Cảnh quan Thị trường Lithium Toàn cầu: Bốn trụ cột của các mỏ và trữ lượng Lithium lớn nhất thế giới

Cuộc đua giành ưu thế về lithium đang định hình lại bức tranh năng lượng toàn cầu. Khi việc sử dụng xe điện tăng tốc và nhu cầu lưu trữ năng lượng bứt phá, việc hiểu rõ các khu vực tập trung trữ lượng lithium của thế giới trở nên vô cùng quan trọng để theo dõi an ninh nguồn cung và cơ hội đầu tư. Tính đến năm 2024, tổng trữ lượng lithium toàn cầu đạt 30 triệu tấn, với một số ít quốc gia kiểm soát phần lớn nguồn tài nguyên quan trọng này.

Tại sao Lithium lại quan trọng hơn bao giờ hết

Trước khi đi vào các con số, cần hiểu rõ tính cấp thiết. Benchmark Mineral Intelligence dự báo rằng nhu cầu về pin lithium-ion sẽ bùng nổ vào năm 2025, với cả xe điện và hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) đều cần tăng trưởng trên 30% mỗi năm. Đây là kim loại pin cung cấp năng lượng cho xe điện và làm nền tảng cho lưu trữ năng lượng tái tạo. Cobalt có thể thu hút sự chú ý, nhưng lithium mới là thành phần thiết yếu mà mọi người trong chuỗi cung ứng pin đều đang cố gắng đảm bảo.

Các mỏ lithium lớn nhất thế giới tập trung tại chỉ một số quốc gia, tạo ra một nút thắt về nguồn cung có khả năng sẽ ngày càng tăng trong thập kỷ tới.

Chile: Trung tâm dự trữ (9.3 Triệu Tấn Tấn)

Về trữ lượng lithium, Chile đứng đầu trong hệ thống toàn cầu. Quốc gia này sở hữu 9.3 triệu tấn trữ lượng đã được chứng minh, chiếm khoảng một phần ba lượng lithium có thể khai thác kinh tế của thế giới. Khu vực Salar de Atacama riêng đã chiếm khoảng 33% tổng trữ lượng lithium toàn cầu, biến nơi đây thành một pháo đài lithium thực sự.

Tuy nhiên, bất chấp nguồn tài nguyên dồi dào này, Chile chỉ xếp thứ hai thế giới về sản lượng lithium năm 2024, với 44.000 tấn. Điều nghịch lý này phản ánh một thách thức lớn: có trữ lượng không đồng nghĩa với việc chiếm lĩnh thị trường sản xuất. SQM và Albemarle, hai nhà sản xuất lithium lớn hoạt động tại Atacama, đang đối mặt với các hạn chế về quy định hạn chế mở rộng hoạt động.

Trong một bước ngoặt quan trọng của ngành, Tổng thống Chile Gabriel Boric đã công bố việc quốc hữu hóa một phần ngành lithium vào tháng 4 năm 2023, đưa Codelco, doanh nghiệp nhà nước, vào vị trí kiểm soát các hoạt động chính. Khung pháp lý nghiêm ngặt của chính phủ về các giấy phép khai thác đã khiến Chile gặp khó khăn trong việc chuyển đổi trữ lượng khổng lồ thành thị phần thị trường toàn cầu. Đầu năm 2025, đã có bảy đề nghị đấu thầu cạnh tranh cho các hợp đồng khai thác lithium trên sáu mảnh muối, cho thấy nỗ lực của chính phủ nhằm mở khóa năng lực sản xuất. Dự kiến, các nhà thắng cuộc sẽ được công bố vào tháng 3 năm 2025.

Australia: Nhà sản xuất hàng đầu (7 Triệu Tấn Tấn)

Câu chuyện của Australia khác biệt. Với 7 triệu tấn trong trữ lượng — chủ yếu tập trung tại Tây Australia — quốc gia này đã giành danh hiệu nhà sản xuất lithium lớn nhất thế giới năm 2024. Sự khác biệt này xuất phát từ loại quặng: lithium của Australia tồn tại dưới dạng spodumene cứng, không phải muối muối, cho phép khai thác nhanh hơn khi giá cả đủ để bù đắp chi phí vận hành.

Mỏ lithium Greenbushes huyền thoại, do Talison Lithium (một liên doanh gồm Tianqi Lithium, IGO và Albemarle) vận hành chung, đã sản xuất lithium từ năm 1985 và vẫn là một trong những mỏ lithium lớn nhất thế giới về sản lượng. Tuy nhiên, ngành này đang gặp khó khăn. Giá lithium giảm mạnh đã buộc một số nhà sản xuất Australia phải cắt giảm hoặc tạm dừng hoạt động, chờ đợi thị trường phục hồi.

Các vùng đất mới đang nổi lên. Một nghiên cứu của Đại học Sydney năm 2023, hợp tác với Geoscience Australia, đăng trên Earth System Science Data, đã lần đầu tiên khảo sát mật độ lithium trên đất Australia. Nghiên cứu này phát hiện tiềm năng chưa khai thác ngoài sự thống trị của Tây Australia, xác định các vùng có nồng độ cao ở Queensland, New South Wales và Victoria. Như Giáo sư Budiman Minasny nhận xét, bản đồ “phù hợp với các mỏ hiện có và làm nổi bật các khu vực có thể là nguồn lithium trong tương lai” — cho thấy hồ sơ trữ lượng của Australia có thể mở rộng hơn nữa.

Argentina: Đối thủ ngày càng lớn (4 Triệu Tấn Tấn)

Argentina sở hữu 4 triệu tấn trữ lượng lithium, xếp thứ ba trên thế giới. Quốc gia này là một thành viên quan trọng trong “Tam giác Lithium” — Argentina, Chile và Bolivia cùng nhau chứa hơn một nửa trữ lượng lithium toàn cầu, tạo ra một tập trung địa chính trị về nguồn cung.

Là nhà sản xuất, Argentina xếp thứ tư toàn cầu năm 2024, với sản lượng 18.000 tấn. Chính phủ đã thể hiện ý định tăng trưởng mạnh mẽ. Tháng 5 năm 2022, Argentina cam kết đầu tư tới 4,2 tỷ USD vào phát triển lithium trong vòng ba năm. Đến tháng 4 năm 2024, Argentina đã phê duyệt mở rộng hoạt động của Argosy Minerals tại mỏ muối Rincon, nâng công suất từ 2.000 lên 12.000 tấn lithium cacbonat mỗi năm.

Quy mô mục tiêu đang tăng tốc. Cuối năm 2024, tập đoàn khai khoáng Rio Tinto công bố khoản đầu tư 2,5 tỷ USD để chuyển đổi hoạt động tại muối Rincon, mở rộng công suất từ 3.000 lên 60.000 tấn trong vòng ba năm bắt đầu từ 2028. Argentina có khoảng 50 dự án khai thác lithium tiên tiến. Theo ông Ignacio Celorrio, phó chủ tịch điều hành của Lithium Argentina, “sản lượng lithium của Argentina vẫn duy trì cạnh tranh về chi phí ngay cả trong môi trường giá thấp” — một lợi thế quan trọng khi thị trường thay đổi.

Trung Quốc: Trung tâm chế biến (3 Triệu Tấn Tấn)

Trữ lượng lithium của Trung Quốc là 3 triệu tấn chỉ kể một phần câu chuyện. Điều quan trọng hơn là vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng lithium. Trong khi trữ lượng đã được chứng minh đứng thứ tư, Trung Quốc sản xuất 41.000 tấn mỗi năm (tăng 5.300 MT so với năm trước), nhưng vẫn nhập khẩu phần lớn lithium từ Australia để đáp ứng năng lực sản xuất pin.

Sức mạnh của quốc gia này đến từ khả năng chế biến, chứ không phải khai thác nguyên liệu thô. Trung Quốc sản xuất phần lớn pin lithium-ion trên thế giới và sở hữu phần lớn các cơ sở chế biến lithium của hành tinh. Sự tích hợp theo chiều dọc này khiến Trung Quốc trở thành trung tâm quyền lực thực sự của nguồn cung lithium toàn cầu, bất chấp thứ hạng trữ lượng.

Các diễn biến gần đây cho thấy vị thế trữ lượng của Trung Quốc có thể thay đổi đáng kể. Đầu năm 2025, truyền thông Trung Quốc đưa tin về việc tăng cường đáng kể trữ lượng quặng lithium quốc gia, với tuyên bố rằng các mỏ trong nước hiện chiếm 16.5% tài nguyên toàn cầu — tăng từ chỉ 6%. Một dải lithium mới phát hiện dài 2.800 km ở khu vực phía tây chứa trữ lượng đã được chứng minh vượt quá 6,5 triệu tấn quặng lithium, với tài nguyên tiềm năng vượt 30 triệu tấn. Các tiến bộ trong khai thác lithium từ hồ muối và mica đã mở rộng thêm ước tính trữ lượng.

Các tác động địa chính trị là sâu sắc. Tháng 10 năm 2024, Bộ Ngoại giao Mỹ cáo buộc Trung Quốc tham gia vào việc định giá cạnh tranh để đàn áp đối thủ. “Họ tham gia vào việc định giá cạnh tranh… (họ) hạ giá đến mức cạnh tranh biến mất,” ông Jose W. Fernandez, Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ về Phát triển Kinh tế, Năng lượng và Môi trường, phát biểu.