Cách Warren Buffett Bỏ Qua Sách Chơi Đầu Tư Của Chính Mình, Gây Thiệt Hại Cho Berkshire Hathaway $16 Tỷ

Những nguyên tắc đã biến Warren Buffett thành một huyền thoại không chỉ là những triết lý rải rác—chúng tạo thành một triết lý nhất quán được ghi chép kỹ lưỡng trong sách vở của Warren Buffett, các cuộc phỏng vấn, và thành tích đầu tư của Berkshire Hathaway. Tuy nhiên, vào năm 2022, Nhà tiên tri của Omaha đã đưa ra một quyết định mâu thuẫn với hàng thập kỷ dạy dỗ của chính mình, biến một chiến thắng có thể thành một trong những bài học đắt giá nhất trong lịch sử doanh nghiệp.

Trong quý 3 năm 2022, đội ngũ của Buffett đã mua 60.060.880 cổ phiếu của Công ty Chế tạo Chíp bán dẫn Đài Loan (TSMC) với giá 4,12 tỷ USD. Trên giấy tờ, điều đó trông thật xuất sắc. Đến tháng 1 năm 2026, cùng số cổ phần đó sẽ có giá trị gần 20 tỷ USD. Thay vào đó, Berkshire Hathaway đã rút lui với khoản lỗ khoảng 16 tỷ USD—một lời nhắc nhở rõ ràng rằng ngay cả những nhà đầu tư vĩ đại nhất cũng không miễn nhiễm việc phá vỡ chính quy tắc của mình.

Triết lý đầu tư đã xây dựng đế chế trị giá hàng nghìn tỷ đô la

Chiến lược biến Berkshire Hathaway từ một nhà sản xuất vải dệt gặp khó khăn thành một cường quốc trị giá hàng nghìn tỷ dựa trên một số nguyên tắc không thể thương lượng. Đó không phải là sở thích tùy ý—chúng là nền tảng của việc tạo dựng sự giàu có có kỷ luật.

Trước hết là niềm tin bất biến của Buffett vào tư duy dài hạn. Thay vì săn lùng lợi nhuận hàng quý, ông mua cổ phần của các công ty chất lượng với ý định giữ chúng trong nhiều thập kỷ. Cách tiếp cận kiên nhẫn này giúp ông vượt qua các chu kỳ thị trường và hưởng lợi từ lãi kép. Ông hiểu rằng trong khi suy thoái kinh tế là điều không thể tránh khỏi, các giai đoạn mở rộng thường dài hơn nhiều so với thời gian của các cuộc suy thoái.

Giá trị là trụ cột thứ hai. Buffett không quan tâm đến việc trả giá cao cho các doanh nghiệp trung bình. Ông chờ đợi—đôi khi hàng năm—với “tiền mặt để dành” cho đến khi các sự kiện thị trường tạo ra cơ hội thực sự. Khi cổ phiếu trở nên phi lý rẻ, ông quyết đoán hành động.

Nguyên tắc thứ ba tập trung vào lợi thế cạnh tranh và các rào cản phòng thủ bền vững. Buffett tìm kiếm các công ty chiếm lĩnh ngành của họ và có vị trí phòng thủ mà đối thủ khó có thể sao chép dễ dàng. Niềm tin, lòng trung thành thương hiệu, hiệu ứng mạng—những tài sản vô hình này tạo ra các rào cản kinh tế thực sự.

Cuối cùng, ông hướng tới các doanh nghiệp có chương trình trả lại vốn mạnh mẽ. Các công ty trả cổ tức và mua lại cổ phần phù hợp với mục tiêu của ban lãnh đạo, đồng bộ lợi ích của quản lý với lợi ích dài hạn của nhà đầu tư. Những nguyên tắc này không được phát minh trong một ngày; chúng tạo thành nền tảng trí tuệ của một phương pháp đầu tư có kỷ luật, được ghi chép qua nhiều thập kỷ giao tiếp với cổ đông và phân tích ngành.

Tại sao TSMC ban đầu lại hoàn toàn hợp lý

Khi Berkshire mua cổ phần TSMC trong quý 3 năm 2022, lý do dường như rất hợp lý. Thị trường đang trong giai đoạn giảm giá—đúng thời điểm Buffett thích rót vốn. TSMC không chỉ là một công ty bán dẫn bình thường; đó là nhà chế tạo chip hàng đầu thế giới, kiểm soát sản xuất các bán dẫn tiên tiến cho Apple, Nvidia, Broadcom, Intel và AMD.

Điều hấp dẫn hơn nữa là vị trí của TSMC ở tuyến đầu của trí tuệ nhân tạo. Công nghệ chip trên wafer trên nền tảng (CoWoS) của công ty xếp chồng các bộ xử lý đồ họa (GPU) với bộ nhớ băng thông cao—chính các thành phần cung cấp năng lượng cho các trung tâm dữ liệu AI đang bùng nổ về nhu cầu. TSMC dường như đang đứng tại trung tâm của cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo, với các rào cản gia nhập cao đến mức đối thủ khó có thể dễ dàng sao chép năng lực của họ.

Khoản đầu tư dường như đã đáp ứng mọi tiêu chí: vị trí cạnh tranh mạnh mẽ, xu hướng ngành mới nổi, định giá hợp lý trong thị trường giảm giá, và tiếp xúc với công nghệ mang tính chuyển đổi.

Quyết định phá vỡ quy tắc của Buffett

Nhưng rồi một điều gì đó đã thay đổi. Đến quý 4 năm 2022, chỉ vài tháng sau khi mua, Berkshire Hathaway đã thoái 86% cổ phần TSMC của mình. Đến quý 1 năm 2023, toàn bộ vị thế đã được thanh lý hoàn toàn. Khoảng thời gian giữ cổ phần chỉ từ năm đến chín tháng—một thời gian nắm giữ cực kỳ ngắn đối với người theo đuổi triết lý đầu tư nhấn mạnh cam kết dài hạn.

Lời giải thích của Buffett với các nhà phân tích Phố Wall vào tháng 5 năm 2023 rất thẳng thắn: “Tôi không thích vị trí của nó, và tôi đã đánh giá lại điều đó.” Ngụ ý rõ ràng là: rủi ro địa chính trị, có thể bắt nguồn từ Đạo luật CHIPS và Khoa học năm 2022. Chính quyền Biden đã bắt đầu hạn chế xuất khẩu chip AI cao cấp sang Trung Quốc, và Buffett lo ngại Đài Loan có thể đối mặt với áp lực tương tự hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng do xung đột gây ra.

Đây là một mối quan tâm chiến thuật che giấu tư duy chiến lược. Trong việc từ bỏ các nguyên tắc dài hạn để chạy theo lo lắng địa chính trị ngắn hạn, Buffett đã vi phạm chính triết lý đã làm nên huyền thoại của mình. Ông trở thành, trong chốc lát, một nhà giao dịch thay vì nhà đầu tư.

Chi phí 16 tỷ USD của việc mất kỷ luật

Thời điểm Berkshire thoái lui đã chứng minh là thảm họa. Ngay khi công ty bán ra, nhu cầu GPU của Nvidia trở nên không thể kiểm soát. Công suất wafer CoWoS của TSMC không thể theo kịp các đơn hàng. Công ty mở rộng sản xuất mạnh mẽ, tốc độ tăng trưởng tăng vọt. Giá cổ phiếu theo đó cũng tăng theo.

Đến tháng 7 năm 2025, Công ty Chế tạo Chíp Đài Loan chỉ còn là công ty thứ 12 gia nhập câu lạc bộ trị giá hàng nghìn tỷ đô la. Nếu Berkshire Hathaway giữ nguyên vị thế 60 triệu cổ phần ban đầu mà không bán ra cổ nào, ngày nay nó sẽ có giá trị khoảng 20 tỷ USD—tăng khoảng 16 tỷ USD so với giá bán.

Số tiền 16 tỷ USD đó không bị mất theo nghĩa truyền thống; nó là cơ hội chưa được thực hiện. Đó là sự khác biệt giữa việc theo đuổi triết lý của Buffett và việc bỏ rơi nó vào thời điểm tồi tệ nhất. Đó là cái giá của sự hoài nghi đúng vào lúc niềm tin cần thiết nhất.