Tại sao thị trường lại sụp đổ: Cơn bão hoàn hảo đằng sau đợt bán tháo cổ phiếu tuần này

Thị trường chứng khoán đã trải qua một đợt giảm mạnh trong tuần này khi nhiều yếu tố bất lợi hội tụ để kích hoạt đợt bán tháo lớn nhất trong nhiều tháng. Chỉ số S&P 500 giảm 1,30% xuống mức thấp nhất trong 1,5 tháng, trong khi Nasdaq 100 giảm 1,49% xuống mức thấp nhất trong 2,5 tháng. Chỉ số Dow Jones Công nghiệp giảm 1,25%, phản ánh sự yếu kém rộng rãi trên các lĩnh vực. Hợp đồng tương lai E-mini S&P tháng Ba giảm 1,29%, trong khi hợp đồng tương lai E-mini Nasdaq tháng Ba giảm 1,44%. Nhưng câu chuyện thực sự đằng sau việc thị trường giảm không chỉ là các con số hôm nay—mà là sự hội tụ của dữ liệu lao động xấu đi, dự báo công nghệ sụt giảm, và sự thay đổi trong tâm lý nhà đầu tư. Hiểu rõ các yếu tố thúc đẩy giúp lý giải tại sao cổ phiếu lại chịu áp lực lớn như vậy.

Thực tế về thị trường lao động: Tại sao dữ liệu việc làm làm Wall Street hoảng loạn

Nguyên nhân quan trọng nhất khiến cổ phiếu giảm là do sự yếu kém bất ngờ trong thị trường việc làm. Challenger công bố rằng số lượng cắt giảm nhân sự trong tháng 1 tăng 117,8% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 108.435 người—lớn nhất kể từ năm 2009. Con số đáng báo động này cho thấy các công ty đang mất niềm tin và bắt đầu cắt giảm nhân sự một cách quyết liệt hơn dự kiến.

Sự đau đớn còn sâu hơn khi số đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu hàng tuần tăng 22.000 lên 231.000, mức cao nhất trong 8 tuần và vượt xa dự báo trung bình là 212.000. Nhưng điều đáng lo ngại nhất là báo cáo JOLTS tháng 12 cho thấy số vị trí tuyển dụng bất ngờ giảm 386.000 xuống còn 6,542 triệu—mức thấp nhất trong 5,25 năm, thấp hơn nhiều so với dự kiến 7,250 triệu. Ba dữ liệu này vẽ nên một bức tranh ảm đạm: thị trường lao động đang nguội lạnh nhanh hơn dự kiến, điều này thường báo hiệu sự chậm lại của nền kinh tế rộng hơn.

Thống đốc Fed Lisa Cook cố gắng cung cấp bối cảnh, nói rằng bà ủng hộ quyết định giữ lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang vì bà nhận thấy “rủi ro nghiêng về lạm phát cao hơn.” Tuy nhiên, các bình luận của bà về việc duy trì uy tín và đạt được mục tiêu “đường đi giảm lạm phát” cho thấy các nhà hoạch định chính sách đang điều hướng qua vùng nước nguy hiểm. Đối với nhà đầu tư, điều kiện lao động xấu đi thường báo hiệu những rắc rối phía trước, điều này giải thích tại sao đợt giảm của thị trường đã tăng tốc sau các số liệu này.

Các ông lớn công nghệ dẫn đầu đà giảm: Khi dự báo lợi nhuận trở nên xấu xí

Ngành công nghệ chịu áp lực bán tháo nặng nề, với nhóm cổ phiếu Bảy Tuyệt Vời (Magnificent Seven) giảm mạnh. Alphabet giảm hơn 4% sau khi công bố rằng chi tiêu vốn trong năm 2026 sẽ đạt 175-185 tỷ USD—vượt xa dự báo trung bình là 119,5 tỷ USD. Nhiều nhà phân tích cảnh báo rằng chi tiêu tăng cao này có thể gây áp lực lên dòng tiền tự do, một chỉ số quan trọng để định giá cổ phiếu. Thị trường hiểu rằng, ngay cả các công ty công nghệ lớn cũng đang đối mặt với áp lực chi tiêu có thể hạn chế lợi nhuận dành cho cổ đông.

Amazon giảm hơn 4%, Microsoft giảm hơn 3%, và Tesla giảm hơn 3%. Ngay cả các vị trí ổn định hơn như Nvidia giảm 0,71%, Apple giảm 0,69%, và Meta giảm 0,50%—đều cho thấy mức độ yếu kém của ngành công nghệ đã lan rộng. Sự rút lui chung khỏi cổ phiếu công nghệ đặc biệt quan trọng vì lý do thị trường giảm trong năm 2025-2026 ngày càng tập trung vào khả năng chi tiêu của các công ty công nghệ lớn có thể tiếp tục duy trì định giá hiện tại hay không.

Cổ phiếu chip chịu ảnh hưởng nặng nề: Suy thoái trong ngành bán dẫn

Trong lĩnh vực công nghệ, cổ phiếu bán dẫn chịu đựng đợt trừng phạt nặng nề nhất. Qualcomm dẫn đầu các khoản lỗ trong Nasdaq 100, giảm hơn 8% sau khi dự báo doanh thu quý 2 từ 10,2-11,0 tỷ USD, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng trung bình là 11,18 tỷ USD. Việc dự báo thấp này cho thấy ngay cả nhà thiết kế chip hàng đầu cũng đang đối mặt với thách thức về nhu cầu.

Sự yếu kém lan rộng trong ngành. Marvell Technology giảm hơn 3%, trong khi Advanced Micro Devices, NXP Semiconductors và Western Digital đều giảm hơn 2%. Micron Technology, Intel và Microchip Technology giảm từ 1% đến 3%. Sự sụp đổ toàn diện của ngành chip phản ánh những lo ngại về tăng trưởng chi tiêu trung tâm dữ liệu và giả định về nhu cầu liên quan đến AI có thể đã đi quá xa so với thực tế.

Bitcoin giảm 45% và sự lây lan của crypto trong thị trường

Tiếp xúc với tiền điện tử trở nên đặc biệt nguy hiểm trong tuần này, khi Bitcoin giảm hơn 7% xuống mức thấp nhất trong 1,25 năm. Tài sản kỹ thuật số này đã mất khoảng 45% kể từ đỉnh cao tháng 10, thể hiện mức giảm đáng kinh ngạc. Dữ liệu của Bloomberg cho thấy dòng tiền vào các ETF Bitcoin giao ngay của Mỹ đã đảo chiều mạnh, với khoảng 2 tỷ USD rút khỏi các ETF Bitcoin trong tháng qua và hơn 5 tỷ USD rút khỏi trong ba tháng gần nhất.

Sự yếu kém của crypto còn lan sang các công ty niêm yết có liên quan đến tài sản kỹ thuật số. MicroStrategy giảm hơn 12% dẫn đầu các cổ phiếu giảm trong Nasdaq, trong khi Mara Holdings giảm hơn 10%. Coinbase Global giảm hơn 8%, Galaxy Digital Holdings và Riot Platforms đều giảm hơn 5%. Hiện tượng lây lan này cho thấy tâm lý về tiền điện tử ảnh hưởng đến định giá cổ phiếu, một lý do khác khiến thị trường giảm trở nên phổ biến hơn.

Dòng tiền trú ẩn an toàn: Lãi suất phản ứng ra sao

Trong khi cổ phiếu giảm, thị trường trái phiếu kho bạc lại tăng mạnh khi nhà đầu tư tìm đến sự an toàn. Hợp đồng T-note kỳ hạn 10 năm tháng 3 tăng 16 điểm, đẩy lợi suất kỳ hạn 10 năm giảm 6,2 điểm cơ bản xuống còn 4,212%. Các trái phiếu này đã tăng lên mức cao nhất trong 2,5 tuần, trong khi lợi suất 10 năm chạm mức thấp nhất trong 1 tuần là 4,208%. Động thái chạy đến an toàn này cho thấy rằng đà giảm của cổ phiếu đồng thời thúc đẩy sức mạnh của thị trường trái phiếu.

Sự giảm lợi suất trái phiếu kho bạc được củng cố bởi dữ liệu lao động xấu đi và kỳ vọng lạm phát giảm. Tỷ lệ lạm phát kỳ hạn 10 năm giảm xuống mức thấp nhất trong 1 tuần là 2,318%, cho thấy thị trường đang định giá lạm phát trong tương lai thấp hơn—một chuyển biến mạnh so với chế độ lạm phát cao trong những năm gần đây.

Các trái phiếu chính phủ châu Âu cũng tăng giá. Lợi suất kỳ hạn 10 năm của Đức giảm 1,2 điểm cơ bản xuống 2,848%, trong khi lợi suất kỳ hạn 10 năm của Anh giảm 0,8 điểm cơ bản xuống 4,538% từ mức cao 2,5 tháng là 4,597%. Ngân hàng Trung ương châu Âu giữ nguyên lãi suất gửi tiền ở mức 2,00%, thừa nhận rằng “triển vọng vẫn còn chưa rõ ràng, đặc biệt do bất ổn về chính sách thương mại toàn cầu và căng thẳng địa chính trị.” Trong khi đó, Ngân hàng Anh giữ nguyên lãi suất chính sách ở mức 3,75% trong cuộc bỏ phiếu sít sao 5-4, Thống đốc Bailey lưu ý rằng các rủi ro lạm phát tăng đã giảm bớt và có thể có dư địa để nới lỏng thêm nếu điều kiện diễn biến theo dự kiến.

Thị trường toàn cầu đi theo xu hướng giảm

Các thị trường quốc tế cũng phản ánh sự yếu kém của Wall Street. Chỉ số Euro Stoxx 50 giảm 1,19%, Shanghai Composite của Trung Quốc đóng cửa giảm 0,64%, và Nikkei 225 của Nhật Bản giảm 0,88%. Sự giảm đồng bộ toàn cầu này cho thấy lý do thị trường giảm trong tuần này phản ánh những lo ngại rộng rãi chứ không chỉ là các vấn đề riêng lẻ của từng ngành.

Hiện tượng lợi nhuận: Lợi nhuận không kể hết câu chuyện

Thật thú vị, bối cảnh của cổ phiếu không hoàn toàn tiêu cực. Mùa báo cáo lợi nhuận quý 4 đang diễn ra sôi động với 150 công ty thuộc S&P 500 dự kiến báo cáo trong tuần này. Trong số 237 công ty đã báo cáo, 81% vượt kỳ vọng. Dữ liệu của Bloomberg Intelligence dự báo lợi nhuận của S&P sẽ tăng 8,4% trong quý 4—đây là quý thứ mười liên tiếp lợi nhuận tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước. Ngay cả khi loại trừ nhóm Bảy Tuyệt Vời, tăng trưởng lợi nhuận dự kiến vẫn là 4,6%.

Tuy nhiên, sức mạnh lợi nhuận không đủ để ngăn cản đà giảm của thị trường, cho thấy nhà đầu tư đang dựa vào dự báo tương lai và ngày càng hoài nghi về khả năng duy trì đà tăng trưởng lợi nhuận trong bối cảnh đà suy giảm của nền kinh tế và áp lực chi tiêu vốn ngày càng tăng. Cổ phiếu McKesson tăng 16% sau khi vượt dự báo EPS quý 3 và nâng dự báo, mang lại điểm sáng hiếm hoi. Cổ phiếu Corpay tăng hơn 11%, Align Technology tăng hơn 10%, và Hershey tăng 7%, nhưng những cổ phiếu này không thể bù đắp cho đợt bán tháo chung.

Nhìn về phía trước: Kỳ vọng chính sách và diễn biến lạm phát

Thị trường hiện định giá chỉ khoảng 25% khả năng Cục Dự trữ Liên bang cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản tại cuộc họp chính sách tiếp theo vào ngày 17-18 tháng 3, cho thấy kỳ vọng hỗn hợp về việc liệu các nhà hoạch định chính sách có phản ứng với sự suy giảm của thị trường lao động bằng cách nới lỏng chính sách hay không. Trong khi đó, các hợp đồng hoán đổi lãi suất cho thấy không có khả năng tăng lãi suất 25 điểm cơ bản của ECB tại cuộc họp ngày 19 tháng 3, phản ánh kỳ vọng của châu Âu về các điều kiện ổn định hoặc nới lỏng trong tương lai.

Sự hội tụ của dữ liệu việc làm yếu hơn, dự báo công nghệ thất vọng, giá Bitcoin giảm mạnh và kỳ vọng lạm phát giảm đã tạo ra một yếu tố thúc đẩy mạnh mẽ lý do tại sao thị trường giảm trong tuần này trở nên rõ ràng hơn. Khi nhà đầu tư chờ đợi chỉ số tâm lý tiêu dùng của Đại học Michigan công bố vào thứ Sáu—dự kiến giảm 1,4 điểm xuống còn 55,0—tuần báo cáo lợi nhuận sẽ tiết lộ liệu doanh nghiệp Mỹ có thể duy trì đà lợi nhuận bất chấp các rủi ro vĩ mô đang làm rối loạn thị trường chứng khoán hay không.