P&L đã thực hiện = −5,28 + 60 − 4,041 ≈ 50,68 USDT

Bước 3. Mua thêm hợp đồng mới:

Giờ còn 0,1 BTC. Khi chỉ số BTC đạt 45.000 USD, nhà giao dịch mua thêm 0,2 BTC cùng hợp đồng với giá mark 2500 USD.

Phí mua mới = 45.000 × 0,2 × 0,03% = 2,7 USDT

P&L đã thực hiện mới = 50,68 − 2,7 ≈ 47,98 USDT

Như vậy, P&L đã thực hiện liên tục thay đổi theo từng giao dịch, phản ánh kết quả tích lũy của các hành động của bạn.

Các điểm khác biệt chính giữa các loại P&L

Hiểu rõ sự khác nhau giữa các dạng P&L là rất quan trọng để diễn giải đúng kết quả của bạn:

P&L chưa thực hiện thể hiện số tiền bạn “hiện có”, thay đổi liên tục theo biến động giá. P&L đã đóng ghi nhận kết quả khi bạn đóng vị thế trước hạn. P&L đã thực hiện là tổng kết các giao dịch đã hoàn tất. P&L khi giao hàng tính theo phương pháp đặc biệt, khi hợp đồng kết thúc theo quy định, bao gồm nội tại quyền chọn.

Để biết thêm về cấu trúc phí khi giao dịch quyền chọn trên nền tảng, vui lòng tham khảo hướng dẫn chi tiết về phí quyền chọn.