Thị trường có đang hướng tới một cuộc sụp đổ vào năm 2026 không? Dữ liệu định giá thực sự nói gì

Câu hỏi liệu thị trường chứng khoán có đang sụp đổ hay chuẩn bị sụp đổ vào năm 2026 đã trở nên ngày càng đáng quan tâm đối với các nhà đầu tư theo dõi bối cảnh hiện tại. Với chỉ số S&P 500 đã ghi nhận mức tăng hai chữ số trong ba năm qua và dự báo còn một mức tăng hai chữ số nữa vào năm 2026, sự hưng phấn của thị trường vẫn duy trì cao. Tuy nhiên, bên dưới bề mặt, nhiều chỉ số định giá đang phát ra tín hiệu cảnh báo đáng để chú ý nghiêm túc.

Dữ liệu vẽ nên một bức tranh đáng lo ngại khi được xem xét qua lăng kính lịch sử. Đây không chỉ là những chỉ số thông thường—chúng chính là các chỉ số đã dự báo hai đợt suy thoái lớn của thị trường trước đây.

Định giá đang tiến tới vùng nguy hiểm

Dấu hiệu đỏ rõ ràng nhất đến từ tỷ lệ giá trên lợi nhuận kỳ vọng (P/E) dự phóng, một thước đo tiêu chuẩn về mức độ đắt đỏ của cổ phiếu so với lợi nhuận của chúng. Tỷ lệ P/E dự phóng ngày nay khoảng 22, theo nghiên cứu của J.P. Morgan. Con số này vượt xa mức trung bình 30 năm khoảng 17.

Điều làm cho điều này đặc biệt đáng lo ngại là bối cảnh lịch sử. Lần cuối cùng tỷ lệ P/E của thị trường tăng đến mức này là ngay trước đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ lớn vào năm 2021. Nếu quay lại xa hơn nữa, ta sẽ thấy các mức tương tự vào cuối những năm 1990 khi cơn sốt dot-com đạt đỉnh trước khi sụp đổ tất yếu xảy ra.

Điều này không có nghĩa thị trường chắc chắn sẽ sụp đổ, nhưng phần đệm định giá đã trở nên mỏng manh hơn nhiều so với các tiêu chuẩn lịch sử cho là an toàn. Nói cách khác: nền móng dưới giá cổ phiếu hiện tại ngày càng trở nên không ổn định.

Tỷ lệ CAPE gửi đi một thông điệp còn rõ ràng hơn

Có lẽ còn đáng lo ngại hơn là tỷ lệ giá trên lợi nhuận điều chỉnh theo chu kỳ (CAPE), một chỉ số tính giá trị dài hạn của một chỉ số bằng cách trung bình hóa lợi nhuận đã điều chỉnh lạm phát trong một thập kỷ. Điều này cung cấp một góc nhìn dài hơn so với các tỷ lệ P/E truyền thống và được nhiều nhà phân tích xem là chỉ số đáng tin cậy hơn để xác định đỉnh và đáy của thị trường.

Tỷ lệ CAPE duy trì mức trung bình 30 năm khoảng 28,5. Ngày nay, tỷ lệ này đã tăng gần đến 40—cụ thể khoảng 39,85 theo dữ liệu từ YCharts. Điều này đặc biệt quan trọng vì chỉ mới lần thứ hai trong 153 năm dữ liệu có sẵn, thị trường đạt đến mức này.

Lần đầu tiên và duy nhất khác? Ngay trước đợt sụp đổ thị trường năm 2000, đã gây ra nhiều năm trì trệ và thiệt hại cho nhà đầu tư.

Bài học lịch sử: 2000 không phải là một sự kiện bất thường

Các điểm tương đồng rất rõ ràng. Cả bong bóng dot-com cuối những năm 1990 và giai đoạn dẫn đến cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đều bị tiền đề là các định giá cao. Sự sụp đổ năm 2000 là kết quả tất yếu. Khi thị trường hoạt động ở các mức định giá cực đoan như vậy, lịch sử cho thấy rằng các sự đảo chiều không phải là khả năng—chúng là điều tất yếu.

Liệu điều này có đảm bảo rằng thị trường năm 2026 sẽ sụp đổ không? Câu trả lời là không. Thị trường đã thể hiện khả năng phục hồi đáng kể và vẫn tiếp tục mang lại giá trị dài hạn. Tuy nhiên, những chỉ số này rõ ràng cho thấy rằng giá hiện tại đã tăng vượt quá mức mà các yếu tố cơ bản có thể hỗ trợ hợp lý. Một đợt điều chỉnh lớn không phải là điều ngạc nhiên; nó còn phù hợp với các mô hình lịch sử.

Những gì nhà đầu tư thực sự nên làm

Sự cám dỗ để bán tháo tất cả và chuyển sang tiền mặt có thể có vẻ hợp lý, nhưng đó có thể là bước đi sai lầm. Thay vào đó, cách tiếp cận khôn ngoan là lựa chọn cẩn thận các khoản đầu tư được thiết kế để vượt qua các biến động thị trường tiềm tàng. Điều này có thể bao gồm các cổ phiếu trả cổ tức, các ngành phòng thủ hoặc các danh mục đa dạng không dễ bị mất giá nếu thị trường giảm mạnh.

Trong khi các đợt sụp đổ thị trường chưa bao giờ dễ chịu, chúng cũng là phần không thể tránh khỏi của chu kỳ đầu tư. Câu hỏi thực sự không phải là liệu thị trường có giảm hay không—lịch sử và các định giá hiện tại cho thấy điều đó có thể xảy ra—mà là nhà đầu tư sẽ chuẩn bị như thế nào khi điều đó xảy ra. Các tín hiệu cảnh báo đã rõ ràng cho những ai sẵn lòng nhìn nhận, và hành động dựa trên thông tin đó một cách thận trọng, chiến lược vẫn là con đường tốt nhất để đi tiếp.