Sự sụp đổ thị trường sắp xảy ra? Các chỉ số định giá lịch sử cho thấy rủi ro là có thật

S&P 500 đã mang lại lợi nhuận vượt trội—ghi nhận mức tăng hai chữ số liên tiếp trong ba năm và bắt đầu năm 2026 với mức tăng 1,4% tính từ đầu năm. Phố Wall vẫn duy trì xu hướng lạc quan, với các nhà phân tích dự báo một năm nữa đầy khả quan phía trước. Nhưng bên dưới bề mặt, một số chỉ số định giá quan trọng đang phát ra tín hiệu cảnh báo đỏ đáng để chú ý. Câu hỏi không phải là liệu một cuộc sụp đổ thị trường có xảy ra tất yếu hay không, mà là liệu các nhà đầu tư đã chuẩn bị đầy đủ để đối mặt với các dấu hiệu cảnh báo đang xuất hiện hay chưa.

Các Chỉ Số Định Giá Đã Vượt Ngưỡng Cảnh Báo

Theo tiêu chuẩn lịch sử, định giá hiện tại của S&P 500 có vẻ đã bị kéo quá xa. Chỉ số này đang giao dịch ở mức tỷ lệ P/E dự phóng khoảng 22—cao hơn đáng kể so với trung bình 30 năm khoảng 17, theo nghiên cứu của JPMorgan. Điều này quan trọng vì lần cuối cùng P/E dự phóng đạt mức này là trước đợt bán tháo công nghệ năm 2021. Đi xa hơn nữa, chỉ số này vượt qua ngưỡng 20 vào cuối những năm 1990 trong cơn sốt dot-com, rồi cuối cùng sụp đổ.

Điều làm cho so sánh lịch sử này đặc biệt rõ ràng là các chỉ số P/E dự phóng cao thường xuất hiện trước các đợt điều chỉnh lớn của thị trường. Định giá ngày nay không chỉ đắt đỏ theo tiêu chuẩn gần đây—nó còn phản ánh các giai đoạn khi các nhà đầu tư trả giá cao cho lợi nhuận tương lai mà cuối cùng không bao giờ đạt được.

Chỉ Số CAPE Báo Hiệu Gần Giống Điều Kiện Trước Suy Thoái Năm 2000

Có lẽ đáng báo động hơn là những gì chỉ số CAPE (Giá cổ phiếu điều chỉnh theo chu kỳ, Cyclically Adjusted Price Earnings) đang cho thấy. Chỉ số này, tính trung bình trong một thập kỷ lợi nhuận đã điều chỉnh lạm phát để đánh giá giá trị dài hạn, có trung bình 28,5 trong 30 năm lịch sử. Hiện tại, nó gần mức 40—cụ thể khoảng 39,85.

Đây mới là lần thứ hai trong 153 năm dữ liệu thị trường có chỉ số CAPE vượt quá ngưỡng này. Lần trước đó? Ngay trước cuộc sụp đổ thị trường năm 2000. Sự tương đồng quá rõ ràng để bỏ qua: khi chỉ số này tăng đến mức nguy hiểm trong quá khứ, các đợt điều chỉnh lớn đã theo sau. Mức đọc ngày nay cho thấy thị trường đã định giá các kịch bản lạc quan có thể không xảy ra như dự kiến.

Tại Sao Lần Này Có Thể Không Khác Biệt

Một số nhà đầu tư cho rằng “lần này khác”—rằng các thực tế kinh tế mới hoặc tiến bộ công nghệ hợp lý hóa các định giá cao hơn. Trong khi khả năng thị trường phục hồi vẫn không thể bỏ qua, dữ liệu cho thấy cần thận trọng. S&P 500 đã tăng đáng kể trên các mức định giá đã từng hỗ trợ tăng trưởng bền vững trong quá khứ.

Không quá ngạc nhiên nếu đến năm 2026, thị trường sụp đổ xảy ra. Thực tế, xét theo lịch sử, điều này hoàn toàn phù hợp với các mô hình trước đó. Sự kết hợp giữa các chỉ số P/E dự phóng cao và CAPE ở mức nguy hiểm là một sự phối hợp hiếm hoi của các tín hiệu cảnh báo—một chuỗi các dấu hiệu đã từng báo hiệu các đợt suy thoái lớn trong quá khứ.

Sơ Đồ Chiến Lược Cho Nhà Đầu Tư Thận Trọng

Các nhà đầu tư nên làm gì? Việc bán tháo hoảng loạn các khoản holdings gần như chắc chắn là sai lầm. Thời điểm thị trường không thể dự đoán chính xác, và việc duy trì đầu tư vẫn là yếu tố quan trọng để xây dựng tài sản lâu dài. Tuy nhiên, môi trường này đòi hỏi một cách tiếp cận có chủ đích hơn trong xây dựng danh mục.

Hãy xem xét đa dạng hóa ngoài việc tiếp xúc rộng với thị trường chung. Xây dựng các vị thế trong các cổ phiếu có nền tảng vững chắc, dòng tiền ổn định và đặc tính phòng thủ. Rà soát phân bổ tài sản của bạn để đảm bảo phù hợp với mức độ chấp nhận rủi ro thực tế, chứ không phải theo khẩu vị trong các đợt tăng giá của thị trường bò.

Các dấu hiệu cảnh báo rõ ràng: định giá đã bị kéo quá xa, các chỉ số lịch sử đang phát ra tín hiệu thận trọng, và các kịch bản thị trường sụp đổ không còn xa vời nữa. Các nhà đầu tư nhận thức rõ thực tế này ngày hôm nay và điều chỉnh chiến lược phù hợp có thể sẽ có lợi thế hơn trong tương lai, dù là tiếp tục tăng trưởng hay một đợt điều chỉnh lớn hơn.