Vị trí thị trường của Tesla đang chịu áp lực: Tin tức gây thất vọng báo hiệu những thử thách phía trước

Triển vọng tài chính của Tesla đã có những chuyển biến đáng lo ngại khi nhà sản xuất xe điện báo cáo những tin tức thất vọng qua các số liệu bán hàng mới nhất. Hiệu suất năm 2025 của công ty đánh dấu một bước ngoặt quan trọng đòi hỏi sự chú ý của nhà đầu tư và xem xét lại cẩn thận về triển vọng tương lai của công ty.

Sự suy giảm vị thế thống lĩnh thị trường

Trước đây là nhà dẫn đầu không thể tranh cãi trong lĩnh vực sản xuất xe điện, vị thế cạnh tranh của Tesla đã giảm sút đáng kể. Công ty đã giao 1,79 triệu xe trong năm 2023 ở đỉnh cao, nhưng đà này đã đảo chiều rõ rệt trong các năm sau đó. Một mức giảm nhẹ 1% xuất hiện vào năm 2024, phá vỡ chuỗi tăng trưởng ấn tượng kể từ khi Model S ra mắt năm 2011. Tuy nhiên, năm 2025 mang đến những tin tức thất vọng không thể bỏ qua: tổng số xe giao hàng giảm xuống còn 1,63 triệu chiếc, thể hiện mức giảm 8,5% so với cùng kỳ năm trước và đánh dấu mức giảm doanh số hàng năm lớn nhất trong lịch sử công ty.

Kết quả quý 4 đặc biệt gây lo ngại, với số xe giao chỉ đạt 418.227 chiếc so với kỳ vọng của Wall Street là 422.850 chiếc. Sự thiếu hụt này phản ánh một thách thức cấu trúc sâu hơn chứ không chỉ là biến động thị trường tạm thời.

Áp lực cạnh tranh và mất thị phần

Tin xấu đối với Tesla phần lớn bắt nguồn từ sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong các thị trường cốt lõi của họ. Khả năng chi trả đã trở thành yếu tố quyết định khi áp lực chi phí sinh hoạt định hình lại sở thích tiêu dùng ở châu Âu và Trung Quốc—hai trong số các khu vực quan trọng nhất của Tesla.

BYD có trụ sở tại Trung Quốc đã nổi lên như một đối thủ đáng gờm, cung cấp các lựa chọn cấp nhập cảnh như Dolphin Surf EV với giá khoảng 26.900 USD ở châu Âu, giảm đáng kể so với Model 3 của Tesla, vốn có giá hơn 40.000 USD ở hầu hết các thị trường châu Âu. Khoảng cách về giá này đã chứng minh tính toán quan trọng: thị phần của Tesla tại châu Âu đã co lại từ 2,4% xuống còn 1,7% trong năm 2025, trong khi BYD đạt mức tăng doanh số toàn cầu ấn tượng 28% trong cùng kỳ.

Khả năng cạnh tranh về giá của công ty cho thấy những thách thức sâu xa hơn về hiệu quả sản xuất và tối ưu hóa cấu trúc chi phí. Lợi thế truyền thống về vị thế cao cấp không còn đảm bảo bảo vệ thị phần khi các đối thủ cạnh tranh cung cấp các giá trị hấp dẫn hơn.

Dòng sản phẩm tương lai: Lịch trình và rủi ro thực thi

Chiến lược dài hạn của Tesla dựa trên hai sản phẩm đột phá: robot tự hành Cybercab và robot humanoid Optimus. Tuy nhiên, những tin xấu còn lan rộng đến các dự án này.

Theo hướng dẫn gần đây của CEO Elon Musk, Cybercab sẽ không đạt trạng thái sản xuất hàng loạt cho đến cuối năm 2026 ít nhất. Chiếc xe này đại diện cho một khái niệm cách mạng hoạt động dựa trên phần mềm Full Self-Driving (FSD) của Tesla, về lý thuyết cho phép vận chuyển hành khách tự hành và hoạt động giao hàng thương mại. Quỹ đầu tư Ark dự báo doanh thu hàng năm tiềm năng đạt $756 tỷ USD vào năm 2029 chỉ riêng từ dòng sản phẩm này.

Tuy nhiên, một trở ngại quan trọng đang rình rập: phần mềm FSD của Tesla vẫn chưa được phê duyệt để vận hành tự hành không giám sát ở bất kỳ nơi nào tại Hoa Kỳ. Việc cấp phép của cơ quan quản lý là một rủi ro nhị phân—không có nó, khả năng thương mại của Cybercab có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng trước khi bắt đầu sản xuất.

Robot humanoid Optimus còn đối mặt với thời gian phát triển dài hơn. Trong khi Musk hình dung các robot này sẽ vượt số lượng con người vào năm 2040 và gợi ý doanh thu tiềm năng vượt quá $10 nghìn tỷ USD trong dài hạn, việc sản xuất hàng loạt vẫn còn cách xa nhiều năm. Phiên bản mới nhất của Optimus 3 khó có thể đạt quy mô thương mại trước cuối năm 2026 ít nhất.

Sai lệch định giá và rủi ro tài chính

Tesla đang giao dịch với mức định giá cao vượt xa hiệu suất tài chính hiện tại. Với lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu là 1,44 USD, cổ phiếu này có tỷ lệ P/E là 292—một mức định giá cực kỳ cao ngay cả trong ngành công nghệ. Broadcom, một công ty công nghệ có vốn hóa thị trường hơn một nghìn tỷ USD, đang giao dịch với tỷ lệ P/E thấp hơn 75% so với mức hiện tại của Tesla.

Khoảng cách định giá này giả định sự tăng trưởng và lợi nhuận trong tương lai mà quỹ đạo hiện tại của công ty không thể hỗ trợ. Tin xấu từ doanh số EV có thể khiến lợi nhuận của Tesla giảm đáng kể trong quý 4, điều này sẽ làm tăng tỷ lệ P/E đã cao khi các số liệu mới được công bố vào ngày 28 tháng 1.

Khoảng cách then chốt: Cybercab và Optimus còn cách xa nhiều năm mới đóng góp doanh thu đáng kể. Chúng không thể bù đắp áp lực lợi nhuận lớn từ việc giảm doanh số EV trong ngắn hạn. Điều này tạo ra một kịch bản thu hẹp định giá khi nhiều nhân tố co lại đi kèm với sự thất vọng về lợi nhuận—một kết quả tiêu cực gấp đôi cho các cổ đông.

Kết luận

Tesla đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng chuyển đổi thực sự. Công ty không thể dựa vào mảng EV truyền thống để duy trì tăng trưởng hoặc hỗ trợ mức định giá hiện tại, trong khi các cơ hội thế hệ tiếp theo vẫn còn mang tính chất đầu cơ và còn nhiều năm nữa mới thương mại hóa. Những tin xấu từ các quý gần đây không chỉ là một bước lùi tạm thời mà còn là tín hiệu cho thấy động thái cạnh tranh trong lĩnh vực xe điện đã thay đổi căn bản. Các nhà đầu tư đặt cược vào Tesla cần cân nhắc kỹ xem mức định giá hiện tại có phản ánh các kết quả khả thi trong ngắn hạn hay không, hoặc liệu rủi ro giảm giá đáng kể có đáng để thận trọng trong năm 2026 hay không.