Hiểu về Mange trên chó: Hướng dẫn đầy đủ về triệu chứng, chẩn đoán và chăm sóc

Mange trên chó là một tình trạng ký sinh trùng trên da thường bị chủ vật nuôi bỏ qua vì nghĩ rằng ngứa luôn là dấu hiệu của bọ chét. Tuy nhiên, bệnh da này gây khó chịu dữ dội và cần được chăm sóc y tế kịp thời. Tất cả chó đều tự nhiên mang ký sinh trùng mites trên da, nhưng ở những chú chó con có hệ miễn dịch chưa trưởng thành, các ký sinh trùng này có thể sinh sôi nhanh chóng và gây ra nhiễm trùng nghiêm trọng. Tin vui là cả hai loại mange đều có thể phòng ngừa và điều trị khi phát hiện sớm.

Nhận biết Mange: Hai loại khác nhau ảnh hưởng đến chó

Khi kiểm tra mange trên chó, các bác sĩ thú y thường xác định hai dạng khác nhau, mỗi dạng có đặc điểm và cách lây truyền riêng.

Mange Demodectic do sự quá tải của ký sinh trùng demodex, vốn thường sống trong da chó mà không gây vấn đề gì. Dạng này thường ảnh hưởng đến chó con dưới 18 tháng tuổi chưa phát triển hoàn chỉnh hệ miễn dịch. Điểm khác biệt chính là mange demodectic không lây sang chó khác hoặc người, do đó ít truyền nhiễm hơn so với dạng còn lại. Ký sinh trùng này sống trong nang lông và chỉ gây nhiễm trùng khi số lượng quá nhiều.

Mange Sarcoptic, còn gọi là bệnh ghẻ, gây lo ngại nghiêm trọng hơn vì dễ lây lan giữa chó và thậm chí ảnh hưởng đến người. Tình trạng này phát triển khi chó tiếp xúc với ký sinh trùng sarcoptes scabiei, thường truyền qua các khu vực có nhiều cáo hoặc trong các nơi tập trung đông người như trại nuôi, nơi giữ chó nhốt. Theo bác sĩ thú y Mondrian Contreras tại Bệnh viện Thú y Carol Stream ở Illinois, chó trong điều kiện quá đông đúc rất dễ bị nhiễm. Quan trọng là, trong khi người có thể tạm thời bị đỏ da và ngứa sau khi tiếp xúc, ký sinh trùng không thể thiết lập nhiễm trùng lâu dài trên da người và cuối cùng sẽ rời bỏ chủ vật nuôi không phải là chó.

Các triệu chứng chính cho thấy chó của bạn bị mange

Triệu chứng lâm sàng của mange thay đổi tùy theo loại và mức độ nặng nhẹ, nhưng chủ vật nuôi cần chú ý đến một số dấu hiệu cảnh báo:

• Ngứa kéo dài và cắn da (đặc biệt rõ ở dạng sarcoptic)
• Rụng lông hoặc mất lông rõ rệt từng mảng hoặc toàn bộ vùng da
• Da đỏ và viêm
• Vảy và các tổn thương da rõ thấy
• Vảy vàng hoặc vảy cứng
• Mụn đầu đen hoặc comedone (đặc biệt trong trường hợp demodectic)
• Nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn hoặc nấm men

Mange giai đoạn đầu thường biểu hiện qua ngứa nhẹ và rụng lông ít. Tuy nhiên, nếu không điều trị, bệnh sẽ nhanh chóng trở nặng. Giai đoạn nặng có thể gây ngứa dữ dội, dẫn đến các vùng da trầy xước, loét và rụng lông đáng kể. Bác sĩ Contreras cho biết chó bị ảnh hưởng có thể “cọ xát đến mức da trơ trụi vì quá ngứa”, tạo điều kiện cho các nhiễm trùng thứ phát nguy hiểm xâm nhập. Trong các trường hợp nặng nhất, các biến chứng này—kết hợp với dày sừng (tăng cứng của pads chân) và viêm hạch lympho—có thể đe dọa tính mạng nếu nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc nấm men không được kiểm soát kịp thời.

Phương pháp chẩn đoán: Các bác sĩ thú y xác định mange như thế nào

Chẩn đoán chính xác là điều cần thiết để điều trị phù hợp. Phương pháp chẩn đoán tiêu chuẩn là kiểm tra lấy mẫu da dưới kính hiển vi, trong đó bác sĩ thú y lấy tế bào da và soi dưới kính hiển vi.

Đối với mange demodectic, xét nghiệm này cho thấy sự phát triển quá mức của ký sinh trùng demodex, xác nhận chẩn đoán khi số lượng ký sinh trùng vượt quá mức bình thường. Vị trí của ký sinh trùng trong nang lông giúp chúng dễ thấy hơn trong quá trình kiểm tra.

Chẩn đoán mange sarcoptic gặp nhiều khó khăn hơn. Vì ký sinh trùng sarcoptes đào sâu dưới da thay vì sống trong nang lông, chúng thường thoát khỏi sự phát hiện qua lấy mẫu da. Khi ký sinh trùng không thấy rõ qua kính hiển vi, các bác sĩ thú y dựa vào các triệu chứng lâm sàng—mẫu ngứa đặc trưng, hình dạng da và tiền sử bệnh của chó. Trong những trường hợp này, phản ứng với điều trị cũng giúp xác nhận chẩn đoán ban đầu.

Các phương pháp điều trị hiệu quả cho mange

Cả hai loại mange đều phản ứng tốt với điều trị của bác sĩ thú y, mặc dù phương pháp điều trị khác nhau tùy theo loại và mức độ nặng.

Điều trị mange demodectic thường dùng ivermectin dạng uống, một loại thuốc chống ký sinh trùng mạnh. Tuy nhiên, các giống chó chăn cừu (herding breeds) nhạy cảm với thuốc này và cần lựa chọn phương án khác. Các loại thuốc uống khác cũng có thể được sử dụng và tùy thuộc vào giống và tình trạng sức khỏe của chó.

Điều trị mange sarcoptic thường kết hợp thuốc bôi và thuốc uống, với thuốc chống ngứa để giảm khó chịu trong quá trình lành da. Một phần quan trọng của việc điều trị là thay tất cả chăn, đệm, đồ chơi mà chó nhiễm đã sử dụng, vì những vật dụng này có thể chứa ký sinh trùng và gây tái nhiễm.

Cả hai bệnh đều có thể cần phối hợp điều trị—kết hợp thuốc bôi và thuốc uống—để đạt hiệu quả tối ưu. Các cuộc kiểm tra định kỳ giúp đảm bảo bệnh đã khỏi hoàn toàn trước khi ngưng điều trị.

Các chiến lược phòng ngừa để bảo vệ chó khỏi mange

Phòng ngừa là cách tiết kiệm chi phí nhất để kiểm soát mange. Chó dùng thuốc phòng bọ chét và ve có chứa isoxazoline được bảo vệ toàn diện khỏi ký sinh trùng. Các sản phẩm phòng ngừa này giúp kiểm soát nhiều loại ký sinh trùng cùng lúc và đặc biệt quan trọng đối với chó con mới bắt đầu phát triển.

Chủ vật nuôi lo lắng về nguy cơ mange nên hỏi ý kiến bác sĩ thú y để chọn loại thuốc phòng phù hợp với tuổi, giống và lối sống của chó. Sử dụng đều đặn các sản phẩm này sẽ giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh.

Chi phí điều trị và bảo hiểm cho mange

Chi phí điều trị mange thay đổi đáng kể tùy theo mức độ nặng nhẹ, độ phức tạp của chẩn đoán và có phát sinh nhiễm trùng thứ phát hay không. Bác sĩ Contreras ước tính chi phí điều trị trung bình từ 350 đến 1000 đô la, cao hơn nếu cần điều trị riêng cho nhiễm trùng do vi khuẩn hoặc nấm men.

Hầu hết các chính sách bảo hiểm vật nuôi đều chi trả cho điều trị mange, miễn là bệnh chưa được xác định là bệnh mãn tính trước khi mua bảo hiểm. Xem xét kỹ các điều khoản bảo hiểm trước khi gặp vấn đề sức khỏe giúp chủ vật nuôi chuẩn bị tài chính tốt hơn.

Tuổi tác: Mange có phổ biến ở chó già không?

Trong khi chó con và chó trẻ là nhóm dễ mắc mange demodectic nhất do hệ miễn dịch chưa trưởng thành, chó già có hệ miễn dịch suy giảm cũng dễ bị nhiễm hơn. Bất kỳ chú chó nào có hệ miễn dịch suy yếu—dù do tuổi tác, bệnh tật hay dùng thuốc—cũng có thể mắc mange nếu tiếp xúc với ký sinh trùng trong điều kiện phù hợp. Chó già cần được theo dõi cẩn thận các triệu chứng da bất thường như chó trẻ.

Phát hiện sớm và can thiệp kịp thời của bác sĩ thú y vẫn là yếu tố then chốt, giúp điều trị hiệu quả và ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng xảy ra.