Hướng dẫn toàn diện về các loại phát ban do nhiệt: nguyên nhân và giải pháp

Với sự gia tăng nhiệt độ, nhiều người gặp phải khó chịu trên da, trong đó có ngứa và kích ứng ở các vùng khác nhau của cơ thể. Các loại phát ban xuất hiện trong thời tiết nóng bức và độ ẩm cao thường gặp phải là một tình trạng phổ biến, đặc biệt ở cổ, vai, ngực và các nếp gấp da. Tuy nhiên, hiểu rõ chính xác các loại phát ban do nhiệt và cách xử lý chúng là điều cần thiết để chăm sóc đúng cách.

Hiểu về miliaria: tại sao lại xảy ra

Mặc dù phổ biến gọi là “phát ban do nhiệt”, thuật ngữ này không phải là cách các chuyên gia chính thức chẩn đoán. Miliaria, như tên gọi kỹ thuật, xảy ra khi các tuyến mồ hôi và ống dẫn của chúng bị tắc nghẽn do nhiệt độ cao và độ ẩm lớn. Theo bác sĩ Angela Lamb, bác sĩ da liễu chứng nhận tại Mount Sinai New York, “khi mồ hôi bị mắc kẹt dưới da, xuất hiện các nốt nhỏ hoặc bóng nước thường gây ngứa hoặc khó chịu.”

Chứng kích ứng nhiệt này, còn gọi là phát ban gai hoặc phát ban mồ hôi, hầu như luôn gây cảm giác ngứa. Các chuyên gia nhận định rằng mức độ của nó thay đổi tùy thuộc vào vị trí tắc nghẽn trong các lớp da.

Ba loại kích ứng nhiệt bạn cần biết

Các loại phát ban do nhiệt được phân loại thành ba nhóm dựa trên độ sâu của tắc nghẽn:

Miliaria crystallina - Loại nhẹ nhất, chủ yếu xuất hiện ở trẻ sơ sinh khi tắc nghẽn xảy ra tại lỗ mở của ống dẫn mồ hôi ở mức bề mặt. Xuất hiện như các giọt mồ hôi nhỏ bị mắc kẹt dưới da, không sưng tấy hay ngứa rõ ràng, thường có màu rất trong, đôi khi không có đỏ da rõ ràng.

Miliaria rubra - Loại phổ biến nhất, có thể ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh và đến 30% người lớn trong các vùng nóng ẩm. Bác sĩ Rajani Katta, bác sĩ da liễu chứng nhận tại Houston, mô tả rằng “nó đặc trưng bởi màu đỏ đậm, ngứa rõ rệt và các nốt nhỏ”. Loại này xuất hiện khi mồ hôi bị tắc nghẽn ở lớp trung bì, sâu hơn so với loại trên.

Miliaria profunda - Loại ít phổ biến nhất, xảy ra khi tắc nghẽn ảnh hưởng đến lớp hạ bì, lớp sâu nhất của da. Mặc dù ít ngứa hơn rubra, các nốt thường cứng hơn, đỏ hơn và gây đau rõ rệt hơn.

Ba loại này thường phát triển ở các vùng da chồng chéo như nách, bẹn, cổ, bụng và dưới ngực. Ở trẻ sơ sinh, thường xuất hiện ở cổ, vai và thân mình. Quần áo chật làm tăng khả năng mắc bệnh này. Trẻ sơ sinh dễ bị hơn do ống dẫn mồ hôi chưa phát triển hoàn chỉnh và nhiều nếp gấp, đặc biệt nếu giữ ấm quá mức trong môi trường nóng.

Điểm khác biệt chính với các vấn đề da khác

Việc phân biệt phát ban do nhiệt với các vấn đề da khác là rất quan trọng. Bác sĩ Lamb lưu ý rằng nó thường bị nhầm lẫn với eczema, “có thể trở nên nặng hơn trong thời tiết nóng ẩm của mùa hè”. Eczema là một tình trạng viêm gây ngứa, khô, nổi mẩn, phồng rộp và có thể nhiễm trùng.

Với eczema nhẹ, có thể không có triệu chứng trong thời tiết mát mẻ, nhưng khi nóng lên, có thể xuất hiện các đợt bùng phát trông giống như kích ứng nhiệt. Bác sĩ Katta bổ sung rằng “cả hai đều có thể đỏ và ngứa, đôi khi xuất hiện ở các vùng tương tự”. Điểm khác biệt chính là eczema thường có hình dạng không đều, bong tróc, có mép không rõ ràng và vùng da phẳng, trong khi phát ban do nhiệt tạo thành các nốt rõ ràng, có hình dạng xác định.

Một rối loạn thường bị nhầm lẫn khác là phát ban dạng ban đỏ đa dạng, đặc trưng bởi các nốt sưng hoặc mảng da hơi nổi lên gây ngứa hoặc bỏng rát. Theo bác sĩ Lamb, mọi người thường nhận thấy “trong kỳ nghỉ nắng kéo dài sau nhiều tháng ít tiếp xúc với ánh sáng mặt trời”. Mặc dù có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhưng thường xuất hiện vào mùa xuân hoặc đầu hè khi đi du lịch đến các khu vực có tia cực tím cao hơn. Điểm đặc trưng của phát ban này là “khác với phát ban do nhiệt, không do nhiệt độ hay độ ẩm, mà do tác động của tia nắng mặt trời”.

Chiến lược điều trị và phòng ngừa

Bất kỳ ai cũng có thể bị kích ứng nhiệt. Nếu xuất hiện, bước đầu tiên theo khuyến nghị của bác sĩ Lamb là “di chuyển đến nơi mát hơn, tìm bóng râm và tránh các giờ cao điểm của nhiệt độ và độ ẩm”. Bác sĩ Nadine Kaskas, cũng tại Mount Sinai, đề xuất “bỏ quần áo chật, rửa sạch các loại kem đặc như kem chống nắng cản trở hô hấp của da”.

Các túi đá lạnh bọc khăn sạch hoặc tắm lạnh giúp giảm nhanh triệu chứng. Có thể dùng các thuốc bôi không cần kê đơn như lotion calamine để giảm ngứa, nhưng nếu khó chịu kéo dài, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để dùng thuốc corticosteroid dạng bôi theo đơn.

Không điều trị, tình trạng này thường tự khỏi khi rời khỏi môi trường nóng ẩm, nhưng có nguy cơ nhiễm trùng nếu các bóng nước vỡ mà không giữ vệ sinh đúng cách.

Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả: Để tránh quá nhiệt, bác sĩ Kaskas khuyên nên tìm bóng râm, nghỉ ngơi khi hoạt động, tránh vận động quá sức và duy trì đủ nước. Bác sĩ Lamb ủng hộ việc dùng quạt cầm tay có thể đeo quanh cổ. Bác sĩ Katta nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mặc quần áo thoáng khí, rộng rãi và nhẹ để “cho phép bay hơi mồ hôi từ da”.

Cuối cùng, bác sĩ Katta cảnh báo rằng “tình trạng này như một tín hiệu cảnh báo rằng các tuyến mồ hôi không hoạt động tốt, điều này có thể làm tăng nguy cơ kiệt sức do nhiệt hoặc say nắng”. Trong mọi trường hợp có kích ứng da khi nhiệt độ cao, cần hành động ngay để làm mát cơ thể.