Khủng hoảng Greenland có thể được giải quyết tại Davos?

Trong vòng bàn tròn của Diễn đàn Davos, các nhà lãnh đạo Liên minh Châu Âu lên án đe dọa thuế quan là hành động sai lầm, trong khi báo cáo của JPMorgan lại trấn an thị trường, cho rằng đây chỉ là “nghệ thuật giao dịch”, cuối cùng sẽ đạt được thỏa thuận.

“Khi bạn bè bắt tay, điều đó phải có nghĩa là một cam kết nào đó.” Chủ tịch Ủy ban Châu Âu đã công khai phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos, rằng thỏa thuận thương mại đạt được với Mỹ vào tháng Bảy năm ngoái không thể bị phá vỡ.

Bà đã trực tiếp nhắm vào mối đe dọa của chính phủ Trump về việc tăng thuế đối với các quốc gia châu Âu phản đối Mỹ giành Greenland, đánh dấu rằng cuộc tranh chấp quanh đảo Bắc Cực này đã từ lo ngại của thị trường chuyển sang đối đầu ngoại giao và chính trị công khai.

1. Cuộc đối đầu tại Diễn đàn Davos

● Không khí tại Diễn đàn Davos năm 2026 khác thường. Trong bối cảnh phân mảnh địa chính trị toàn cầu gia tăng, gần 3000 đại biểu đã tụ họp tại đây, trong đó có khoảng 65 nguyên thủ quốc gia và thủ tướng chính phủ.

● Đoàn đại biểu Mỹ do Trump dẫn đầu có hơn 300 người, được truyền thông gọi là “đoàn lớn nhất trong lịch sử”. Ông dự kiến sẽ phát biểu vào ngày 21 tháng 1, có thể tập trung vào các ứng viên tiềm năng cho Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang và các vấn đề về khả năng chi trả.

● Tranh chấp quanh Greenland trở thành tâm điểm của diễn đàn. Một nhà ngoại giao châu Âu tiết lộ rằng, sau khi Trump công bố tăng thuế đối với tám quốc gia châu Âu vào thứ Bảy tuần trước, “vấn đề Greenland cũng đã được thêm vào chương trình họp đã lên lịch trước đó”.

2. Phản ứng dữ dội từ các bên

● Chủ tịch Ủy ban Châu Âu von der Leyen đã rõ ràng phát biểu tại Davos: “Chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Đan Mạch không thể thương lượng.” Bà nhấn mạnh rằng EU đang xây dựng chiến lược an ninh riêng, trong đó chiến lược Bắc Cực sẽ được nâng cấp, nguyên tắc cốt lõi là các quốc gia có chủ quyền có quyền quyết định tương lai của mình.

● Đại diện cao cấp về Chính sách Đối ngoại và An ninh của EU, bà Borrell, nhắc lại tại Nghị viện châu Âu: “Chủ quyền không nên bị mua bán, bất kỳ quốc gia nào cũng không có quyền tiếp quản lãnh thổ của quốc gia khác.”

● Tổng thống Pháp Macron kêu gọi cộng đồng quốc tế duy trì bình đẳng chủ quyền và hợp tác đa phương, phản đối logic dựa trên sức mạnh để quyết định mọi thứ. Thủ tướng Canada, ông Trudeau, tuyên bố rằng Canada “kiên quyết đứng về phía Greenland và Đan Mạch”.

● Thủ tướng Bỉ, ông De Wever, đã lên tiếng đặc biệt gay gắt: “Chúng tôi dựa vào Mỹ, vì vậy trong quá khứ đã có thái độ khoan dung với Mỹ, nhưng bây giờ Mỹ đã vượt quá quá nhiều giới hạn đỏ.” Ông nhấn mạnh rằng, lựa chọn của châu Âu liên quan đến tự trọng: “Làm một kẻ phụ thuộc vui vẻ là một chuyện, trở thành nô lệ bi thảm lại hoàn toàn khác.”

3. Dự đoán lạc quan của JPMorgan

● Đối lập với bầu không khí căng thẳng trong chính trị, nhóm phân tích thị trường quốc tế của JPMorgan duy trì thái độ thận trọng nhưng lạc quan về tình hình. Ngân hàng cho rằng tình hình hỗn loạn hiện tại cuối cùng sẽ giảm cấp, chuyển thành “các thỏa thuận đàm phán” chứ không phải khủng hoảng toàn diện.

● Nhà phân tích của JPMorgan, Federico Manicardi, cho biết thái độ cứng rắn của Mỹ nên được xem như “nghệ thuật giao dịch”, nhằm kích hoạt đàm phán và tạo ra đòn bẩy cùng cảm giác cấp bách.

● Mặc dù EU phản hồi rằng sẽ xem xét các biện pháp trả đũa thuế quan và sử dụng các công cụ chống ép buộc, nhưng điều này nhiều khả năng chỉ là một thế trận chơi cờ. Ngân hàng dự đoán rằng giải pháp có thể sẽ xuất hiện trong suốt diễn đàn Davos, và kết quả cuối cùng sẽ là mở rộng sự hiện diện an ninh và kinh tế của Mỹ tại Greenland, trong khi Đan Mạch giữ nguyên chủ quyền.

4. Loại trừ các kịch bản cực đoan

Về các tình huống cực đoan gây lo ngại cho thị trường, JPMorgan đã phân tích và loại trừ hai khả năng có xác suất rất thấp:

● Nguyên nhân chính là, Mỹ không cần phải kiểm soát chính thức lãnh thổ để đạt được các mục tiêu chiến lược cốt lõi như an ninh Bắc Cực, cảnh báo phòng thủ và khai thác tài nguyên thiên nhiên. Đồng thời, các phương án liên quan đến thay đổi lãnh thổ này cần sự phê duyệt kép của Đan Mạch và chính quyền địa phương Greenland, điều này rất khó khăn về mặt chính trị và pháp lý.

● Về khả năng Mỹ tiến hành “xâm lược” quân sự Greenland, JPMorgan xem đó là rủi ro cực nhỏ. Hành động này bị cho là không phổ biến trong cộng đồng cử tri, hơn nữa, có thể dẫn đến sự tan rã nhanh chóng của NATO, liên minh quân sự quan trọng, gây hậu quả địa chính trị rất nghiêm trọng và khó kiểm soát.

● Do đó, nhà phân tích Federico Manicardi nhận định, kết quả khả thi nhất không phải là bất kỳ kịch bản cực đoan nào nêu trên, mà là đạt được một thỏa thuận qua đàm phán. Thỏa thuận này sẽ giữ nguyên chủ quyền của Đan Mạch, đồng thời mở rộng sự hiện diện an ninh và kinh tế của Mỹ tại Greenland, nhằm đáp ứng các mục tiêu tăng cường vị thế Bắc Cực và khai thác tài nguyên của Mỹ.

5. Rủi ro đối đầu địa chính trị kinh tế

● Báo cáo rủi ro toàn cầu 2026 của Diễn đàn Davos cho thấy, “đối đầu địa chính trị kinh tế” đã trở thành rủi ro hàng đầu của năm 2026. Giám đốc điều hành của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Saadia Zahidi, mô tả tình trạng này là “các công cụ chính sách kinh tế về bản chất đã biến thành vũ khí chứ không còn là nền tảng hợp tác”.

● Tổng giám đốc IMF, bà Georgieva, phát biểu tại Davos: “Hiện tại còn quá sớm để đánh giá tác động của tranh chấp Greenland đối với nền kinh tế, nhưng điều này có thể trở thành lực cản tăng trưởng kinh tế.”

● Bà nhấn mạnh rằng, các mô phỏng cho thấy, nếu lệch khỏi quỹ đạo giữ cho thương mại gần như ổn định, có thể kiềm chế tăng trưởng kinh tế. Bà kết luận: “Giải pháp tốt nhất là: tìm cách đạt được thỏa thuận, có lợi cho tất cả mọi người trên toàn cầu.”

6. Thách thức tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang

● Ngoài tranh chấp Greenland, tính độc lập của Fed cũng đang đối mặt với thử thách nghiêm trọng. Tòa án tối cao Mỹ dự kiến sẽ nghe tranh luận về việc Trump cố gắng sa thải Thống đốc Fed, bà Lisa Cook, vào ngày 21 tháng 1.

● Vụ kiện này được một số nhà quan sát gọi là “phiên tòa của thế kỷ”, có thể sẽ thiết lập “hướng dẫn vận hành” đầu tiên về cách tổng thống có thể loại bỏ các nhân viên của cơ quan ngân hàng trung ương này, vốn được bảo vệ cao.

● Chủ tịch Fed, ông Powell, dự kiến sẽ tham dự phiên điều trần, quyết định này bị Bộ trưởng Tài chính Basset chỉ trích. Bà Basset phát biểu tại Davos: “Nếu bạn không muốn Fed bị chính trị hóa, thì Chủ tịch Fed không nên ngồi đó cố gắng ảnh hưởng kết quả.”

Trang web của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ghi rõ chủ đề của kỳ họp năm nay là “Tinh thần đối thoại”. Khi Chủ tịch Ủy ban Châu Âu công khai gọi đe dọa thuế của Trump là “một sai lầm”, thì cảnh báo của Tổng giám đốc IMF Georgieva vang vọng trong hành lang Davos: “Điều này có thể trở thành lực cản tăng trưởng kinh tế.”

Ngoài ra, ngoài diễn đàn, bộ phận giao dịch của JPMorgan kể từ tháng 9 năm ngoái đã liên tục mua vào các kỳ hạn lãi suất của Anh, bán khống các kỳ hạn của Mỹ, dường như là một cược tỉnh táo vào khả năng cuối cùng sẽ tìm ra giải pháp.