Sáng kiến Skyborg của Không quân Hoa Kỳ: Ba ông lớn quốc phòng đang chạy đua để xây dựng drone chiến đấu tự hành

Không quân Hoa Kỳ đã trao các hợp đồng phát triển cho Boeing, Kratos Defense & Security và General Atomics để xây dựng các nguyên mẫu cho chương trình drone tự hành Skyborg. Trong một cột mốc quan trọng đối với công nghệ hàng không quân sự, ba nhà thầu quốc phòng này đã nhận được nguồn vốn để thúc đẩy một trong những dự án bay tự động tham vọng nhất trong lịch sử quân sự gần đây. Sáng kiến Skyborg thể hiện nỗ lực của Lầu Năm Góc trong việc triển khai các hệ thống không người lái có khả năng hoạt động độc lập cùng với máy bay có người lái, đánh dấu một bước chuyển đổi căn bản trong cách Không quân hình dung chiến tranh tương lai.

Thông báo về nguồn vốn cho thấy Không quân Hoa Kỳ tiếp cận công nghệ tiên tiến này một cách thận trọng nhưng có chủ đích. Kratos Defense nhận khoản thưởng lớn nhất là 37,8 triệu USD, trong khi Boeing được cấp 25,7 triệu USD và General Atomics, công ty tư nhân, được phân bổ 14,3 triệu USD. Mỗi công ty hiện đối mặt với khoảng thời gian phát triển gấp rút năm tháng để cung cấp một nguyên mẫu sẵn sàng thử nghiệm, có khả năng tích hợp trí tuệ nhân tạo và hệ thống bay tự hành. Các hệ thống này phải hoạt động đáng tin cậy trong môi trường nguy hiểm cao, nơi các phi công con người sẽ đối mặt với rủi ro cực độ.

Giải thưởng Skyborg: Ba ông lớn quốc phòng ký hợp đồng nguyên mẫu

“Khoản thưởng này là bước tiến lớn cho khả năng Skyborg đột phá của chúng ta,” Trung tướng Không quân Dale White phát biểu khi công bố các hợp đồng, nhấn mạnh cam kết của quân đội trong việc thúc đẩy công nghệ drone tự hành. Không quân nhấn mạnh rằng cơ quan này dự định thử nghiệm và đánh giá các hệ thống này một cách tích cực để chứng minh khả năng vận hành của chúng trước khi triển khai rộng rãi.

Mỗi công ty mang đến các nền tảng drone hiện có cho cuộc thi Skyborg. Kratos dự định nâng cấp XQ-58A Valkyrie, đã từng trải qua thử nghiệm của Không quân cho một chương trình “đồng minh trung thành” riêng biệt. Hệ thống Tấn công Không quân của Boeing, dù vẫn đang trong giai đoạn nguyên mẫu, cũng là một nền tảng quan trọng khác. General Atomics, giống như các đối thủ cạnh tranh, sẽ tận dụng công nghệ hệ thống không người lái hiện có để đáp ứng thời hạn phát triển gấp rút.

Bay tự hành và tích hợp AI: Thách thức kỹ thuật phía trước

Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi của Skyborg là tạo ra các drone có khả năng học hỏi từ các nhiệm vụ trước đó và đưa ra quyết định tự động trong các tình huống chiến đấu thời gian thực. Không quân sẽ cung cấp cho mỗi nhà thầu một mô-đun phần cứng và phần mềm “Hệ thống cốt lõi tự hành” do Leidos Holdings phát triển. Thành phần quan trọng này đóng vai trò như bộ não của máy bay tự hành, cho phép ra quyết định mà không cần sự can thiệp trực tiếp của con người.

Quy trình lựa chọn ba nhà thầu chiến thắng mang tính cạnh tranh. Không quân đã thu hẹp từ một số lượng lớn các công ty quan tâm, đặc biệt loại bỏ các ông lớn quốc phòng như Lockheed Martin và Northrop Grumman khỏi giai đoạn nguyên mẫu ban đầu. Ba công ty được chọn phải cung cấp nguyên mẫu hoạt động vào tháng 5 năm 2021, với các thử nghiệm bay ban đầu dự kiến bắt đầu vào tháng 7 năm 2021. Những mốc thời gian đầy tham vọng này phản ánh mong muốn của Không quân trong việc nhanh chóng xác nhận khả năng hoạt động của các hệ thống tự hành trước khi chuyển sang sản xuất quy mô lớn.

Cạnh tranh ngày càng gay gắt: Ưu thế người đi trước chịu áp lực

Kratos Defense có lợi thế chiến lược nhờ lịch sử thử nghiệm sớm với nền tảng Valkyrie. Công ty đã tiến hành thử nghiệm với Không quân hơn một năm, tích lũy kinh nghiệm và dữ liệu vận hành. Tuy nhiên, lợi thế này đang chịu áp lực khi các đối thủ lớn hơn, có nguồn lực dồi dào hơn như Boeing, đầu tư mạnh vào nền tảng của riêng họ. Hệ thống Tấn công Không quân của Boeing, dù còn chậm hơn trong quá trình phát triển, lại hưởng lợi từ kinh nghiệm sản xuất rộng lớn và nguồn tài chính của công ty.

Một số nhà phân tích ngành quốc phòng đã bày tỏ sự hoài nghi có tính cân nhắc về các hợp đồng ban đầu. Roman Schweizer, nhà phân tích quốc phòng của Cowen Washington Research Group, mô tả các khoản thưởng là “không gây ấn tượng nhiều so với tất cả sự kỳ vọng,” lưu ý rằng mức vốn có thể không phản ánh cam kết thực sự của Không quân đối với Skyborg. Các giá trị hợp đồng khiêm tốn này—so với các chương trình mua sắm quân sự trị giá hàng tỷ đô la—đã đặt ra câu hỏi liệu Không quân có duy trì đầu tư lâu dài hay không.

Lộ trình Skyborg và triển vọng tương lai cho tự chủ quân sự

Không quân đã phân bổ lên tới 400 triệu USD tổng ngân sách cho chương trình Skyborg, với các khoản ngân sách bổ sung dự kiến trong các năm tới nếu chương trình đạt các mốc kỹ thuật. Tuy nhiên, các nhà quan sát ngành nhận định rằng các đơn hàng sản xuất trong tương lai vẫn còn chưa chắc chắn. Cũng có khả năng các nhà thầu quốc phòng khác, bao gồm Lockheed Martin và Northrop Grumman, có thể tái gia nhập cuộc chơi khi chương trình phát triển.

Dù kết quả ngay lập tức ra sao, sáng kiến Skyborg xác nhận các công nghệ bay tự hành mà các công ty này đã phát triển. Chương trình cung cấp cho các nhà thầu quốc phòng một nền tảng để thể hiện khả năng và đảm bảo vị trí trong bàn đàm phán khi Không quân thay đổi chiến lược mua sắm của mình một cách căn bản. Các khái niệm như Skyborg đại diện cho tương lai của hàng không quân sự, và các công ty thành công trong việc thích nghi với công nghệ hệ thống tự hành sẽ có lợi thế cạnh tranh trong các cuộc thi của Không quân trong tương lai.

Các giải thưởng này cho thấy rằng dù qua các nỗ lực nguyên mẫu hiện tại hay các giai đoạn sản xuất trong tương lai, Skyborg sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc định hình thế hệ tiếp theo của khả năng không chiến của Hoa Kỳ.