Charles Hoskinson: Từ Người truyền giáo Bitcoin đến Kiến trúc sư Tầm nhìn của Cardano

Hành trình của Charles Hoskinson qua lĩnh vực tiền điện tử đọc như một bài học về niềm tin và khả năng thích nghi dựa trên niềm tin đó. Khi chính quyền của Trump gần đây đã xếp ADA vào danh sách dự trữ chiến lược cho các loại tiền điện tử, Charles Hoskinson lại một lần nữa đứng ở giao điểm của công nghệ, tài chính và ảnh hưởng chính trị—vị trí mà ông đã từng đảm nhận, thường một cách bất ngờ, suốt toàn bộ sự nghiệp trong lĩnh vực tài sản kỹ thuật số.

Sự Thức Tỉnh của Bitcoin Khởi Đầu Mọi Chuyện

Năm 2008, khi đang theo học cao học về toán tại đại học, Hoskinson đã bắt đầu hướng tới những câu hỏi định hình sự nghiệp của mình: hệ thống tiền tệ thực sự hoạt động như thế nào, và công nghệ có thể thay đổi chúng ra sao? Sự thức tỉnh chính trị của ông bắt nguồn từ việc tham gia vào “Chiến dịch vì Tự do” của Ron Paul, một phong trào dựa trên sự hoài nghi cực đoan đối với các tổ chức tài chính tập trung, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang.

Khi Bitcoin xuất hiện cùng năm đó, Hoskinson ban đầu đã từ chối nó. Ông giữ quan điểm mà nhiều người trong lĩnh vực tài chính coi là hợp lý: thành công của một đồng tiền phụ thuộc không vào công nghệ tinh vi mà vào sự chấp nhận, vào số người sẵn sàng sử dụng nó. Đối với một người đã được đào tạo qua nhiều năm nghiên cứu chính sách tiền tệ để nghĩ theo hướng vĩ mô, đây là một phản đối hợp lý.

Đến năm 2013, quan điểm của ông đã hoàn toàn thay đổi. Bitcoin không còn là một thất bại thú vị nữa; nó đại diện cho một điều gì đó mang tính nền tảng hơn nhiều—một khả năng tái cấu trúc các mối quan hệ kinh tế của con người, các khung kinh doanh, thậm chí là sự tham gia dân chủ. Ông trở thành một người truyền giáo theo đúng nghĩa: đầu tư vào Bitcoin, khai thác nó, và sáng lập “Dự án Giáo dục Bitcoin”, cung cấp các khóa học miễn phí kết nối lý thuyết chính sách tiền tệ với công nghệ blockchain.

Trong những năm đầu đó, cộng đồng nhỏ gắn bó của tiền điện tử vừa như sân chơi vừa như một động lực thúc đẩy. Việc gia nhập các vòng tròn nội bộ đòi hỏi sự nhiệt huyết chân thành và khả năng kỹ thuật. Thông qua các cuộc gặp gỡ và thảo luận offline, Hoskinson đã kết nối với các nhà tiên phong và doanh nhân sớm, trong đó có Daniel Larimer (được biết đến với biệt danh “BM”), người cùng ông sáng lập Bitshares, một nền tảng trao đổi phi tập trung sớm. Tuy nhiên, mối quan hệ hợp tác này đã phơi bày một sự chia rẽ căn bản trong cách tiếp cận của Hoskinson: trong khi Larimer ưa thích quyết định tự chủ, không bị ảnh hưởng từ bên ngoài, Hoskinson tin rằng các quan điểm đa dạng và trách nhiệm của nhà đầu tư sẽ thúc đẩy kết quả tốt hơn. Cuộc xung đột về tư tưởng này cuối cùng không thể hòa giải, và Hoskinson đã rút lui.

Các Lý Tưởng Sáng Lập Ethereum và Một Chuyến Rời Bỏ Chiến Lược

Đến cuối năm 2013, Hoskinson bị kéo vào quá trình hình thành Ethereum. Anthony Di Iorio và Mihai Alisie đã tập hợp một nhóm nhỏ—bao gồm Hoskinson và một lập trình viên trẻ tên Vitalik Buterin—để hình dung một hạ tầng blockchain mới nhằm hỗ trợ các ứng dụng đa mục đích. Trong những tháng tiếp theo, Gavin Wood, Jeffrey Wilcke và Joe Lubin tham gia các cuộc thảo luận cuối cùng đã hình thành tại Hội nghị Bitcoin Bắc Mỹ tháng 1 năm 2014 ở Miami, nơi Ethereum chính thức ra đời.

Vai trò của Hoskinson đặt ông vào vị trí đặc biệt: trong vai trò CEO của Ethereum trong giai đoạn hình thành này, ông không chỉ là một thành viên mà còn là một người lãnh đạo thực thụ. Tuy nhiên, vị trí này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, bị phá vỡ bởi một câu hỏi tưởng chừng đơn giản nhưng cuối cùng lại gây chia rẽ sâu sắc: Ethereum nên được cấu trúc như một doanh nghiệp vì lợi nhuận hay giữ nguyên như một sáng kiến phi lợi nhuận?

Hoskinson ủng hộ mô hình vì lợi nhuận, lấy Google làm mẫu cho một tổ chức có thể huy động nguồn lực, mở rộng hoạt động và thúc đẩy phát triển nhanh chóng trong khi vẫn giữ vững sứ mệnh ban đầu. Buterin phản đối mạnh mẽ, lập luận rằng sức mạnh cốt lõi của Ethereum nằm ở tính phi tập trung và hệ sinh thái mã nguồn mở—những giá trị mà theo ông, sẽ bị tổn hại nếu theo mô hình doanh nghiệp truyền thống và trách nhiệm của cổ đông. Cuộc tranh luận này phản ánh hai tầm nhìn khác nhau về cách các dự án blockchain nên phát triển.

Chỉ sau sáu tháng thành lập Ethereum, Hoskinson nhận thấy mình ở phía thua cuộc trong cuộc tranh luận này. Thay vì giữ vai trò là tiếng nói thiểu số, ông quyết định rút lui hoàn toàn. Nhiều năm sau, khi nhìn lại quyết định đó, Hoskinson thừa nhận rằng có thể Buterin đã đúng: bước đột phá thực sự của Ethereum không đến từ đầu tư của các quỹ mạo hiểm hay các chương trình tăng tốc doanh nghiệp truyền thống, mà từ cam kết của cộng đồng đối với phát triển mở và quản trị chia sẻ.

Xây Dựng Cardano: Con Đường Độc Lập của Charles Hoskinson

Nếu Ethereum là bước đầu lớn của Hoskinson vào hạ tầng blockchain, thì việc rời khỏi nó chính là sự giải phóng của ông. Trong giai đoạn đánh giá lại này, ông đã kết nối lại với Jeremy Wood, một đồng nghiệp cũ của Ethereum, và hai người sáng lập IOHK (Input Output Hong Kong) vào năm 2015—một công ty nghiên cứu và kỹ thuật blockchain.

Khác với các startup truyền thống, IOHK bắt đầu khá tiết kiệm: vốn hóa ban đầu chỉ vài nghìn đô la. Thay vì theo đuổi vốn đầu tư mạo hiểm (mà Hoskinson đã xem là không phù hợp với nguyên tắc của blockchain), họ tìm kiếm các hợp đồng phát triển trực tiếp, nhận thanh toán bằng Bitcoin. Khi thị trường Bitcoin bước vào giai đoạn tăng giá, doanh thu của IOHK tăng vọt, cung cấp sự độc lập tài chính cần thiết để theo đuổi các nghiên cứu kỹ thuật tham vọng mà không bị áp lực từ bên ngoài.

Mô hình phát triển tự lực này đã dẫn đến sự ra mắt của Cardano vào năm 2017. Việc Hoskinson từ chối rõ ràng vốn đầu tư mạo hiểm trong quá trình tạo ra Cardano phản ánh niềm tin vững chắc của ông: vốn bên ngoài luôn lấy phần lợi nhuận của dự án, một cơ chế hoàn toàn trái ngược với tinh thần mở của hạ tầng crypto. Tài chính tự chủ của IOHK cho phép nhóm hợp tác nghiên cứu các đối tác hàng đầu như Đại học Edinburgh và Viện Công nghệ Tokyo, cuối cùng tạo ra cơ chế đồng thuận Ouroboros—giao thức bằng chứng cổ phần nền tảng của Cardano.

Trong giai đoạn từ 2018 đến 2021, Cardano đã trải qua các chu kỳ thị trường crypto: thị trường giảm năm 2018 kéo dài thời kỳ trì trệ, nhưng đến năm 2021, ADA đã tăng giá vượt mức 2 đô la. Trong khi nhiều người coi Cardano là “chuỗi zombie”, dựa trên khối lượng giao dịch thấp hơn Ethereum hoặc Solana, thì sự tồn tại và phục hồi của dự án này cho thấy một điều phức tạp hơn: Hoskinson đã xây dựng không chỉ một tài sản đầu cơ mà là một hạ tầng bền vững.

Điểm mạnh đặc biệt của Cardano tại thị trường Nhật Bản, nơi nó còn được gọi là “Ethereum của Nhật Bản”, phần nào do tình cờ, phần nào do thiết kế. Emurgo, một công ty Nhật Bản, dẫn dắt việc phát hành công khai của Cardano, thu hút gần 95% người tham gia là nhà đầu tư Nhật. Nhiều người xem đây như một khoản “đầu tư hưu trí” dài hạn thay vì đầu cơ. Nhóm khách hàng này vẫn trung thành, ngay cả khi Cardano dần chuyển đổi vị thế thương hiệu khỏi nguồn gốc Nhật Bản để hướng tới sự chấp nhận toàn cầu rộng lớn hơn.

Ảnh Hưởng Chính Trị: Từ RFK Jr. Đến Chiến Lược Tiền Điện Tử của Trump

Tháng 4 năm 2024, Hoskinson công khai ủng hộ Robert F. Kennedy Jr. tranh cử tổng thống. Sự ủng hộ này hợp lý một cách trực quan: Kennedy chỉ trích sự quá mức của các tổ chức chính quyền—từ các cơ quan tình báo, nền tảng công nghệ đến các cơ quan quản lý—phù hợp hoàn hảo với nền tảng tự do cá nhân trong triết lý phi tập trung của Hoskinson. Hơn nữa, các quan điểm tinh tế của Kennedy về nhập cư, quản lý ma túy và phạm vi chính phủ cũng phù hợp với thế giới quan của Hoskinson.

Khi Kennedy rút khỏi cuộc đua năm 2024 vào tháng 8 và sau đó tham gia chiến dịch tranh cử của Trump, Hoskinson cũng theo chân. Sau chiến thắng của Trump vào tháng 11, ông công bố kế hoạch hợp tác với chính quyền mới trong năm 2025 để thiết lập các lộ trình quy định rõ ràng cho ngành công nghiệp tiền điện tử—một vai trò mà ông sẽ chia sẻ cùng nhiều nhà lãnh đạo crypto khác.

Sự liên kết chính trị này đã tạo ra ảnh hưởng ngay lập tức trên thị trường: ADA tăng hơn 40% trong vòng 24 giờ, vượt qua mức 0,6 đô la lần đầu tiên sau bảy tháng. Nhưng sự kiện quan trọng nhất diễn ra ngày 2 tháng 3 năm 2025, khi Trump công bố một lệnh hành pháp xếp tiền điện tử vào danh sách dự trữ chiến lược, đặt tên rõ ràng XRP, SOL và ADA. Thông báo này đã khẳng định việc chấp nhận tiền điện tử như một phần thiết yếu của vị thế kinh tế Mỹ, nâng các tài sản kỹ thuật số từ trạng thái đầu cơ thành hạ tầng chiến lược.

Phản ứng của ADA rất mạnh mẽ: token này tăng từ 0,65 đô la lên hơn 1,10 đô la. Tuy nhiên, chính Hoskinson cũng tỏ ra thực sự ngạc nhiên về việc này. Trong một tập podcast sau đó, ông nói: “Chúng tôi hoàn toàn không biết về chuyện này, và không ai từ đội Trump đã nói chuyện với chúng tôi.” Việc ông vắng mặt rõ ràng trong hội nghị về tiền điện tử ngày 8 tháng 3 tại Nhà Trắng cho thấy sự ngạc nhiên của ông là chân thực—việc ADA được nâng lên thành dự trữ chiến lược đã xảy ra mà không có sự phối hợp trực tiếp từ ông.

Nghịch lý Doanh Nhân: Từ Blockchain Đến Trang Trại Bison

Đến năm 2024, với khối tài sản tích lũy từ thành công của Cardano, Hoskinson bắt đầu mở rộng các sở thích theo hướng bất ngờ. Năm 2021, ông đã quyên góp khoảng 20 triệu đô la cho Đại học Carnegie Mellon để thành lập “Trung tâm Toán học Hoskinson”. Nhưng các dự án sau đó của ông ngày càng đi vào lĩnh vực huyền bí hơn.

Năm 2023, ông tài trợ một chuyến thám hiểm trị giá 1,5 triệu đô la cùng nhà vật lý thiên văn Avi Loeb của Harvard đến Papua New Guinea, để tìm kiếm “mảnh thiên thạch” từ một vụ va chạm năm 2014 ở Thái Bình Dương. Đội của Loeb báo cáo phát hiện các quả cầu kim loại nhỏ có thể có nguồn gốc ngoài trái đất—những tuyên bố nhanh chóng bị Hội Thiên văn Hoa Kỳ phản đối, khi xác định thành phần hóa học của mẫu vật phù hợp với tro than công nghiệp.

Các dự án của ông tại Wyoming cho thấy một tầm nhìn khác biệt. Hoskinson sở hữu khoảng 11.000 mẫu đất gần Whittler, Wyoming, nơi ông nuôi hơn 500 con bison. Bị thất vọng vì thiếu lựa chọn ẩm thực trong thị trấn nông thôn này, ông đã thành lập Nessie, một nhà hàng và quán rượu whisky được thiết kế thân thiện với tiền điện tử. Quan trọng hơn, xuất phát từ gia đình y học (cha và anh trai đều là bác sĩ), ông mở Trung tâm Sức khỏe và Phục hồi Hoskinson tại Gillette, Wyoming, một cơ sở trị giá 18 triệu đô la tập trung vào chống lão hóa và y học tái tạo—không phải tư duy startup mà là đầu tư hạ tầng dài hạn cho một khu vực nông thôn.

Có lẽ kỳ lạ nhất, Hoskinson đã đầu tư đáng kể vào kỹ thuật di truyền thực vật, đặc biệt là các loại cây phát quang sinh học. Lý do ông đưa ra là các sinh vật biến đổi gen có thể tạo ra ánh sáng tự nhiên, hấp thụ carbon, loại bỏ độc tố và mang lại lợi ích môi trường—phản ánh cách ông tiếp cận các vấn đề: theo cách tổng hợp, liên kết các lĩnh vực mà phần lớn mọi người thường tách biệt. Nhóm của ông đã thành công trong việc chỉnh sửa các giống cây thuốc lá và Arabidopsis.

Tuy nhiên, các dự án này lại gây khó xử với các tuyên bố về môi trường của Hoskinson. Năm 2022, máy bay riêng của ông đã bay tổng cộng 562 giờ, đi khoảng 456.000 km—vượt xa khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trăng. Phát thải từ hàng không của ông đứng trong top 15 quốc gia, vượt qua các tỷ phú như Mark Zuckerberg hay các ngôi sao như Kim Kardashian. Khi bị chất vấn, Hoskinson trả lời rằng sự xuất sắc trong vận hành của máy bay và chương trình thuê ngoài mạnh mẽ (bao gồm hợp đồng với ban nhạc Metallica và diễn viên Dwayne Johnson) đã bù đắp cho dấu chân carbon cá nhân của ông. Giải thích này, dù có logic, lại làm nổi bật những mâu thuẫn trong danh mục đầu tư của ông.

Những Tranh Cãi và Câu Hỏi Về Độ Tin Cậy

Thành công trong lĩnh vực blockchain chưa giúp Hoskinson tránh khỏi những chỉ trích kéo dài. Cuốn sách “The Cryptopian” của nhà báo Laura Shin năm 2024 đã đặt ra những câu hỏi sắc bén về quá trình nghề nghiệp của Hoskinson. Cụ thể, Shin không tìm thấy bằng tiến sĩ nào của Hoskinson—chức danh cao nhất ông tuyên bố có thể chỉ là bằng cử nhân. Ngoài ra, bà còn đặt câu hỏi về các tuyên bố rằng Hoskinson từng làm việc với CIA hoặc DARPA, cho rằng những điều này có phần phóng đại.

Đáp lại, Hoskinson dùng sự mỉa mai, tweet rằng tác phẩm của Shin là “hư cấu hay, dù khó vượt qua Tolkien hoặc George R.R. Martin.” Shin phản hồi rằng các nghiên cứu của bà đã qua kiểm chứng nghiêm ngặt và các chỉ trích của bà là chính xác. Cuộc trao đổi này phản ánh một mô hình rộng hơn: thành tựu của Hoskinson là thực sự đáng kể, nhưng vẫn xung quanh các tuyên bố tiểu sử và các mối liên hệ nghề nghiệp khó xác minh.

Điều làm phức tạp bức tranh là các tranh cãi này không nhất thiết làm mất giá trị các thành tựu cốt lõi của ông. Cardano vẫn tồn tại. Giao thức Ouroboros vẫn hoạt động. ADA đã thể hiện sự chấp nhận thực sự và sự quan tâm của các tổ chức. Việc câu chuyện cá nhân của Hoskinson có hoàn toàn phù hợp với các xác minh bên ngoài hay không, về cơ bản, không còn quá quan trọng so với hạ tầng ông đã xây dựng và ảnh hưởng ông vẫn tiếp tục duy trì.

Chương Trình Tiếp Theo

Hành trình của Charles Hoskinson—từ sinh viên toán học đam mê chính sách tiền tệ, người truyền giáo Bitcoin, đồng sáng lập Ethereum, kiến trúc sư Cardano, nhà ảnh hưởng chính trị, đến người chăn nuôi bison Wyoming và nhà đam mê di truyền—không dễ dàng phân loại. Sự nhất quán của ông không nằm ở một danh tính nghề nghiệp hẹp, mà ở niềm tin căn bản rằng công nghệ có thể tái cấu trúc các hệ thống con người, dù là kinh tế, chính trị hay sinh học.

Khi ADA ổn định quanh mức 0,28 đô la tính đến tháng 2 năm 2026, Cardano vẫn là chủ đề tranh luận về kỹ thuật và tài chính. Liệu những tham vọng lớn và các khoản đầu tư đa dạng của Hoskinson có phải là tầm nhìn xa trông rộng hay chỉ là sự phân tán tập trung, cuối cùng sẽ phụ thuộc vào các kết quả thực tế. Điều không thể phủ nhận là ông vẫn giữ vị trí quan trọng tại giao điểm của tiền điện tử, quản trị và đổi mới công nghệ.