D-Wave Quantum (QBTS): Tiên phong trong lĩnh vực Quang nhiệt lượng tử: Đánh giá khả năng đầu tư

Ngành công nghệ tính toán lượng tử đã trải qua những biến động mạnh mẽ trong năm 2025, với nhiều dự đoán về công nghệ nào sẽ chiếm ưu thế. Trong số các đối thủ, D-Wave Quantum (NYSE: QBTS) nổi bật không phải nhờ các hệ thống lượng tử dựa trên mô hình cổng truyền thống như các đối thủ cạnh tranh, mà nhờ vào trọng tâm vào công nghệ làm mỏng lượng tử (quantum annealing). Cổ phiếu này đã tăng trưởng ấn tượng 150% kể từ đầu năm 2025, nhưng đà tăng này che giấu những câu hỏi sâu hơn về khả năng thương mại và định giá mà các nhà đầu tư cần phải đối mặt.

Công nghệ làm mỏng giúp D-Wave nổi bật trong thị trường lượng tử đông đúc

Sự khác biệt chiến lược của D-Wave dựa trên công nghệ làm mỏng lượng tử — một phương pháp hoàn toàn khác so với các hệ thống lượng tử dựa trên mô hình cổng mà các đối thủ như Rigetti Computing (NASDAQ: RGTI) và IonQ (NYSE: IONQ) theo đuổi. Trong khi các máy tính lượng tử dựa trên mô hình cổng truyền thống thao tác chính xác các hạt lượng tử riêng lẻ qua các phép toán tuần tự để giải quyết vấn đề, thì công nghệ làm mỏng lượng tử có cách tiếp cận rộng hơn. Thay vì nhắm vào độ chính xác ở cấp độ từng hạt, phương pháp làm mỏng phân tích đầu ra của toàn bộ hệ thống để xác định các giải pháp tối ưu hoặc gần tối ưu.

Sự khác biệt này có ý nghĩa thực tế. Công nghệ làm mỏng lượng tử xuất sắc trong các bài toán tối ưu — xác định tuyến đường vận chuyển hiệu quả nhất cho logistics, nhận diện các cấu trúc phân tử tiềm năng cho phát triển dược phẩm, hoặc tối ưu các vấn đề cấu hình phức tạp. Công nghệ này đổi lấy độ chính xác lý thuyết để tăng tốc độ tính toán và giảm chi phí cho các loại bài toán cụ thể. Thêm vào đó, thị trường ngách của công nghệ làm mỏng lượng tử ít cạnh tranh hơn so với các hệ thống dựa trên mô hình cổng, có thể giúp D-Wave có cơ hội thiết lập vị thế thống lĩnh thị trường trước khi ngành này trưởng thành hoàn toàn.

Các hoạt động mua lại gần đây nhấn mạnh tham vọng của D-Wave. Công ty đã hoàn tất việc mua lại Quantum Circuits, một nhà phát triển hệ thống lượng tử dựa trên mô hình cổng, qua đó định vị mình là “công ty lượng tử đa nền tảng đầu tiên và duy nhất trên thế giới.” Sự đa dạng hóa này có thể mang lại lợi thế chiến lược lớn hoặc có thể trở nên không còn quan trọng chiến lược. Kết quả vẫn còn chưa rõ ràng và phụ thuộc vào thời gian.

Thị trường vẫn đang tìm kiếm vị thế thương mại

Câu hỏi then chốt không phải là liệu tính toán lượng tử có tiềm năng hay không, mà là liệu D-Wave có tồn tại đủ lâu để nắm bắt giá trị đó hay không. Hiện tại, thị trường thương mại cho tính toán lượng tử vẫn còn sơ khai. Các hệ thống làm mỏng lượng tử của D-Wave hầu như chỉ hoạt động trong môi trường nghiên cứu, khiến doanh thu bị giới hạn. Doanh thu trong 12 tháng gần nhất của công ty là 24,1 triệu USD — một con số quá nhỏ so với vốn hóa thị trường 7,4 tỷ USD.

Các nhà nghiên cứu thị trường dự báo thị trường này sẽ tăng trưởng đáng kể trong tương lai. McKinsey & Company dự đoán thị trường tính toán lượng tử có thể mở rộng từ khoảng 4 tỷ USD năm 2024 lên từ 28 tỷ đến 72 tỷ USD vào năm 2035. Tuy nhiên, câu chuyện mở rộng này diễn ra trong gần một thập kỷ, và không có gì đảm bảo rằng D-Wave sẽ chiếm lĩnh thị phần đáng kể hoặc duy trì khả năng tồn tại như một thực thể độc lập trong khoảng thời gian đó.

Cơ sở doanh thu cho thấy một thực tế không thoải mái: tỷ lệ giá trên doanh số (P/S) của D-Wave trong quá khứ đạt tới 256 — một mức độ cao chói mắt phản ánh sự đầu cơ thuần túy về tiềm năng tương lai chứ không phải hiệu quả kinh doanh hiện tại. Các nhà đầu tư đã đổ vốn vào các công ty làm mỏng lượng tử và lượng tử dựa trên mô hình cổng dựa trên “câu chuyện” hơn là “thực chất.”

Rủi ro định giá và nguy cơ đầu tư

Vốn hóa 7,4 tỷ USD của D-Wave vượt xa các nhà bán lẻ đã thành lập như Lyft, WingStop và Mattel — những công ty tạo ra hàng tỷ USD doanh thu hàng năm. Phần định giá cao này giả định rằng sự đột phá của tính toán lượng tử sẽ đến nhanh hơn so với các đường cong chấp nhận công nghệ lịch sử, hoặc rằng D-Wave sẽ chiếm lĩnh thị phần lớn trong phân khúc của mình trước khi các đối thủ cạnh tranh hoàn thiện các phương pháp làm mỏng lượng tử của riêng họ.

Kịch bản thực tế có thể kéo dài nhiều năm biến động cổ phiếu và pha loãng cổ phần của cổ đông trước khi khả năng thương mại rõ ràng. Ban lãnh đạo có thể phát hành thêm cổ phần để tài trợ hoạt động và phát triển, làm giảm giá trị trên mỗi cổ phiếu ngay cả khi doanh nghiệp cuối cùng thành công. Đồng thời, không có gì đảm bảo rằng D-Wave sẽ trở thành một trong những công ty dẫn đầu ngành tính toán lượng tử, thay vào đó có thể trở thành mục tiêu mua lại hoặc phá sản.

Tính chất đầu cơ của cổ phiếu này có nghĩa là các biến động giá có thể tiếp tục diễn ra bất kể các yếu tố cơ bản. Các nhà đầu tư cân nhắc đầu tư vào công nghệ làm mỏng lượng tử nên xem đó là phần của danh mục đa dạng thay vì khoản đầu tư cốt lõi, và chỉ với số vốn họ có thể chấp nhận mất hoàn toàn. Các ví dụ về thành công của công nghệ giai đoạn đầu như Netflix (ra mắt năm 2004, sau đó sinh lời gấp 446 lần) hay Nvidia (khuyến nghị năm 2005, sinh lời gấp 1.137 lần) cho thấy cả tiềm năng tăng trưởng lẫn thách thức lựa chọn cho các nhà đầu cơ.

Đối với phần lớn nhà đầu tư, D-Wave mang lại cơ hội đi kèm rủi ro. Phương pháp làm mỏng lượng tử mang lại sự khác biệt công nghệ thực sự, nhưng rủi ro thực thi vẫn còn lớn và mang tính nhị phân. Cho đến khi thị trường tính toán lượng tử thương mại hình thành và D-Wave chứng minh có thể tạo ra doanh thu đáng kể từ nền tảng làm mỏng lượng tử của mình, luận điểm đầu tư vẫn chủ yếu mang tính định hướng hơn là dựa trên các yếu tố cơ bản.