Triển vọng giá quặng sắt 2026: Áp lực thị trường và động thái cung ứng định hình lại dự báo ngành

Kể từ khi chạm đáy vào tháng 9 năm 2024, giá quặng sắt đã có sự phục hồi, tuy nhiên đà thị trường đã giảm đáng kể trong suốt năm 2025 do những bất ổn về thuế quan và tâm lý nhà đầu tư thay đổi liên tục tạo ra những trở ngại kéo dài. Là nguyên liệu chính cho sản xuất thép, quặng sắt nằm ở trung tâm của hoạt động sản xuất toàn cầu và xây dựng. Trong những năm gần đây, kim loại này còn hưởng lợi từ nhu cầu ngày càng tăng liên quan đến sản xuất xe điện, mở rộng tầm quan trọng vượt ra ngoài các ứng dụng truyền thống trong xây dựng và công nghiệp. Quỹ đạo của thị trường vẫn bị ảnh hưởng nặng nề bởi tình hình kinh tế của Trung Quốc — nhà sản xuất thép lớn nhất thế giới và là nhà nhập khẩu quặng sắt chính. Với Liên minh châu Âu hiện đang thực thi Cơ chế Điều chỉnh Bất bình đẳng Carbon Biên giới bắt đầu từ tháng 1 năm 2026, bối cảnh quy định đang có những chuyển biến đáng kể. Những lực lượng chồng chéo này sẽ định hình diễn biến giá quặng sắt trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Hiệu suất năm 2025: Giá quặng sắt đối mặt với điều kiện biến động

Giá quặng sắt mở đầu năm 2025 ở mức 99,44 USD/tấn vào ngày 6 tháng 1, tạm thời tăng lên 107,26 USD vào giữa tháng 2 trước khi gặp áp lực bán mạnh. Kim loại này đã trải qua giai đoạn yếu rõ rệt trong nửa đầu năm, giảm xuống còn 97,41 USD vào đầu tháng 5 và chạm đáy ở mức 93,41 USD vào tháng 7. Đà phục hồi bắt đầu xuất hiện trong nửa cuối, với giá tăng trên mức 100 USD vào tháng 8 và đạt đỉnh quý ở mức 106,08 USD vào ngày 8 tháng 9. Quý 4 cho thấy sự ổn định tương đối, với giá dao động trong khoảng 103-108 USD, trước khi kết thúc năm ở mức 106,13 USD vào ngày 5 tháng 12.

Nhìn chung, giá quặng sắt đã vượt qua năm 2025 một cách kiên cường hơn nhiều mặt hàng khác, mặc dù năm này cũng cho thấy sự biến động nội tại đáng kể do các lực lượng cấu trúc đối lập gây ra. Hiệu suất của kim loại phản ánh sự căng thẳng giữa những lo ngại về cầu kéo dài từ nền kinh tế lớn nhất châu Á và sự trở lại của tâm lý rủi ro trong thị trường hàng hóa toàn cầu.

Thách thức về cầu và sự dịch chuyển nguồn cung gây áp lực cho thị trường quặng sắt 2026

Nguyên nhân chính gây ra biến động của quặng sắt trong năm 2025 là ngành bất động sản của Trung Quốc suy thoái nghiêm trọng, đã co lại mạnh kể từ năm 2021 khi các nhà phát triển lớn như Country Garden và Evergrande nộp đơn phá sản trong bối cảnh nợ tích lũy hàng trăm tỷ USD. Các chính sách kích thích của chính phủ chưa đủ để ổn định ngành này, tạo ra sức kéo lớn đối với tiêu thụ thép vì xây dựng chiếm khoảng 50% nhu cầu thép của Trung Quốc.

Song song với sự yếu kém của ngành bất động sản, chính sách thương mại của Mỹ cũng nổi lên như một trở ngại lớn thứ hai. Vào tháng 4 năm 2025, Tổng thống Donald Trump công bố các mức thuế “Ngày Giải phóng” với mức thuế cơ bản 10% và đe dọa các biện pháp trả đũa đối với nhiều đối tác thương mại. Thông báo này đã gây hoảng loạn ngay lập tức trên các thị trường hàng hóa, mặc dù sau đó các mối đe dọa về thuế quan đã giảm bớt và các động thái của thị trường trái phiếu giúp cổ phiếu và giá kim loại phục hồi nhanh chóng.

Một diễn biến thứ ba làm thay đổi bức tranh nguồn cung diễn ra vào đầu tháng 12 năm 2024, khi mỏ Simandou của Guinea vận chuyển lô hàng quặng sắt chất lượng cao đầu tiên đến các nhà luyện kim Trung Quốc. Sự kiện này có thể là bước ngoặt mang tính chuyển đổi cho chuỗi cung ứng toàn cầu. Cấu trúc sở hữu của mỏ khá phức tạp: Các lô 3-4 có tỷ lệ chia 45/40/15 giữa Rio Tinto, Chinalco và chính phủ Guinea, trong khi các lô 1-2 do liên doanh Trung Quốc-Singapore gồm Winning International, China Hongqiao Group và United Mining Supply kiểm soát. Đặc biệt, quặng sắt của Simandou chứa tới 65% hàm lượng sắt — cao hơn nhiều so với các nguồn từ Úc — mang lại cho các nhà sản xuất thép Trung Quốc sự đa dạng nguồn cung và lợi thế về chất lượng mà họ đã theo đuổi suốt 15 năm qua.

Chiến lược thép của Trung Quốc: Chuyển đổi sang lò hồ quang điện

Trong tương lai, quá trình chuyển đổi cấu trúc trong ngành thép Trung Quốc sẽ ngày càng chi phối bức tranh về cầu. Trong khi các nhà kinh tế dự báo tăng trưởng GDP 4,8% trong năm 2026, ngành bất động sản vẫn dự kiến sẽ duy trì trạng thái trì trệ, kéo dài áp lực về nhu cầu thép. Tuy nhiên, theo Chuyên gia chính của Dự án Blue, Erik Sardain, sản xuất thép của Trung Quốc đã chuyển hướng sang các động lực công nghiệp hóa và đô thị hóa ngoài xây dựng, bao gồm xuất khẩu sang Đông Nam Á, Đông Á, Trung Đông, Mỹ Latinh và châu Phi.

Điều này trùng hợp với một bước ngoặt công nghệ lớn: các nhà sản xuất thép Trung Quốc đang dần chuyển từ lò cao sử dụng than cốc phát thải cao sang lò hồ quang điện, chủ yếu sử dụng thép phế liệu tái chế thay vì quặng sắt nguyên khai. Hiện tại, lò hồ quang điện chiếm khoảng 12% sản lượng thép của Trung Quốc, dự kiến sẽ đạt 18% vào đầu những năm 2030 khi Trung Quốc theo đuổi mục tiêu hạn chế phát thải đến năm 2030 và thích nghi với khung CBAM mới của châu Âu.

Những tác động này rõ ràng đối với nhu cầu quặng sắt. Trong khi các nhà sản xuất thép mới nổi ở Ấn Độ, Nga, Brazil và Iran có thể tăng sản lượng, thì các quốc gia này chủ yếu tự cung tự cấp quặng sắt và ít nhập khẩu. Trong khi đó, sản xuất thép của châu Âu đang đối mặt với các trở ngại trong quá trình giảm phát thải và chuyển đổi sang công nghệ lò hồ quang điện, làm giảm thêm nhu cầu quặng sắt truyền thống.

Ảnh hưởng của Simandou: Nguồn cung mới định hình lại động thái của quặng sắt

Dù nhu cầu có phần chậm lại, tốc độ tăng trưởng nguồn cung sẽ tăng mạnh trong năm 2026. Các công ty khai thác quặng sắt lớn đều có kế hoạch tăng sản lượng, nhưng câu chuyện chính là sự mở rộng của Simandou. Bắt đầu từ 15-20 triệu tấn trong năm 2026 và mở rộng lên 40-50 triệu tấn vào năm 2027, mỏ này dự kiến sẽ mở rộng đáng kể nguồn cung toàn cầu — đặc biệt hướng tới các khách hàng Trung Quốc thông qua sở hữu của liên doanh Trung Quốc-Singapore tại các lô 1-2.

Sự thay đổi về nguồn cung này, trong bối cảnh cầu truyền thống (xây dựng) yếu đi, tạo ra một sự mất cân đối căn bản. Cơ hội đa dạng hóa mà Simandou mang lại cho Trung Quốc là rất lớn, nhưng đúng thời điểm này, các nhà sản xuất thép Trung Quốc đang giảm phụ thuộc vào quặng sắt nguyên khai thông qua việc chuyển đổi công nghệ luyện kim sang lò hồ quang điện.

Triển vọng năm 2026: Giá quặng sắt sẽ đi về đâu

Cân bằng giữa các lực lượng đối lập này, Erik Sardain dự báo giá quặng sắt năm 2026 sẽ ở mức thấp hơn. Dự kiến, giá sẽ giảm xuống dưới mức 100 USD/tấn, mặc dù ông cũng nhận định rằng trong nửa đầu năm, mức giá có thể duy trì trong khoảng 100-105 USD do mô hình cầu theo mùa của hoạt động xây dựng ở châu Á. Đến nửa cuối năm, giá có khả năng giảm thêm khi Simandou đạt công suất tối đa, có thể đẩy giá xuống dưới 100 USD do nguồn cung vượt quá mức tăng cầu nhỏ.

Triển vọng này phù hợp với các dự báo chung của các tổ chức tài chính lớn. Nghiên cứu của BMI dự đoán trung bình năm 2026 là 95 USD/tấn, RBC Capital Markets dự báo 98 USD, và các dự báo chung đều quanh mức 94 USD. Khoảng dao động hẹp quanh các mức này cho thấy thị trường tin tưởng rằng các yếu tố cung cầu hiện tại sẽ hạn chế khả năng tăng giá.

Đối với các nhà đầu tư theo dõi thị trường này, các điểm quan trọng cần chú ý là: (1) tốc độ tăng trưởng sản lượng của Simandou; (2) bất kỳ sự ổn định bất ngờ nào của ngành bất động sản Trung Quốc có thể làm sống lại nhu cầu thép xây dựng; (3) tác động thực tế của việc thực thi CBAM của châu Âu đối với mô hình nhập khẩu; và (4) liệu các nhà sản xuất thép Trung Quốc có thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang lò hồ quang điện nhanh hơn dự kiến hay không. Tất cả đều là các yếu tố có thể gây bất ngờ và làm thay đổi phạm vi giao dịch của quặng sắt ngoài mức dự đoán 94-100 USD mà các dự báo hiện tại đã xác lập.