## Khi Lịch Sử Gợi Nhắc: Tại Sao 2026 Có Thể Là Năm Quyết Định Cho Thị Trường Cổ Phiếu

Mỗi tháng 1 đều mang đến một lượng lớn dự báo thị trường, phần lớn trong số đó không đáng tin cậy. Tuy nhiên, đôi khi lịch sử cung cấp những manh mối quý giá về những gì có thể xảy ra. Nếu một chỉ số định giá cụ thể giữ vững—như trong quá khứ—thì năm 2026 có thể đánh dấu sự duy trì đà tăng hoặc bắt đầu một đợt điều chỉnh đáng kể.

## Tỷ Lệ CAPE của Shiller Phát Hiện Một Tín Hiệu Khác Thường

**Chỉ số S&P 500** đã mang lại lợi nhuận ấn tượng trong thập kỷ qua. Từ cuối năm 2014 đến hết năm 2025, chỉ số này đã tăng khoảng 230%, tương đương với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) khoảng 12.6%—cao hơn nhiều so với trung bình dài hạn khoảng 10% mỗi năm trong 97 năm qua. Hiệu suất như vậy biến vốn đầu tư ban đầu khiêm tốn thành khối tài sản đáng kể.

Tuy nhiên, đằng sau thành công này là một mối quan tâm về định giá cần được chú ý. **Tỷ lệ CAPE của Shiller**—một chỉ số được thiết kế để loại bỏ nhiễu từ chu kỳ kinh doanh bằng cách trung bình lợi nhuận điều chỉnh theo lạm phát trong vòng một thập kỷ—hiện nằm trong khoảng 39-40. Đây mới chỉ là lần thứ hai trong lịch sử thị trường ghi nhận (kể từ năm 1871, kéo dài 155 năm) chỉ số này vượt qua ngưỡng 40.

Trước đó, lần duy nhất? Chính là bong bóng dot-com.

## Những Cực Độ P/E của Shiller Thường Tiên Tri Điều Gì Trong Lịch Sử

Khi **tỷ lệ CAPE** đạt mức cao như vậy, lịch sử cho thấy các đợt đảo chiều mạnh thường xảy ra—dù thời điểm chính xác thì khó đoán. Biểu đồ theo dõi dữ liệu định giá của Shiller cho thấy các đỉnh rõ ràng trước các đợt điều chỉnh lớn, đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì của các mức hiện tại trong bao lâu.

Tuy nhiên, cần tránh so sánh trực tiếp giữa các thời kỳ khác nhau. Các tập đoàn siêu lớn ngày nay, đặc biệt là các công ty công nghệ dẫn đầu, hoạt động dựa trên các mô hình kinh doanh hoàn toàn khác biệt so với các thành phần chỉ số trong quá khứ. Các đà tăng trưởng dài hạn từ hạ tầng trí tuệ nhân tạo—năng lượng, công nghiệp, vật liệu—có thể duy trì đà tăng cao này đến năm 2026 và xa hơn nữa.

## Rủi Ro Khi Bỏ Qua Các Tín Hiệu Định Giá

Tuy nhiên, bỏ qua hoàn toàn các tín hiệu định giá cũng mang theo rủi ro riêng. Khi cổ phiếu giao dịch ở mức độ cao chưa từng có trong lịch sử, kỳ vọng của nhà đầu tư về tăng trưởng vĩnh viễn có thể đẩy định giá lên quá mức so với thực tế. Trong môi trường như vậy, các công ty thường được định giá dựa trên sự phóng đại và lời hứa hơn là khả năng tạo ra dòng tiền thực sự đã được chứng minh.

Đây chính là lúc kỷ luật chọn cổ phiếu trở nên cực kỳ quan trọng. Những nhà đầu tư đã trải qua "bong bóng mọi thứ" năm 2021 hiểu rõ tầm quan trọng của việc nắm giữ các doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh bền vững—những công ty phát triển mạnh mẽ bất chấp các chu kỳ tâm lý.

## Chuẩn Bị Cho Sự Không Chắc Chắn Năm 2026

Để rõ ràng hơn: mức đọc **Shiller P/E** hiện tại không đảm bảo rằng năm 2026 sẽ xảy ra một đợt sụp đổ tương tự năm 1929 hoặc bong bóng dot-com. Kết quả thị trường vẫn còn rất khó dự đoán. Tuy nhiên, một cách tiếp cận thận trọng là duy trì niềm tin vào các khoản đầu tư chất lượng cao trong khi áp dụng kỷ luật nghiêm ngặt đối với các quyết định phân bổ vốn mới.

Khi thị trường cổ phiếu hướng tới một năm có thể mang tính bước ngoặt, khả năng sai sót trong chọn lựa cổ phiếu đã bị thu hẹp đáng kể. Dù năm 2026 có mang lại lợi nhuận tiếp tục hay chỉ là một sự điều chỉnh đáng kể, các nhà đầu tư có thái độ thận trọng và nghiên cứu kỹ lưỡng sẽ có lợi thế hơn so với những người chỉ dựa vào đà tăng.