Quản lý stablecoin nội địa đã "thực thi" và đồng nhân dân tệ số 2.0 "khởi hành"

Viết bài: Mankiw

Giới thiệu

Gần đây, nhiều bạn bè đều hỏi: Nâng cấp của Digital RMB 2.0 là gì? Liệu có ảnh hưởng đến các tài sản mã hóa trong tay chúng ta không?

Nhưng nếu chỉ chú ý đến Digital RMB, thực ra rất dễ bỏ lỡ một manh mối quan trọng hơn — vào ngày 28 tháng 11, các cơ quan quản lý đã đưa ra tuyên bố rõ ràng về stablecoin, đang đồng bộ định hình lại ranh giới pháp lý của toàn bộ tiền mã hóa.

Hai sự việc này không phải là nói riêng rẽ. Khi đặt chúng trong cùng một logic quản lý, sẽ thấy rõ: một bên là làm rõ những gì không thể làm nữa, một bên là thông báo cho thị trường hướng đi nào được phép.

Bài viết này không nhằm đơn thuần đánh giá “lợi ích hay rủi ro”, mà kết hợp giữa cuộc họp ngày 28.11 và sự xuất hiện của Digital RMB 2.0 để làm rõ ba vấn đề:

• Quản lý stablecoin tại đại lục đã “đi đến đâu” rồi;
• Thực chất Digital RMB 2.0 thay đổi logic tài chính gì;
• Sau khi ranh giới hoạt động tài chính phi pháp được vẽ lại rõ ràng, các nhà làm Web3 còn có thể chọn con đường nào.

「Lạnh và nóng」 vào cuối năm 2025

Cuối năm 2025, ngành Web3 Trung Quốc đứng trước một điểm mốc cực kỳ quan trọng. Nếu nói Hong Kong phía Nam đang tiến hành thử nghiệm hệ thống stablecoin trong khuôn khổ pháp luật, thì những gì đang xảy ra trong nội địa không phải là khám phá nữa, mà là xác nhận lại ranh giới. Trong vòng chưa đầy một tháng, các nhà làm nghề rõ ràng cảm nhận được một mô hình quản lý rõ ràng hơn, cứng rắn hơn đang dần hình thành.

Một mặt, kỳ vọng của ngành nhanh chóng giảm nhiệt: ngày 28 tháng 11, Ngân hàng Trung ương và các bộ ngành trong cuộc họp về cơ chế phối hợp chống rửa tiền và quản lý người hưởng lợi đã xác định rõ ràng về “stablecoin”. Trước đó, thị trường từng hy vọng “Luật Hong Kong có thể thúc đẩy chính sách nội địa điều chỉnh nhỏ”, nhưng sau khi “ranh giới hoạt động tài chính phi pháp” được nhấn mạnh lần nữa, đánh giá lạc quan này đã nhanh chóng được điều chỉnh — thái độ quản lý không hề nới lỏng, mà còn rõ ràng hơn.

Mặt khác, tín hiệu chính sách đồng bộ tăng nhiệt: cuối tháng 12, Digital RMB 2.0 chính thức ra mắt. Theo các thông tin hiện tiết lộ, giai đoạn mới của Digital RMB đã từ hình thái “tiền mặt kỹ thuật số” đơn thuần, nâng cấp thành “tiền gửi kỹ thuật số” hỗ trợ tính lãi, hợp đồng thông minh phức tạp, và có đặc tính nợ của ngân hàng thương mại, vị trí hệ thống và phạm vi ứng dụng đã tiến xa hơn rõ rệt.

Trong bối cảnh “lạnh và nóng” song hành, ý đồ của quản lý đã rõ ràng hơn. Đây không phải là sự phối hợp chính sách ngẫu nhiên, mà là một quá trình “thay lồng đổi chim” có trật tự — thông qua việc loại bỏ liên tục stablecoin của các chủ thể phi công hữu, tạo ra không gian thị trường rõ ràng và có thể kiểm soát cho hệ thống tiền tệ kỹ thuật số do chính phủ dẫn dắt.

Logic quản lý “rượu cũ” và “bình mới”

Nhiều người khi phân tích quy định ngày 28.11.2025 cố gắng tìm kiếm quy tắc quản lý mới. Nhưng chúng tôi cho rằng, đây chỉ là lặp lại của “Thông báo 9.24” năm 2021.

1. “Vụ nổ” biến mất: Thị trường đã hình thành kháng thể từ lâu

Chỉ số rõ ràng nhất là: khi “Thông báo 9.24” ra đời năm 2021, BTC lập tức giảm giá, ngành nghề rối loạn; còn sau cuộc họp này năm 2025, thị trường thậm chí không phản ứng chút nào. Cảm giác lạnh nhạt này bắt nguồn từ sự lặp lại về logic.

Ngay từ bốn năm trước, cơ quan quản lý đã xác định rõ “Tether (USDT)” là tiền ảo trái phép. Ngay cả khi cuộc họp này nhấn mạnh “stablecoin cũng thuộc về tiền ảo” thì về mặt pháp lý, không có gì mới.

2. “Gậy đánh trả” của phán quyết tư pháp: Từ ấm áp trở lại lạnh lùng

Chiêu thức thực sự của cuộc họp này không phải là “định tính”, mà là buộc phải điều chỉnh hướng đi của tư pháp. Chúng ta cần chú ý đến một biến đổi nhỏ trong tư pháp:

2021-2022: Các hợp đồng liên quan đến tiền mã hóa đều vô hiệu, rủi ro tự chịu, tòa án hầu như không can thiệp.

2023-2025 đầu năm: Thẩm phán bắt đầu hiểu Web3, không còn đơn thuần phủ nhận dựa trên “trật tự công cộng và đạo đức xã hội”. Đối với tranh chấp dân sự mua bán coin bằng tiền thật, một số tòa bắt đầu phán quyết “hoàn trả tỷ lệ hợp lý bằng tiền pháp định”.

Sau cuối năm 2025 (sau 28.11): Mùa đông trở lại. Cuộc họp này đã phát đi tín hiệu rõ ràng, yêu cầu quyền phán quyết của tư pháp phải phù hợp với quản lý hành chính, tức là đối với tranh chấp dân sự Web3, hợp đồng vô hiệu là vô hiệu, rủi ro tự chịu là tự chịu.

3. Mốc neo thực sự của quản lý: Chặn “đường ngầm” ngoại hối

Tại sao lực lượng hành chính lại nhấn mạnh “quy tắc cũ” vào thời điểm này? Bởi vì stablecoin đã chạm vào dây thần kinh nhạy cảm nhất — kiểm soát ngoại hối. Hiện nay, USDT và USDC đã từ công cụ giao dịch Web3 biến thành “đường cao tốc song song” cho dòng vốn lớn ra nước ngoài. Từ phí du học của con cái đến chuỗi rửa tiền phức tạp, stablecoin thực tế đã phá vỡ giới hạn hạn mức 5 vạn USD mỗi người mỗi năm.

Bản chất cuộc họp ngày 28.11 không phải là thảo luận về công nghệ, mà là đối mặt với vấn đề ngoại hối. Lý do quản lý nhấn mạnh lần nữa là vì họ phát hiện, ngay cả trong điều kiện phòng thủ nghiêm ngặt, do đặc tính thanh toán tức thì của stablecoin, cửa kiểm soát ngoại hối vẫn còn kẽ hở.

4. Rủi ro thận trọng và triển vọng

Điều cần thấy là, trong tư duy quản lý hiện tại, an toàn được đặt lên hàng đầu tuyệt đối. Điều này giúp kiểm soát rủi ro nhanh chóng, nhưng cũng có thể mang lại ảnh hưởng thực tế: hệ thống tài chính trong nước trong thời gian ngắn sẽ có sự lệch lạc nhất định so với hệ thống tài chính có thể lập trình toàn cầu, từ đó giảm khả năng khám phá hệ thống pháp lý trong môi trường chuỗi công cộng.

Digital RMB: Từ khám phá 1.0 đến “tái cấu trúc logic” 2.0

Tại sao phải xác định stablecoin tại thời điểm này?

Bởi vì Digital RMB 2.0 mang sứ mệnh “thu gọn logic công nghệ vào khung khổ chủ quyền”.

Trong thời kỳ Digital RMB 1.0: chỉ là phía người dùng, với thuộc tính M0 (tiền mặt), không tính lãi, khiến trong thị trường tồn kho, khó cạnh tranh với các công cụ thanh toán thứ ba đã phát triển cao. Về phía ngân hàng, trong thời kỳ 1.0, ngân hàng thương mại chỉ đóng vai trò “cửa sổ phân phát”, gánh chịu chi phí chống rửa tiền và duy trì hệ thống nặng nề, nhưng không thể sinh ra cho vay qua Digital RMB hay kiếm lợi từ chênh lệch lãi suất, thiếu động lực kinh doanh nội tại.

Trong thời kỳ Digital RMB 2.0: theo các thông tin quảng bá hiện tại, có những thay đổi sau: từ thuộc tính “tiền mặt kỹ thuật số” chuyển sang “tiền gửi kỹ thuật số”, ví danh tính có thể tính lãi. Về mặt công nghệ, 2.0 nhấn mạnh khả năng tương thích với sổ cái phân tán và hợp đồng thông minh, trong ngành xem đây là sự tiếp thu một phần công nghệ Web3, nhưng chưa áp dụng lõi phi tập trung của nó.

Việc ra mắt Digital RMB 2.0 chứng minh rằng khả năng lập trình, thanh toán tức thì và logic trên chuỗi thực sự là hình thái tất yếu của tiền tệ trong tương lai. Tuy nhiên, hình thái này trong nội địa được yêu cầu phải vận hành trong một vòng khép kín tập trung, có thể truy xuất nguồn gốc và được chủ quyền bảo chứng. Sự thử nghiệm tập trung này là sản phẩm trung gian của tiến trình tiến hóa công nghệ và chiến lược quản lý.

Ranh giới pháp lý: xác định “hoạt động tài chính phi pháp”

Là luật sư đã hành nghề lâu năm trong lĩnh vực Web3, tôi phải cảnh báo tất cả các nhà làm nghề: Rủi ro sau năm 2025 đã chuyển từ “thiếu tuân thủ” sang “đường ranh giới hình sự”. Nhận định này bao gồm nhưng không giới hạn các khía cạnh sau:

Phân loại hành vi nhanh hơn: các hoạt động mua bán USDT và các loại tiền ảo khác quy mô lớn đang chuyển nhanh từ vi phạm hành chính sang tội danh hình sự như hoạt động kinh doanh trái phép. Đặc biệt sau khi “định tính stablecoin” rõ ràng, mọi hoạt động liên quan đến đổi tiền pháp định trong nội địa và stablecoin, hoặc dùng làm phương tiện thanh toán, đều bị hạn chế tối đa khả năng biện hộ pháp lý trong thực tiễn.

Nâng cấp quản lý: Việc xác định ranh giới này thực chất là hạn chế thêm khả năng các chủ thể phi công hữu tham gia đổi mới hạ tầng tài chính. Trong nội địa, nếu các chủ thể phi công hữu cố gắng xây dựng một mạng lưới chuyển giao giá trị phi chính thức, dù dùng công nghệ nào đi nữa, sau khi bị các cơ quan liên quan thực chất xuyên thủng, về mặt pháp lý sẽ dễ dàng bị coi là “tiền tệ trái phép”. Tức là “trung lập công nghệ” không còn là lá chắn vô địch nữa, khi hoạt động liên quan đến tập hợp vốn, thanh toán hoặc chuyển tiền xuyên biên giới, khả năng xuyên thủng của quản lý sẽ trực tiếp làm vỡ các lớp hợp đồng phức tạp, truy ngược về các chủ thể vận hành phía sau.

Chiến lược sinh tồn và đề xuất đột phá của nhà làm Web3

Hàng rào thực sự đang cao hơn, nhưng logic không bị gián đoạn.

Việc Digital RMB 2.0 tiếp thu hợp đồng thông minh đã cho thấy: công nghệ chưa bị phủ nhận, mà đã được đưa trở lại trong khung khổ quản lý có thể kiểm soát. Điều này cũng để lại không gian điều chỉnh thực tế cho các nhà làm Web3 am hiểu công nghệ, hiểu nghiệp vụ.

Trong bối cảnh quản lý hiện tại, lựa chọn an toàn hơn là thực hiện “phân tán chiến lược”.

Thứ nhất, mở rộng kinh doanh ra nước ngoài và hợp pháp hóa. Nếu mục tiêu là xây dựng các ứng dụng tài chính phi phép, phi tập trung, thì cần phải xuất ngoại triệt để về mặt vật lý và pháp lý. Ở các khu vực pháp lý như Hong Kong, tận dụng các khung pháp lý như “Luật Stablecoin” để phát triển kinh doanh toàn cầu là lựa chọn tất yếu dựa trên việc tôn trọng quy tắc, chứ không phải là biện pháp tạm thời.

Thứ hai, có ý thức “tách rời” công nghệ và tài chính. Trong nội địa, cần kiên quyết tránh bất kỳ mô-đun nào có thuộc tính chứa đựng vốn, thanh toán hoặc chuyển tiền. Vì chính quyền đang thúc đẩy hệ sinh thái Digital RMB 2.0 dựa trên hệ thống có phép, hỗ trợ hợp đồng thông minh, thì việc chuyển trọng tâm sang xây dựng hạ tầng nền tảng, kiểm toán an toàn, công nghệ phù hợp và trở thành nhà cung cấp dịch vụ công nghệ cho hạ tầng tài chính chính thức mới là con đường chuyển đổi an toàn và bền vững nhất cho các nhóm công nghệ hiện nay.

Thứ ba, chú ý đến các cơ hội mới trong kênh chính thức. Bao gồm các cầu nối tiền tệ kỹ thuật số của các ngân hàng trung ương đa phương, hệ thống thanh toán xuyên biên giới đang trở thành lĩnh vực còn ít bị hạn chế mở rộng trong khung pháp lý. Tìm điểm sáng công nghệ trong các cơ sở hạ tầng hiện có có thể chính là cơ hội thực sự trong quá trình tái cấu trúc quản lý lần này.