Tại sao một đợt điều chỉnh cổ phiếu khác có thể đang hình thành vào đầu năm 2026

Thị trường đã trải qua những biến động lớn vào giữa năm 2025 trước khi phục hồi mạnh mẽ. Sự biến động này củng cố một mô hình mà các nhà phân tích đầu tư đã theo dõi trong nhiều thập kỷ: định giá cao và bất ổn kinh tế thường đi trước những đợt điều chỉnh mạnh của cổ phiếu. Khi thị trường đang điều chỉnh các động thái mới vào đầu năm 2026, việc hiểu rõ các điều kiện có thể kích hoạt một đợt điều chỉnh cổ phiếu khác là điều cần thiết cho các nhà đầu tư.

Học hỏi từ động thái thị trường và rủi ro định giá năm 2025

Năm trước đã chứng minh cách cảm xúc có thể thay đổi nhanh chóng trong thị trường tài chính. Khi chính quyền Mỹ công bố các biện pháp thương mại bất ngờ vào giữa năm 2025, thị trường phản ứng bằng một trong những đợt giảm mạnh nhất trong lịch sử gần đây—giảm gần 20% vào thời điểm tồi tệ nhất khi các chỉ số chính như Nasdaq Composite chịu áp lực nặng nề. Đây không phải là một sự cố riêng lẻ; nó phản ánh một điểm yếu tiềm ẩn đã tích tụ trong nhiều tháng.

Nguyên nhân chính rất đơn giản: thị trường đã trở nên quá định giá so với các yếu tố kinh tế cơ bản. Với tỷ lệ giá trên lợi nhuận ở mức cao, ngay cả những yếu tố tiêu cực nhỏ cũng đủ để gây ra các đợt bán tháo lớn. Tuy nhiên, sự phục hồi cũng diễn ra nhanh chóng. Khi các chính sách thương mại được điều chỉnh và sự hoảng loạn tức thời giảm bớt, thị trường đã phục hồi mạnh mẽ, cuối cùng kết thúc năm 2025 với mức tăng 16% của S&P 500.

Sự phục hồi này mang lại một bài học quan trọng. Các đợt điều chỉnh thị trường—kể cả những đợt nghiêm trọng—không nhất thiết làm suy giảm lợi nhuận dài hạn. Điều quan trọng là hiểu được tính dễ tổn thương đi trước chúng.

Những yếu tố có thể kích hoạt đợt điều chỉnh cổ phiếu tiếp theo

Các nhà kinh tế học dựa vào các mô hình lịch sử để hiểu hành vi thị trường hiện đại. Theo dữ liệu từ năm 1946 trở đi, các đợt điều chỉnh lớn của thị trường không hiếm và không mang tính thảm họa về lâu dài. Trong một giai đoạn 80 năm được các công ty nghiên cứu đầu tư hàng đầu xem xét, đã có 84 lần giảm từ 5% đến 10%, với thời gian phục hồi trung bình khoảng một tháng. Các đợt điều chỉnh nghiêm trọng hơn—từ 10% đến 20%—xảy ra 29 lần trong cùng kỳ, thường mất khoảng bốn tháng để phục hồi.

Điều đáng chú ý là các cơ chế phản ứng của thị trường đã được tăng tốc. Công nghệ và hiệu quả thông tin có nghĩa là giá cả điều chỉnh nhanh hơn so với các thập kỷ trước, khiến các biến động mạnh mẽ trở nên phổ biến hơn và chu kỳ phục hồi nhanh hơn.

Vậy điều gì có thể gây ra đợt điều chỉnh cổ phiếu khác vào năm 2026? Một số rủi ro cần chú ý. Động thái của lạm phát vẫn còn chưa rõ ràng—mặc dù một số nhà kinh tế dự đoán áp lực giá sẽ giảm bớt vào cuối năm nay, nhưng những người khác cho rằng lạm phát tiêu dùng có thể tăng trước. Lạm phát kéo dài làm giảm sức mua, rút tiền tiết kiệm của người tiêu dùng và có thể đẩy nền kinh tế vào trạng thái suy thoái.

Ngoài lạm phát, lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) cũng là một điểm tiềm năng gây rối. Trong khi sự hứng thú của nhà đầu tư đối với các cổ phiếu AI lớn đã giảm xuống để nhường chỗ cho các phân khúc khác như cổ phiếu nhỏ, hạ tầng hỗ trợ phát triển AI vẫn liên kết chặt chẽ. Các ông lớn trong hệ sinh thái AI—bao gồm các tập đoàn công nghệ và nhà cung cấp hạ tầng chuyên biệt—đang tài trợ lẫn nhau qua các hình thức tài chính khác nhau. Một cú sảy chân lớn của bất kỳ công ty AI nào cũng có thể gây ảnh hưởng lan rộng toàn ngành, tương tự như sự sụp đổ của ngành internet trong thời kỳ dot-com.

Hiểu về khả năng chống chịu của thị trường qua các mô hình lịch sử

Quan trọng là, việc trải qua một đợt điều chỉnh cổ phiếu không có nghĩa là cả năm phải kết thúc trong sắc đỏ. Những năm gần đây đã chứng kiến nhiều đợt điều chỉnh rồi sau đó là các đợt tăng mạnh vào cuối năm. Thị trường đã thể hiện khả năng chống chịu ngay cả trong thời kỳ biến động định kỳ. Khả năng của S&P 500 ghi nhận lợi nhuận hai chữ số bất chấp biến động giữa năm cho thấy các nhà đầu tư dài hạn vẫn có thể thành công.

Định hướng năm 2026 với nhận thức về các rủi ro tiềm năng

Thông điệp dành cho các nhà đầu tư là không hoảng loạn mà hãy cảnh giác. Một đợt điều chỉnh từ 10% trở lên có khả năng xảy ra vào một thời điểm nào đó trong năm nay, có thể do lo ngại về lạm phát, các sự kiện địa chính trị, gián đoạn ngành hoặc các yếu tố không lường trước được. Hiểu rõ khả năng này không ngăn cản các biến động của thị trường, nhưng giúp các nhà đầu tư duy trì góc nhìn đúng đắn trong thời kỳ biến động.

Chìa khóa là nhận thức rằng các đợt điều chỉnh là đặc điểm bình thường của thị trường, không phải dấu hiệu của sự suy thoái vĩnh viễn. Bằng cách duy trì danh mục đa dạng và cập nhật thông tin về điều kiện kinh tế, các nhà đầu tư có thể vượt qua các giai đoạn biến động tiềm năng đồng thời chuẩn bị cho sự gia tăng tài sản liên tục. Sự kết hợp giữa tiền lệ lịch sử, khả năng chống chịu của thị trường và kinh nghiệm của nhà đầu tư cho thấy rằng, dù đợt điều chỉnh cổ phiếu có thể đến trong năm 2026, nó không nhất thiết phải làm giảm lợi nhuận đầu tư trong năm.