Cổ phiếu vs Cổ phần vs Cổ phần góp: Hiểu sự khác biệt chính giữa các thuật ngữ đầu tư này

Khi bạn lần đầu bước vào thế giới đầu tư, thuật ngữ có thể khiến bạn cảm thấy choáng ngợp. Ba thuật ngữ đặc biệt—cổ phiếu, cổ phần, và stakes—thường bị nhầm lẫn và dùng thay thế cho nhau, và trong khi đôi khi chúng có thể mang ý nghĩa tương tự, mỗi thuật ngữ đều mang những ý nghĩa riêng biệt quan trọng đối với danh mục đầu tư của bạn. Hãy cùng phân tích những điểm khác biệt giữa chúng.

Cổ Phiếu Là Gì? Hiểu Về Quyền Sở Hữu Công Ty

Hãy nghĩ cổ phiếu như một chiếc vé vào cửa để sở hữu một phần của công ty. Khi một tập đoàn cần huy động vốn, nó có các lựa chọn: vay tiền hoặc phát hành cổ phiếu. Bằng cách chọn cổ phiếu, công ty chia nhỏ thành các đơn vị và bán phần sở hữu đó cho các nhà đầu tư như bạn.

Điều quan trọng là—khi bạn mua cổ phiếu của một công ty, bạn không cho công ty vay tiền. Bạn trở thành một chủ sở hữu một phần. Đổi lại, cổ đông có các quyền nhất định: quyền đòi phần lợi nhuận và tài sản của công ty. Nhiều công ty phân phối lợi nhuận hàng quý hoặc hàng năm qua cổ tức, chuyển khoản trực tiếp cho cổ đông.

Tiền bạn kiếm được từ cổ phiếu có hai dạng. Thứ nhất, là cổ tức—tiền mặt trực tiếp từ lợi nhuận của công ty. Thứ hai, là tăng giá vốn—nếu công ty phát triển mạnh và giá cổ phiếu tăng, bạn sẽ thu lợi khi bán ra với lãi. Những người nắm giữ cổ phiếu công ty có thể gọi là cổ đông, stakeholder, hoặc shareholder, và về mặt kỹ thuật, cả ba đều đúng.

Stakes: Phần Trăm Quyền Sở Hữu Trong Doanh Nghiệp

Stakes thể hiện phần sở hữu tỷ lệ của bạn trong một công ty. Nhưng điều khiến nhiều nhà đầu tư ngạc nhiên là: bạn có thể nắm giữ stakes mà không cần sở hữu một cổ phiếu nào.

Hãy xem các trái chủ (bondholders). Họ cho công ty vay tiền và do đó được xem là stakeholder—họ hưởng lợi nếu công ty hoạt động tốt. Hoặc hình dung bạn đầu tư vào một startup tư nhân. Thay vì mua cổ phần trên sàn giao dịch công khai, bạn có thể đàm phán để có một phần sở hữu trực tiếp. Ví dụ, nếu bạn đầu tư 50.000 đô la để có 20% stakes trong một doanh nghiệp trẻ, bạn sẽ được hưởng 20% lợi nhuận trong tương lai. Đó là một stakes mà không cần cổ phần truyền thống.

Stakes tồn tại trong toàn bộ lĩnh vực đầu tư, từ các chương trình chia sẻ lợi nhuận cho nhân viên tại các tập đoàn lớn đến các quan hệ đối tác cổ phần trong các dự án mới nổi.

Cổ Phần: Các Đơn Vị Riêng Tạo Thành Cổ Phiếu

Khi một công ty quyết định phát hành cổ phiếu, mỗi đơn vị của cổ phiếu đó gọi là một cổ phần (share). Sở hữu một cổ phần, bạn sở hữu một đơn vị bằng nhau của công ty. Hãy xem cổ phần như các viên gạch xây dựng của cổ phiếu.

Thuật ngữ “cổ phần” truyền thống áp dụng cho cổ phiếu của các công ty đại chúng, nhưng nó còn rộng hơn thế. Bạn có thể sở hữu cổ phần trong các quỹ tương hỗ, quỹ ETF, hoặc các phương tiện đầu tư khác. Trong lĩnh vực fintech và crypto hiện đại, khái niệm “cổ phần” đã tiến hóa—các token holder có thể đại diện cho quyền sở hữu tương tự như cổ phần trong các công ty truyền thống, mặc dù cơ chế hoạt động khác nhau.

Trong các công ty niêm yết công khai, tất cả cổ đông đều là stakeholder, nhưng không phải tất cả stakeholder đều sở hữu cổ phần. Nhiều công ty, đặc biệt là các startup đang cần tuyển dụng nhân tài hàng đầu, đã bổ sung các gói chia sẻ lợi nhuận để thưởng cho nhân viên một phần lợi nhuận của công ty mà không nhất thiết phải cấp cổ phần truyền thống.

Sự Khác Biệt Thực Tế Giữa Cổ Phiếu và Cổ Phần

Để làm rõ sự khác biệt giữa cổ phiếu và cổ phần: cổ phiếu đại diện cho quyền sở hữu tổng thể của bạn trong một công ty, còn cổ phần là các đơn vị riêng tạo thành quyền sở hữu đó. Nếu một công ty có 1 triệu cổ phiếu đang lưu hành và bạn sở hữu 100 cổ phiếu, bạn sở hữu 0.01% cổ phiếu của công ty đó.

Hiểu rõ những điểm khác biệt này quan trọng vì chúng ảnh hưởng đến quyền lợi của bạn, khả năng kiếm lời, và cách mà khoản đầu tư của bạn hoạt động. Dù bạn đang phân tích các cổ phiếu truyền thống hay khám phá cách thức sở hữu token trong các hệ thống phi tập trung, những khái niệm nền tảng này đều áp dụng chung trên toàn bộ lĩnh vực.