Xây dựng Kế hoạch Chi tiêu Có ý thức của Bạn: Hướng dẫn Thực tế về Quản lý Tiền thông minh

Nếu bạn từng cảm thấy quá tải với tài chính của mình hoặc gặp khó khăn trong việc hiểu rõ tiền của mình thực sự đi đâu mỗi tháng, bạn không đơn độc. Tư vấn tài chính Ramit Sethi đã phát triển một phương pháp đơn giản gọi là kế hoạch chi tiêu có ý thức để giúp mọi người tổ chức tiền bạc thành các phần dễ quản lý. Khác với các ngân sách hạn chế khiến bạn cảm thấy bị trừng phạt, khung phương pháp này mang lại sự rõ ràng về chi tiêu của bạn trong khi vẫn giữ được sự linh hoạt phù hợp với lối sống. Dù bạn mới bắt đầu lập kế hoạch tài chính hay đang tìm kiếm một cách tiếp cận mới, đây là cách xây dựng kế hoạch chi tiêu có ý thức của riêng bạn.

Bắt đầu với một bức tranh tài chính rõ ràng

Nền tảng của bất kỳ kế hoạch chi tiêu có ý thức nào là hiểu rõ thực trạng tài chính hiện tại của bạn. Bắt đầu bằng cách thu thập thông tin về giá trị ròng của bạn (kết hợp tài sản, khoản đầu tư, tiết kiệm và các khoản nợ hiện có), thu nhập hàng tháng (trước và sau thuế), và các mô hình chi tiêu của bạn trong các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống.

Tạo một bảng tính là một trong những cách đơn giản nhất để hình dung dữ liệu này. Sắp xếp thông tin của bạn thành các danh mục rõ ràng: thu nhập của bạn, chi tiêu cho các nhu cầu thiết yếu, đầu tư, tiết kiệm cho các mục tiêu tương lai, và dành cho giải trí. Nhìn tổng thể này giúp bạn nhận biết nơi cần điều chỉnh trước khi xây dựng khung kế hoạch chi tiêu có ý thức.

Phân chia các khoản chi cố định

Các khoản chi cố định chiếm phần lớn trong tổng ngân sách của bạn. Đây là các khoản chi không thể thương lượng như tiền thuê nhà hoặc vay mua nhà, hóa đơn tiện ích, bảo hiểm, các dịch vụ đăng ký, và trả nợ. Theo cấu trúc của kế hoạch chi tiêu có ý thức, các khoản chi cố định này lý tưởng nhất không vượt quá 50-60% thu nhập sau thuế của bạn.

Bắt đầu bằng cách xem xét các sao kê ngân hàng và thẻ tín dụng của bạn trong vài tháng gần đây. Tìm các khoản phí định kỳ và ước lượng chi tiêu trung bình hàng tháng của bạn. Bạn có thể phát hiện ra các dịch vụ đăng ký mà bạn quên hoặc các mô hình chi tiêu mà bạn chưa nhận ra. Nếu chi tiêu của bạn biến động đáng kể theo tháng, hãy tính trung bình của ba đến sáu tháng sao kê để có một bức tranh thực tế hơn.

Hãy nhớ rằng các khoản chi cố định khác nhau đối với từng người. Nếu bạn có thú cưng, hãy thêm “chăm sóc thú cưng” vào danh sách. Nếu bạn không có nợ nhưng thường xuyên chi tiêu cho sở thích, hãy tính đến điều đó. Mục tiêu là tạo ra một kế hoạch chi tiêu có ý thức phù hợp với hoàn cảnh thực tế của bạn, chứ không phải theo mẫu chung chung. Nếu các khoản chi cố định của bạn liên tục vượt quá 60% thu nhập, đó là tín hiệu để bạn xem xét lại—có thể bằng cách giảm chi tiêu hoặc tìm cách tăng thu nhập.

Ưu tiên tiết kiệm cho hưu trí và các mục tiêu dài hạn

Một kế hoạch chi tiêu có ý thức nhấn mạnh việc chuẩn bị cho tương lai qua hai khoản phân bổ riêng biệt. Đầu tiên, dành khoảng 10% thu nhập sau thuế của bạn cho hưu trí. Nếu bạn kiếm 75.000 đô la mỗi năm sau thuế, điều đó có nghĩa là đóng góp khoảng 7.500 đô la mỗi năm vào các quỹ hưu trí như 401(k) hoặc Roth IRA. Bắt đầu với mức này như mức cơ bản; sau đó có thể điều chỉnh dựa trên hoàn cảnh của bạn.

Thứ hai, phân bổ 5-10% thu nhập của bạn cho các mục tiêu tiết kiệm dài hạn khác ngoài hưu trí. Điều này có thể bao gồm xây dựng quỹ dự phòng (là tấm đệm tài chính quan trọng), tiết kiệm cho kỳ nghỉ, lập kế hoạch chi phí cưới hoặc tích góp tiền mua nhà. Điểm hay của phương pháp này là chọn hai hoặc ba mục tiêu chính để tập trung cùng lúc, rồi đặt ra các mục tiêu nhỏ hơn để duy trì động lực mà không cảm thấy quá tải.

Chi tiêu không cảm giác tội lỗi

Đây là phần kế hoạch chi tiêu có ý thức thừa nhận thực tế: bạn xứng đáng được thưởng thức tiền của mình. 20-35% thu nhập sau thuế của bạn nên dành cho các hoạt động và mua sắm mang lại niềm vui—ăn ngoài, giải trí, quần áo, du lịch hoặc bất cứ điều gì làm cuộc sống đáng giá hơn. Phần này chia thành hai danh mục phụ để đảm bảo bạn vừa tự nhiên vừa có ý thức về chi tiêu tiêu dùng của mình.

Chi tiêu không cảm giác tội lỗi là khoản tiền tiêu hàng tháng vừa phải—có thể từ 50 đến 100 đô la—mà bạn có thể sử dụng mà không cần quá suy nghĩ. Miễn là bạn giữ trong giới hạn nhỏ đó, bạn đang xây dựng mối quan hệ thoải mái với tiền bạc.

Chi tiêu không cảm giác tội lỗi bao gồm các khoản mua lớn cần có kế hoạch: hòa nhạc, chuyến đi cuối tuần, sở thích hoặc các món đồ bạn thực sự muốn. Lập ngân sách cho danh mục này và chi tiêu phù hợp mà không lo lắng về tài chính. Cả hai danh mục phụ này không nên vượt quá 35% thu nhập sau thuế của bạn, mặc dù tỷ lệ thực tế có thể thấp hơn tùy theo ưu tiên tài chính của bạn.

Thực hiện kế hoạch chi tiêu có ý thức của bạn

Sức mạnh của kế hoạch chi tiêu có ý thức nằm ở sự đơn giản và khả năng thích ứng của nó. Khi bạn đã xác định rõ năm lĩnh vực cốt lõi—chi phí cố định, tiết kiệm hưu trí, mục tiêu tiết kiệm dài hạn, chi tiêu không cảm giác tội lỗi, và chi tiêu có ý thức—bạn có một khung linh hoạt thay vì ngân sách cứng nhắc. Bạn không loại bỏ niềm vui; bạn chỉ tổ chức nó một cách có chủ đích.

Tình hình tài chính của bạn sẽ thay đổi theo thời gian. Mục tiêu có thể thay đổi, thu nhập dao động, ưu tiên cũng sẽ dịch chuyển. Kế hoạch chi tiêu có ý thức của bạn cũng cần linh hoạt theo bạn. Xem lại các phân bổ của bạn hàng quý hoặc khi có các thay đổi lớn trong cuộc sống. Nếu cần đầu tư nhiều hơn cho một mục tiêu lớn, bạn có thể tạm thời giảm chi tiêu cho phần không cảm giác tội lỗi. Khung này vẫn là hướng dẫn của bạn, đồng thời cho phép sự linh hoạt giúp việc lập kế hoạch tài chính bền vững lâu dài.

Tóm lại: xây dựng kế hoạch chi tiêu có ý thức mất vài giờ suy nghĩ chân thành nhưng mang lại lợi ích lớn về sự rõ ràng tài chính và giảm căng thẳng liên quan đến tiền bạc. Bạn không đang tự trừng phạt chính mình—bạn đang chi tiêu có chủ đích.