Charles Hoskinson: Tỷ phú kết nối Đổi mới Blockchain và Ảnh hưởng Chính trị

Khi Tổng thống Trump công bố vào tháng 3 năm 2025 rằng token ADA của Cardano sẽ gia nhập kho dự trữ chiến lược tiền điện tử cùng với XRP và SOL, ít ai nghĩ rằng tin tức này sẽ khiến nhà sáng lập dự án, Charles Hoskinson, bị bất ngờ. “Chúng tôi hoàn toàn không hay biết về chuyện này,” ông thừa nhận trên mạng xã hội, cho biết đã nhận được 150 lời chúc mừng khi thức dậy và phát hiện ADA đã tăng vọt trong đêm. Sự tăng giá — từ 0,65 đô la lên hơn 1,10 đô la trong vài giờ — đánh dấu một bước ngoặt kịch tính khác đối với cả Charles Hoskinson và sáng tạo gây tranh cãi của ông, Cardano.

Tuy nhiên, chiến thắng chính trị này che giấu một thực tế phức tạp hơn. Tính đến tháng 2 năm 2026, giá ADA đã giảm về 0,29 đô la, giảm 73% so với đỉnh tháng 3 năm 2025. Câu chuyện về sự nghiệp của Hoskinson cũng mang tính nghịch lý không kém: một nhà tiên phong tự xưng trong lĩnh vực tiền điện tử, người đã rời bỏ mô hình phi lợi nhuận của Ethereum, xây dựng Cardano dựa trên nguyên tắc phi tập trung triệt để, từ chối huy động vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm, nhưng vẫn đứng trung tâm của các cuộc tranh luận chính trị và tranh cãi trong ngành công nghiệp.

Từ Nhà truyền giáo Bitcoin đến Người sáng lập Ethereum — Với bước rút lui sớm

Hành trình của Charles Hoskinson vào thế giới tiền điện tử bắt đầu từ chính sách tiền tệ, chứ không phải công nghệ. Năm 2008, khi còn là sinh viên toán học đại học, ông bị cuốn hút bởi luận điểm tự do của Ron Paul về Cục Dự trữ Liên bang. Cùng năm đó, Bitcoin ra đời, nhưng Hoskinson ban đầu đã bác bỏ nó, tin rằng thành công của tiền tệ phụ thuộc vào sự chấp nhận chứ không phải đổi mới công nghệ. Sự hoài nghi này kéo dài đến năm 2013, khi ông trải qua một cuộc “thức tỉnh tư tưởng”. Lúc đó, ông tin rằng Bitcoin có thể thay đổi căn bản các giao dịch tiền tệ của con người, các mối quan hệ kinh doanh, hành vi doanh nghiệp, chứng nhận tài sản và các mô hình dân chủ.

Chàng nhà toán học trẻ nhanh chóng chuyển từ nhà lý luận sang nhà hoạt động. Ông thành lập “Dự án Giáo dục Bitcoin”, cung cấp các khoá học trực tuyến miễn phí từ chính sách tiền tệ đến nền tảng blockchain, hợp tác với Bitcoin Magazine để mở rộng phạm vi ảnh hưởng. Trong những ngày đầu của cộng đồng nhỏ và dễ tiếp cận, Hoskinson đã kết nối với các nhà tiên phong cùng chí hướng, trong đó có Daniel Larimer (sau này sáng lập EOS), cùng nhau thành lập Bitshares — một nỗ lực xây dựng nền tảng trao đổi phi tập trung. Mối quan hệ này đổ vỡ do bất đồng về nguyên tắc tự chủ của công ty và trách nhiệm của cổ đông, buộc Hoskinson phải rút khỏi chính dự án của mình.

Tuy nhiên, thất bại này chỉ là tạm thời. Tháng 10 năm 2013, Anthony Di Iorio, người sáng lập Liên minh Bitcoin Canada, và Mihai Alisie của Bitcoin Magazine đã tập hợp Hoskinson cùng một lập trình viên trẻ tên Vitalik Buterin để hình dung ra một blockchain dành cho các ứng dụng có thể lập trình. Đến tháng 1 năm 2014, sau các cuộc thảo luận trong một cabin bên bờ biển Miami với gần ba mươi người, Ethereum ra đời — và Charles Hoskinson giữ chức CEO.

Tuy nhiên, chỉ sau sáu tháng, Hoskinson đã phải đối mặt với một quyết định định hình di sản của mình: Ethereum sẽ hoạt động như một công ty vì lợi nhuận (theo mô hình của Google) hay theo mô hình phi lợi nhuận để duy trì tính phi tập trung? Vitalik Buterin ủng hộ phương án thứ hai, được đa số nhóm sáng lập đồng thuận. Thay vì thỏa hiệp, Hoskinson chọn rời đi. Nhiều năm sau, ông thừa nhận rằng chính tầm nhìn của Vitalik là đúng — thành công của Ethereum xuất phát chính xác từ hệ sinh thái mã nguồn mở và tinh thần phi tập trung mà ban đầu Hoskinson đã từ chối.

Xây dựng Cardano: Từ chối vốn đầu tư mạo hiểm, đón nhận tính học thuật

Sau khi rời Ethereum năm 2014, Hoskinson cân nhắc quay lại học thuật. Nhưng thay vào đó, ông tái kết nối với đồng nghiệp cũ tại Ethereum, Jeremy Wood, và cùng nhau thành lập IOHK (Input Output Hong Kong), một công ty nghiên cứu và phát triển blockchain. Với số vốn ban đầu chỉ vài nghìn đô la, IOHK nhanh chóng thu hút các hợp đồng phát triển được trả bằng Bitcoin. Khi thị trường Bitcoin tăng giá, IOHK đạt lợi nhuận mà không cần huy động vốn bên ngoài — nguyên tắc nền tảng mà Charles sẽ tiếp tục theo đuổi.

Năm 2017, khi Charles Hoskinson tạo ra Cardano, ông đã đưa ra một quyết định có chủ ý: Hoàn toàn từ chối huy động vốn từ quỹ đầu tư mạo hiểm. Lý do của ông rất rõ ràng: các nhà đầu tư mạo hiểm ưu tiên lợi nhuận hơn nguyên tắc dự án, mâu thuẫn với tinh thần mở của tiền điện tử. Quyết định này giúp IOHK tài trợ các phòng thí nghiệm nghiên cứu tại Đại học Edinburgh và Viện Công nghệ Tokyo, cuối cùng tạo ra giao thức đồng thuận Ouroboros — một cơ chế proof-of-stake trở thành xương sống công nghệ của Cardano.

Trong nhiều năm, Cardano đã đổi lấy uy tín công nghệ để lấy thị phần. Khi các dự án Layer 1 lớn như Ethereum và Solana chiếm lĩnh khối lượng giao dịch và hoạt động của nhà phát triển, Cardano bị xem như một “chuỗi zombie” chỉ còn tồn tại nhờ danh tiếng của nhà sáng lập. Thị trường gấu năm 2018 càng làm trầm trọng thêm các khó khăn này, cùng các chu kỳ thị trường gấu tiếp theo. Nhưng đến năm 2021, khi thị trường phục hồi, token ADA của dự án đã đạt đỉnh cao lịch sử vượt quá 2 đô la. Sự thống trị của dự án tại Nhật Bản — thường gọi là “Ethereum của Nhật Bản” — bắt nguồn từ mô hình huy động vốn sớm: khoảng 95% số người tham gia chào bán công khai là nhà đầu tư Nhật, nhiều người xem ADA như một khoản đầu tư hưu trí qua Emurgo, một công ty Nhật dẫn dắt việc bán token.

Đến đầu năm 2024, Cardano có vốn hóa thị trường lưu hành đạt 42,7 tỷ đô la, với hơn 34 tỷ đô la giá trị lưu hành. Sự thống trị này tuy nhiên rất mong manh. Sự sụp đổ giá xuống còn 0,29 đô la vào đầu năm 2026 cho thấy rằng, ngay cả sự ủng hộ chính trị — kể cả từ các tổng thống Mỹ đương nhiệm — cũng không thể giữ vững giá trị tiền điện tử mãi mãi.

Thời kỳ Trump: Từ đồng minh Kennedy đến cố vấn tổng thống

Sự thức tỉnh chính trị của Charles Hoskinson bắt đầu từ tháng 4 năm 2024, khi ông công khai ủng hộ chiến dịch tranh cử tổng thống của Robert F. Kennedy Jr. Hoskinson nhìn thấy trong Kennedy một đồng minh tự do — người thách thức sự lạm quyền của các cơ quan tình báo, các nền tảng công nghệ và các cơ quan quản lý, những mối quan tâm phù hợp với niềm tin nền tảng của ông về phi tập trung blockchain. Khi Kennedy rút lui và chuyển sang ủng hộ Donald Trump vào tháng 8 năm 2024, Hoskinson cũng theo chân.

Sau chiến thắng của Trump vào tháng 11 năm 2024, Hoskinson công bố kế hoạch dành phần lớn năm 2025 hợp tác với chính quyền Trump để xây dựng khung pháp lý cho tiền điện tử. Định hướng này mang tính chiến lược. Tháng 3 năm 2025, lệnh hành pháp về tài sản kỹ thuật số của Trump đã chỉ đạo nhóm đặc nhiệm tổng thống thúc đẩy kho dự trữ chiến lược tiền điện tử, trong đó XRP, SOL và ADA được xếp vào danh mục ưu tiên. Sự phân bổ này đã kích hoạt đợt tăng giá mạnh của ADA.

Điều đặc biệt của thời điểm này là Hoskinson tuyên bố ông hoàn toàn không hay biết gì. Tại hội nghị thượng đỉnh về tiền điện tử tại Nhà Trắng ngày 8 tháng 3 năm 2025, sự vắng mặt của ông nói lên tất cả — ông dường như thực sự ngạc nhiên trước quyết định của chính quyền Trump. Tuy nhiên, đà chính trị này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Khi năm 2025 trôi qua và giá ADA giảm từ 1,10 đô la xuống còn 0,29 đô la hiện tại, nhiều câu hỏi đặt ra về khả năng các sự ủng hộ chính trị có thể thay thế cho việc chấp nhận và ứng dụng thực sự của blockchain.

Các hoạt động đa dạng của tỷ phú: Trang trại, nhà hàng, và kỹ thuật di truyền

Việc tích lũy tài sản giúp Hoskinson theo đuổi những tham vọng phi thường nhất của mình. Ngoài ngành công nghiệp blockchain, ông đã xây dựng một danh mục các dự án phi thường thể hiện một tỷ phú hoạt động ngoài các giới hạn công nghệ truyền thống.

Năm 2021, Hoskinson quyên góp khoảng 20 triệu đô la cho Đại học Carnegie Mellon để thành lập Trung tâm Toán học Hoskinson. Động thái từ thiện này còn mở rộng sang lĩnh vực khoa học viễn tưởng: năm 2023, ông đầu tư 1,5 triệu đô la cùng nhà vật lý thiên văn Harvard, Avi Loeb, đi tìm “mảnh vỡ thiên thạch” ở Papua New Guinea, được cho là chứa vật liệu ngoài trái đất. Cuộc thám hiểm đã thu hồi được những quả cầu kim loại siêu nhỏ mà Loeb tuyên bố là do sinh vật ngoài hành tinh tạo ra — kết luận bị Hội Thiên văn Hoa Kỳ bác bỏ, cho rằng có thể chỉ là tro than từ hoạt động công nghiệp của con người.

Các khoản đầu tư trên mặt đất của ông cũng không kém phần tham vọng. Hoskinson sở hữu một trang trại rộng 11.000 mẫu ở gần Whittler, Wyoming, nuôi hơn 500 con bò rừng. Bực mình vì thiếu lựa chọn ăn uống trong cộng đồng nông thôn, ông mở nhà hàng Nessie và quán rượu whisky, rõ ràng hướng tới cộng đồng tiền điện tử. Xuất thân từ gia đình bác sĩ, ông còn tài trợ cho Phòng khám Sức khỏe và Phục hồi Hoskinson tại Gillette, Wyoming — một khoản đầu tư khoảng 18 triệu đô la chuyên về chống lão hóa và y học tái tạo.

Dự án kỳ quặc nhất của ông có thể là kỹ thuật di truyền thực vật phát sáng sinh học. Hoskinson cho rằng cây trồng biến đổi gen có thể phát sáng tự nhiên, đồng thời giúp sequestrate carbon, loại bỏ hóa chất độc hại và mang lại lợi ích môi trường. Nhóm nghiên cứu của ông đã thành công trong việc chỉnh sửa các loài thuốc lá và Arabidopsis, mặc dù các ứng dụng thực tế vẫn còn mang tính chất dự đoán.

Những dự án này tạo ra một nghịch lý trớ trêu: Năm 2022, chiếc máy bay riêng của Hoskinson bay tổng cộng 562 giờ, quãng đường khoảng 456.000 km — vượt xa khoảng cách từ Trái đất đến Mặt trăng. Phân bổ khí thải carbon từ hoạt động hàng không của ông nằm trong top 15 của nước Mỹ, vượt qua cả lượng khí thải của tỷ phú Mark Zuckerberg và Kim Kardashian. Hoskinson cho rằng phần nào là do thuê máy bay cho các sao như Metallica và Dwayne Johnson (ông tuyên bố là khách quen), nhưng chi phí môi trường của hoạt động khí thải này vẫn có thể đo đếm và đáng kể.

Câu hỏi về lý lịch: Các cáo buộc gian lận và tranh chấp chưa giải quyết

Hành trình của Charles Hoskinson chưa phải lúc nào cũng được ca ngợi. Trong cuốn sách “The Cryptopian,” nhà báo uy tín về tiền điện tử Laura Shin đã đặt ra nhiều câu hỏi về các tuyên bố tiểu sử của Hoskinson. Bà ghi nhận không có bằng chứng nào cho thấy ông từng theo đuổi học vị tiến sĩ, đặt câu hỏi liệu trình độ cao nhất của ông có thực sự vượt quá bằng cử nhân hay không. Bà cũng cáo buộc ông phóng đại các thành tích trong hồ sơ, bao gồm cả mối liên hệ với CIA và DARPA — những tuyên bố Hoskinson chưa từng xác minh rõ ràng.

Khi RFK Jr. công bố sẽ phỏng vấn Hoskinson vào tháng 8 năm 2024, các chỉ trích nổ ra, đặt câu hỏi tại sao Kennedy lại giao tiếp với một người bị gọi là “kẻ lừa đảo.” Phản ứng của Hoskinson là chế nhạo, so sánh các cáo buộc của Shin với truyện hư cấu, cho rằng cuốn sách của bà không thể sánh bằng tác phẩm của Tolkien hay George R.R. Martin. Shin đáp lại bằng cách nhấn mạnh quy trình kiểm tra thực tế nghiêm ngặt của mình.

Các tranh cãi này vẫn chưa có lời giải. Nhưng chúng tồn tại song song với những thành tựu không thể phủ nhận: Hoskinson đã giúp thiết lập các khái niệm nền tảng của Ethereum, đã xây dựng Cardano thành một nền tảng blockchain trị giá hàng tỷ đô la, và đã nhận được sự công nhận chính trị từ các cấp cao nhất của chính phủ Mỹ.

Nghịch lý của Charles Hoskinson

Charles Hoskinson là hiện thân của những nghịch lý trung tâm của tiền điện tử. Ông từ chối vốn đầu tư mạo hiểm nhưng tích lũy khối tài sản tỷ phú. Ông ủng hộ phi tập trung nhưng lại có ảnh hưởng tập trung trong hướng đi của Cardano. Ông kêu gọi ý thức bảo vệ môi trường nhưng lại có dấu chân carbon cực kỳ lớn. Ông tự xưng là nhà tư tưởng tự do nhưng lại dấn thân sâu vào chính trị tổng thống.

Câu chuyện của ông vẫn là một chương quan trọng trong tiến trình phát triển của tiền điện tử — không phải vì các lựa chọn của ông luôn đúng hoặc các tuyên bố của ông luôn đáng tin cậy, mà vì chúng phản ánh rõ ràng những mâu thuẫn giữa lý tưởng và tham vọng, giữa minh bạch và che giấu, vẫn tiếp tục định hình ngành công nghiệp blockchain. Khi giá ADA dao động theo chiều gió chính trị, câu hỏi vẫn còn đó: Liệu bất kỳ cá nhân nào, dù có tầm nhìn hay giàu có đến đâu, có thể điều hướng những nghịch lý này mãi mãi?