Hiểu về Lymphosarcoma và U lympho ở chó: Hướng dẫn toàn diện dành cho chủ thú cưng

Chẩn đoán lymphosarcoma ở chó, thường gọi là lymphoma trong thực hành thú y, là một trong những ung thư phổ biến nhất gặp phải ở chó ngày nay. Theo nghiên cứu của Trường Y khoa Thú y Purdue University, bệnh này chiếm từ 7% đến 14% tổng số ung thư ở chó. Với tỷ lệ mắc ước tính khoảng 1 trên 15 chó, việc hiểu rõ về tình trạng này đã trở thành kiến thức cần thiết cho việc chăm sóc thú cưng có trách nhiệm. Bệnh này phản ánh các loại lymphoma không Hodgkin ở người, có đặc điểm vi mô giống hệt nhau và phản ứng tương tự với các phác đồ hóa trị.

Khám phá tính chất của Canine Lymphosarcoma

Về bản chất, lymphoma phát triển khi lymphocytes—tế bào bạch cầu chuyên biệt chịu trách nhiệm chức năng hệ miễn dịch— trải qua biến đổi ác tính. Những tế bào này phân bố khắp gần như mọi hệ cơ quan, tập trung chủ yếu ở các hạch lympho, lách và tủy xương. Khi xảy ra đột biến, lymphocytes bị ảnh hưởng phát triển không kiểm soát, gây to lên các mô lympho và có thể gây rối loạn chức năng các cơ quan.

Nghiên cứu khoa học đã xác định hơn 30 biến thể lymphoma khác nhau ở chó, mỗi loại có hành vi riêng biệt. Một số biểu hiện như các bệnh tiến triển nhanh, hung hãn cần can thiệp ngay lập tức để tránh tử vong, trong khi những loại khác tiến triển chậm hơn và có thể quản lý tương tự các bệnh mãn tính. Sự đa dạng này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân loại chính xác và giai đoạn bệnh để lập kế hoạch điều trị phù hợp.

Phân loại Lymphoma chính và phụ

Lymphoma đa trung tâm chiếm khoảng 80% các ca chẩn đoán, đặc trưng bởi sự xâm nhập ác tính ảnh hưởng đến nhiều vị trí hạch lympho trong cơ thể. Tiến sĩ Daniela Korec, D.V.M., cố vấn ung thư, nhấn mạnh rằng “lymphoma cũng có thể ảnh hưởng đến các cơ quan khác như lách, gan, ruột, hệ thần kinh trung ương và tủy xương.”

Các loại phụ ít gặp hơn—chiếm khoảng 5% các ca—bao gồm:

• Lymphoma trung thất: ảnh hưởng đến hạch lympho trung tâm ngực gây các vấn đề hô hấp
• Lymphoma da: biến đổi ác tính trong mô da
• Lymphoma ngoại tổ chức: ung thư ảnh hưởng đến xương, cấu trúc mắt hoặc mô gan
• Lymphoma tiêu hóa: ảnh hưởng đến ruột, đôi khi gọi là lymphoma thức ăn

Nguyên nhân: Nghiên cứu các yếu tố gây bệnh

Hiện tại, ung thư thú y chưa xác định rõ nguyên nhân gốc rễ của canine lymphosarcoma. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục điều tra nhiều giả thuyết:

• Nhiễm virus và tiếp xúc
• Các tác nhân vi khuẩn
• Tiếp xúc với hóa chất hoặc độc tố môi trường
• Các yếu tố vật lý, bao gồm tiếp xúc với trường điện từ

Thú vị là, trong khi các nghiên cứu ở người đã chứng minh rõ mối liên hệ giữa ức chế miễn dịch và sự phát triển lymphoma, mối quan hệ này vẫn chưa được chứng minh rõ ràng ở chó.

Nhận biết các biểu hiện lâm sàng

Triệu chứng của lymphoma thay đổi đáng kể tùy thuộc vào các hệ cơ quan bị ảnh hưởng và giai đoạn tiến triển của bệnh. Tiến sĩ Rebecca Greenstein, D.V.M., lưu ý rằng “triệu chứng của lymphoma phần lớn phụ thuộc vào loại lymphoma, hệ cơ quan liên quan và mức độ tiến triển của bệnh.”

Chó có thể ban đầu biểu hiện ít triệu chứng lâm sàng, hành vi bình thường vẫn duy trì. Theo tiến sĩ Casey Robinson, D.V.M., “có thể dấu hiệu rõ nhất dẫn đến việc khám thú y là các vùng sưng cụ thể. Những vùng này là các hạch lympho to lên do quá trình ung thư gây ra.”

Triệu chứng của lymphoma đa trung tâm

Dấu hiệu đặc trưng vẫn là sưng hạch lympho chắc, không đau, có kết cấu cứng, đàn hồi rõ rệt dưới da. Các hạch dễ kiểm tra nhất nằm dưới hàm và sau khớp gối.

Các biểu hiện khác thường gặp gồm:

• Chán ăn và giảm cảm giác thèm ăn
• Mệt mỏi thể chất và giảm khả năng vận động
• Giảm cân tiến triển
• Sưng mặt hoặc chân
• Tăng khát nước và đi tiểu nhiều

Biểu hiện da

Lymphoma da ban đầu xuất hiện dưới dạng các mảng khô, bong tróc, đỏ, ngứa rát phân bố khắp cơ thể. Khi bệnh tiến triển, các vùng bị ảnh hưởng trở nên phù nề, đỏ dữ dội, dày lên và có thể loét. Các dạng tổn thương trên da cũng có thể ảnh hưởng đến niêm mạc miệng, lợi và vòm miệng—thường bị chẩn đoán nhầm là bệnh nha chu hoặc viêm lợi trong giai đoạn sớm.

Tiến triển bệnh thường diễn ra chậm, thường được điều trị theo kinh nghiệm như viêm da nhiễm trùng hoặc các bệnh dị ứng trước khi chẩn đoán chính xác. Các khối u cũng có thể phát triển khi bệnh tiến triển.

Ảnh hưởng tiêu hóa

Lymphoma tiêu hóa thường biểu hiện bằng:

• Mất cảm giác thèm ăn
• Nôn mửa
• Tiêu chảy
• Giảm cân
• Giảm hoạt động

Triệu chứng trung thất

Các vấn đề hô hấp là dấu hiệu lâm sàng chính, do khối u chiếm không gian hoặc tích tụ dịch màng phổi. Các phát hiện liên quan gồm:

• Sưng mặt hoặc chi ngực
• Tăng lượng nước uống
• Đi tiểu nhiều quá mức

Các quy trình chẩn đoán và phân giai đoạn

Việc xác nhận lymphoma đòi hỏi phải kiểm tra mô qua sinh thiết—một thủ thuật phẫu thuật tối thiểu lấy mẫu từ mô lympho nghi ngờ. Có ba kỹ thuật chính:

Sinh thiết kim Tru-cut sử dụng kim đặc biệt dưới gây mê tại chỗ, giảm thiểu tổn thương mô và thời gian hồi phục.

Sinh thiết cắt rạch dùng dao sắc để lấy mẫu mô sâu hơn, bao gồm cả mỡ dưới da, cũng thực hiện dưới gây mê tại chỗ.

Sinh thiết cắt bỏ là lấy toàn bộ hạch lympho dưới gây mê toàn thân, thường thực hiện như thủ thuật ngoại trú.

Các bước phân giai đoạn

Do lymphoma có khả năng lan rộng nhiều cơ quan, việc phân giai đoạn toàn diện xác định mức độ bệnh và tiên lượng. Đánh giá chẩn đoán thường bao gồm:

• Các xét nghiệm máu và sinh hóa
• Xét nghiệm nước tiểu
• Chụp X-quang ngực và bụng
• Siêu âm
• Lấy mẫu tủy xương

Hệ thống phân giai đoạn chia bệnh thành năm cấp độ tiến triển, mỗi cấp độ lại chia thành:

• Giai đoạn A: duy trì trạng thái khỏe mạnh lâm sàng
• Giai đoạn B: có triệu chứng rõ ràng của bệnh toàn thân

Như tiến sĩ Robinson nói, “giai đoạn chẩn đoán ảnh hưởng đến tiên lượng của bệnh nhân. Thời gian để tiến từ giai đoạn này sang giai đoạn khác sẽ khác nhau đối với từng bệnh nhân.”

Các phương pháp điều trị và tiên lượng

Phác đồ hóa trị

Phác đồ CHOP là tiêu chuẩn vàng trong điều trị, kết hợp bốn loại thuốc hóa trị:

• Cyclophosphamide: dùng đường uống, là thuốc alkyl hóa
• Doxorubicin: tiêm tĩnh mạch, kháng sinh anthracycline có tác dụng chống u
• Vincristine: dùng đường uống, thành phần vinca alkaloid
• Prednisone: corticosteroid uống hàng ngày

Thời gian điều trị khoảng 15 tuần, liều lượng từng liều từ $400 đến ###, tổng chi phí khoảng $4,500 đến $5,500 cho toàn bộ phác đồ.

Kết quả sống sót

Chó không hoặc ít điều trị có thời gian sống trung bình khoảng 6 tuần hoặc ít hơn, mặc dù một số vượt quá thời gian này. Với hóa trị, trung bình sống kéo dài từ 6 đến 12 tháng, khoảng 20% số chó điều trị sống được hai năm hoặc lâu hơn. Các phương pháp thử nghiệm tiên tiến có thể kéo dài thời gian sống hơn nữa.

$500 Tác dụng phụ

Chó dung nạp hóa trị tốt hơn nhiều so với người, chủ yếu do liều lượng thấp hơn và phương pháp điều trị. Các bác sĩ thú y ưu tiên giữ gìn chất lượng cuộc sống, dùng liều thấp hơn—thường là đơn trị thay vì phối hợp.

Do đó, 95% chó gặp tác dụng phụ nhẹ hoặc không có. Các phản ứng phổ biến gồm:

• Buồn nôn nhẹ
• Giảm cảm giác thèm ăn
• Nôn mửa
• Tiêu chảy
• Giảm số lượng tế bào máu

Quản lý bằng cách hỗ trợ như thuốc chống buồn nôn, kích thích ăn uống và theo dõi định kỳ qua xét nghiệm máu và khám lâm sàng.

Các yếu tố tài chính

Chi phí điều trị lymphoma chó thay đổi đáng kể dựa trên giai đoạn bệnh khi chẩn đoán, tình trạng sức khỏe tổng thể, vị trí địa lý và mức độ can thiệp cần thiết. Chi phí trung bình tổng cộng dao động từ $3,700 đến trên $10,000.

Các thành phần chi phí gồm:

• Chẩn đoán ban đầu: $125 đến $1,500+ cho xét nghiệm máu, sinh thiết, chẩn đoán hình ảnh
• Tư vấn ung thư: $250 đến $150 - Hóa trị mỗi lần: $600 đến $200 - Thuốc theo dõi: ###đến $500+
• Xạ trị giảm đau: $1,000 đến $1,800
• Xạ trị điều trị khỏi: $4,500 đến $6,000

Bảo hiểm

Bảo hiểm thú cưng chi trả cho điều trị lymphoma phụ thuộc hoàn toàn vào điều khoản của từng hợp đồng và liệu chẩn đoán có xảy ra trước hay sau khi hợp đồng bắt đầu. Tiến sĩ Wendy Hauser, D.V.M., khuyên rằng “nên đọc kỹ hợp đồng để đảm bảo nó có bao gồm ung thư và các bệnh khác không.” Hầu hết các nhà cung cấp xem lymphoma là chi phí hợp lệ khi chẩn đoán sau khi hợp đồng bắt đầu, mặc dù một số công ty mở rộng phạm vi bảo hiểm cho các điều kiện đã có trước.

Các yếu tố nguy cơ và giống chó dễ mắc

Trong khi lymphoma chủ yếu ảnh hưởng đến chó trung niên đến cao tuổi, các thú cưng trẻ hơn vẫn có thể mắc bệnh. Một số giống chó có tỷ lệ mắc cao hơn, đặc biệt là boxer, Rottweiler và golden retriever. Tuy nhiên, bất kỳ giống chó nào cũng có thể phát triển ung thư này, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận thức và cảnh giác chung của tất cả chủ chó.

Hiểu biết toàn diện về canine lymphosarcoma—from nhận biết sớm đến quyết định điều trị—giúp chủ nuôi nhận ra các dấu hiệu cảnh báo ban đầu, theo đuổi chẩn đoán kịp thời và thảo luận thông thái với các chuyên gia thú y về các lựa chọn điều trị và kỳ vọng thực tế cho người bạn đồng hành yêu quý của mình.