Tại sao lạm phát có thể gây ra sự sụp đổ thị trường tiếp theo: Mối đe dọa im lặng của năm 2026

Nền Tảng Mỏng Manh của Thị Trường Chứng Khoán

Sau ba năm liên tiếp đạt được mức tăng đáng kể, thị trường cổ phiếu đang giao dịch ở mức định giá vượt xa các chuẩn mực lịch sử. Trong khi đà tăng bền vững như vậy có thể gợi ý về sức mạnh nội tại, nhiều nhà quan sát thị trường nhận thức rõ vị trí mong manh của cổ phiếu. Một kịch bản sụp đổ thị trường không phải là điều tất yếu, nhưng việc hiểu rõ nguyên nhân kích hoạt khả thi nhất là điều cần thiết để định vị danh mục đầu tư.

Trong số các yếu tố có thể gây mất ổn định—từ điều chỉnh trong ngành trí tuệ nhân tạo đến suy thoái bất ngờ—một yếu tố nổi bật như mối đe dọa chính đối với sự ổn định của thị trường năm 2026: sự trỗi dậy của lạm phát và hậu quả của nó là lợi suất trái phiếu tăng cao.

Chuyện Chưa Kết Của Lạm Phát

Dù Ngân hàng Trung ương Mỹ (Fed) đã thực hiện chiến dịch tăng lãi suất mạnh mẽ đạt đỉnh vào năm 2022 (khi lạm phát tạm thời đạt khoảng 9%), áp lực giá vẫn còn dai dẳng. Dữ liệu Chỉ số Giá Tiêu Dùng mới nhất cho tháng 11 ghi nhận lạm phát ở mức 2.7%, vẫn cao hơn mức 2% mà Fed mong đợi. Các nhà phân tích rộng rãi thừa nhận rằng các số liệu chính thức có thể đang đánh giá thấp lạm phát thực tế, đặc biệt do các dữ liệu bị thiếu hụt trong thời gian chính phủ đóng cửa.

Sự mơ hồ xung quanh việc thực thi thuế quan của Tổng thống Trump thêm một lớp không chắc chắn nữa. Trong khi các thông báo hành chính gợi ý về các thay đổi chính sách, việc truyền tải thực tế đến giá tiêu dùng vẫn chưa hoàn tất và khó đo lường. Hầu hết các hộ gia đình vẫn báo cáo rằng các chi phí hàng ngày—thực phẩm, nhà ở, vận chuyển—cảm thấy quá đắt đỏ mặc dù tiến trình giảm lạm phát đã có.

Bẫy Lạm Phát Kết Hợp và Hệ Quả Thị Trường

Một kịch bản đáng lo ngại đặc biệt xuất hiện nếu lạm phát tăng tốc trong khi tỷ lệ thất nghiệp cùng lúc tăng. Sự kết hợp stagflation này sẽ hạn chế các lựa chọn chính sách của Fed, tạo ra cái gọi là “bế tắc” (bind) theo thuật ngữ của các nhà kinh tế.

Việc cắt giảm lãi suất về lý thuyết sẽ hỗ trợ việc làm nhưng có nguy cơ làm bùng phát lại áp lực giá. Ngược lại, việc thắt chặt chính sách sẽ chống lại lạm phát nhưng có thể tàn phá thị trường lao động. Mâu thuẫn này về cơ bản làm phức tạp quá trình thực thi chính sách tiền tệ.

Mối đe dọa ngay lập tức vượt ra ngoài sự nhầm lẫn chính sách. Nếu lạm phát tái xuất hiện, lợi suất trái phiếu có khả năng sẽ theo sau. Hiện tại, lợi suất trái phiếu Kho bạc 10 năm khoảng 4.12%, nhưng lịch sử thị trường cho thấy mức độ nhạy cảm cực cao gần ngưỡng 4.5% đến 5%. Các mức tiếp cận trước đó đã gây ra những biến động rõ rệt trên thị trường.

Tại Sao Lợi Suất Tăng Gây Nguy Hiểm Cho Định Giá Cổ Phiếu

Mối liên hệ giữa lợi suất tăng và nguy cơ sụp đổ thị trường chứng khoán hoạt động qua nhiều kênh:

Chi phí vay mượn tăng cao làm trầm trọng thêm toàn bộ nền kinh tế. Người tiêu dùng đối mặt với lãi suất vay thế chấp và chi phí thẻ tín dụng cao hơn. Nợ công của chính phủ ngày càng nặng nề, làm dấy lên lo ngại về khả năng bền vững tài chính khi Mỹ có gánh nặng nợ lớn. Những động thái này thường làm rối loạn các nhà đầu tư trái phiếu và cổ phiếu cùng lúc.

Ngưỡng lợi nhuận kỳ vọng tăng lên cho các cổ đông. Khi lãi suất không rủi ro—lợi nhuận cơ bản từ trái phiếu chính phủ—tăng lên, phần bù rủi ro cổ phiếu phải tăng theo để bù đắp cho nhà đầu tư. Vì nhiều công ty hiện đang giao dịch ở mức nhân tố cao, việc yêu cầu lợi nhuận cao hơn sẽ trực tiếp làm giảm giá trị định giá. Mối quan hệ cơ học này giải thích tại sao sự tăng lợi suất độc lập cũng có thể kích hoạt điều kiện sụp đổ thị trường.

Các Tập Đoàn Tài Chính Lớn Dự Đoán Điều Gì

Các tổ chức hàng đầu trên Phố Wall đã công khai dự báo quỹ đạo lạm phát năm 2026. Đội ngũ kinh tế của JPMorgan Chase dự báo lạm phát sẽ vượt qua 3% trước khi giảm xuống còn 2.4% vào cuối năm 2026. Các nhà kinh tế của Bank of America cũng dự đoán lạm phát đạt đỉnh khoảng 3.1% rồi giảm xuống còn 2.8% vào tháng 12 năm 2026.

Các dự báo này cho thấy sự tăng tạm thời của lạm phát chứ không phải là sự leo thang vĩnh viễn. Nếu lạm phát đạt đỉnh rồi giảm rõ ràng, thị trường cổ phiếu có thể chịu đựng được áp lực. Tuy nhiên, các động thái của lạm phát thường xuyên phản kháng lại các câu chuyện rõ ràng như vậy.

Vấn Đề Kiên Nhẫn Mà Không Ai Muốn Thảo Luận

Lịch sử kinh tế cung cấp những bài học đắng lòng. Một khi lạm phát đã ăn sâu vào kỳ vọng và hành vi của người tiêu dùng, việc loại bỏ nó trở nên khó khăn hơn nhiều so với dự kiến. Người lao động đòi hỏi mức lương cao hơn; doanh nghiệp tăng giá trước; người tiêu dùng điều chỉnh kỳ vọng chi tiêu lên cao hơn. Những vòng phản hồi này biến lạm phát tạm thời thành các động lực tự củng cố.

Quan trọng là, ngay cả khi lạm phát giảm, mức giá tuyệt đối vẫn còn cao. Việc giảm từ 3.5% xuống còn 2.2% lạm phát vẫn có nghĩa là chi phí sinh hoạt đã tăng đáng kể. Đối với những người có thu nhập cố định đã bị kéo căng bởi các đợt tăng lương trước đó, sự khác biệt này ít quan trọng—gánh nặng chi tiêu vẫn còn đó.

Định Vị Cho Các Rủi Ro Thị Trường Có Thể Xảy Ra

Không ai có khả năng dự đoán chính xác thời điểm thị trường sụp đổ, và cố gắng dự đoán chính xác thời điểm đó là chiến lược kém cho các nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, nhận diện các điểm dễ tổn thương cụ thể giúp định vị phòng thủ thông minh hơn.

Nếu lạm phát tăng tốc và lợi suất đi kèm chứng tỏ là không tạm thời mà là kéo dài, thị trường cổ phiếu có thể đối mặt với áp lực lớn. Sự kết hợp của các định giá đã cao, chi phí vốn tăng, và chính sách thắt chặt của Fed tạo ra chính xác các điều kiện đã từng dẫn đến các đợt sụp đổ thị trường trong quá khứ.

Các nhà đầu tư nên theo dõi sát sao các chỉ số lạm phát suốt năm 2026, nhận thức rằng sự biến động có thể tăng vọt nếu lợi suất tăng mạnh trong khi Fed duy trì chính sách nới lỏng, và đảm bảo cấu trúc danh mục phản ánh các đánh giá rủi ro thực tế chứ không phải giả định rằng đà tăng của thị trường vô địch sẽ kéo dài mãi mãi.