Một đồng stablecoin khắc huy hiệu cao bồi: Đồng đô la kỹ thuật số của Wyoming nổi bật

Viết bài: Andjela Radmilac

Biên dịch: Luffy, Foresight News

Trong nhiều năm, stablecoin luôn là phát minh hữu dụng nhất trong lĩnh vực tiền mã hóa, nhưng cũng là tồn tại gây khó xử nhất. Nói nó hữu dụng, vì nó biến blockchain thành một kênh thanh toán đô la hoạt động 24/7; nói nó gây khó xử, vì dù tầm nhìn đơn giản rõ ràng, việc xây dựng niềm tin lại không hề dễ dàng.

Đối với những người không thuộc lĩnh vực tiền mã hóa, một đồng tiền kỹ thuật số có giá trị đúng bằng 1 đô la nghe có vẻ rất đáng tin cậy, cho đến khi có người hỏi: Nguồn dự trữ đô la đằng sau đó ở đâu?

Hiện nay, bang Wyoming của Hoa Kỳ dự định dùng “chiêu bài bảo đảm tín dụng cổ điển” cổ điển nhất để trả lời câu hỏi này: con dấu của chính quyền bang.

Frontier Stable Token (FRNT) là stablecoin mới có thể quy đổi ra đô la do Wyoming phát hành, dựa trên khung pháp lý của bang, do Ủy ban Stablecoin Wyoming quản lý. Đây cũng là một tuyên bố chính trị thẳng thắn, chỉ khác là dùng ngôn ngữ chính thức như quy tắc mua sắm, họp công khai, yêu cầu dự trữ mà không có phần “kêu gọi sự chú ý”. Thung lũng Silicon vốn nổi tiếng với việc dùng lời lẽ bóng bẩy để mô tả tương lai, còn Wyoming lại chọn cách ra mắt stablecoin kèm theo “biên bản cuộc họp ủy ban”.

Theo lời ủy ban, mục tiêu cốt lõi của token này là công ích: tạo ra sự minh bạch hơn trong dòng chảy vốn, thanh toán nhanh hơn, xây dựng một hệ thống stablecoin bền vững không phụ thuộc vào cá nhân nào, không dựa vào mô hình kinh doanh của doanh nghiệp nào, cũng không phụ thuộc vào một vị thống đốc nào đó. Đồng thời, họ cũng hy vọng qua thiết kế này, phản hồi những chỉ trích gay gắt nhất về stablecoin: thiếu minh bạch.

Đây là lời tuyên truyền chính thức, nhưng câu hỏi đáng để nghiên cứu sâu hơn là: Trong khi chính phủ liên bang Mỹ vẫn đang tranh luận “hình dạng của đô la kỹ thuật số” như thế nào, thì stablecoin này đã tiết lộ những biến đổi sâu sắc nào trong kinh tế tiền tệ và chính trị tiền tệ?

Một stablecoin xây dựng theo mô hình tổ chức công cộng

Wyoming’s FRNT áp dụng chế độ dự trữ 100%, chịu sự điều chỉnh của pháp luật bang, và hoàn toàn tách biệt với bất kỳ đồng tiền kỹ thuật số nào do Cục Dự trữ Liên bang phát hành. Năm 2025, bang này đã thông qua “Dự luật HB0264”, củng cố thêm quan điểm này: cấm các cơ quan chính quyền bang chấp nhận tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương cho các khoản thanh toán cấp bang, cũng như không sử dụng quỹ công để hỗ trợ thử nghiệm hoặc triển khai tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương.

Phân định này cực kỳ quan trọng, vì hiện nay, tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương đã trở thành biểu tượng của hai nỗi lo xã hội. Một là lo ngại về kinh tế: nếu mọi người có thể trực tiếp nắm giữ tiền do ngân hàng trung ương phát hành, thì các ngân hàng thương mại sẽ đi về đâu? Hai là lo ngại về văn hóa: theo dõi, kiểm soát, và cảm giác ngày càng rõ rệt rằng tất cả quỹ của bạn có thể sẽ bị gắn nhãn “có giấy phép sử dụng”.

Wyoming rõ ràng quan tâm nhiều hơn đến các yêu cầu về văn hóa. Trong lệnh cấm tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, có kết luận điều tra của cơ quan lập pháp, cảnh báo rõ ràng về các rủi ro giám sát và hạn chế tiêu dùng có thể do tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương mang lại. Ngay cả khi bạn không đồng tình với tiền đề này, cũng có thể nhận ra các tính toán chiến lược đằng sau.

Thông điệp mà Wyoming muốn gửi là: nếu người dân muốn sử dụng đô la kỹ thuật số trong bang, thì phải thông qua cơ chế do chính quyền bang giám sát, có thể kiện tụng, và có thể thảo luận tại các cuộc họp công khai hàng tháng.

Nhân viên ủy ban cẩn trọng trong cách mô tả vị trí của FRNT: “FRNT khác biệt về bản chất so với tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, vì nó áp dụng chế độ dự trữ 100%, và không do ngân hàng trung ương phát hành.”

Điều này không phải là không quan trọng. Ủy ban cho biết, quá trình quản trị của FRNT hoàn toàn công khai, các quyết định quan trọng đều được đưa ra tại các cuộc họp hàng tháng, và việc xây dựng các quy định liên quan cũng phải trải qua giai đoạn lấy ý kiến cộng đồng hợp pháp.

Trong lĩnh vực tiền mã hóa, quản trị thường đồng nghĩa với việc bỏ phiếu lúc 3 giờ sáng trong cộng đồng Discord. Trong khi đó, Wyoming cung cấp một mô hình gần hơn với truyền thống hơn: quản trị theo khung pháp lý hành chính, mô hình này có cả ưu điểm và nhược điểm.

Logic quản trị này cũng quyết định rằng FRNT có thể được sử dụng cho bất kỳ mục đích hợp pháp nào, các cơ quan chính quyền bang sẽ không hạn chế các trường hợp hợp pháp của token chỉ vì thay đổi chính trị.

Họ giải thích rằng, mọi can thiệp vào việc sử dụng token đều phải dựa trên lệnh của tòa án hoặc các quyền hợp pháp khác, chứ không dựa trên phán xét đạo đức chủ quan. Lập trường này phù hợp với nguyên tắc tự do công dân, đồng thời có tính khả thi thực tế: tiền tệ mang “danh sách hạn chế sử dụng” chắc chắn sẽ trở thành mục tiêu tấn công chính trị, còn tiền tệ tuân thủ pháp luật hiện hành có thể trông có vẻ bình thường, nhưng chính sự bình thường đó lại có khả năng mở rộng quy mô.

Tiếp theo, là điểm đổi mới trong việc tích hợp token này vào hệ thống tài chính hiện đại: kênh phát hành và lưu thông.

Ủy ban cho biết, thiết kế của FRNT cân nhắc nhu cầu của cả người dùng bán lẻ và tổ chức. Các kịch bản ứng dụng dành cho bán lẻ rất dễ hình dung, đặc biệt là khi tích hợp với các nền tảng như Rain, cho phép stablecoin được sử dụng như thẻ ghi nợ. Nếu người dùng có thể tiêu dùng token này tại tất cả các nơi chấp nhận thanh toán Visa, thì các thuật ngữ chuyên ngành như blockchain hay tiền mã hóa sẽ trở nên không còn quan trọng nữa.

Còn các kịch bản sử dụng cho tổ chức và bộ phận công cộng thể hiện rõ nét đặc trưng của Wyoming hơn. Ủy ban hy vọng các cơ quan công cộng có thể sử dụng FRNT để nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong dòng chảy vốn.

Họ dẫn chứng, vào tháng 7 năm 2025, Wyoming đã thử nghiệm thanh toán gần như tức thì cho các nhà thầu chính phủ qua hệ thống tiền kỹ thuật số của bang. Bang này cho biết, chức năng này sẽ thể hiện ưu thế lớn trong các tình huống thảm họa. Dù sao, trong các kịch bản này, tốc độ thanh toán và tính thanh khoản của dòng tiền là yếu tố then chốt.

Có thể bạn nghĩ đây chỉ là một ứng dụng nhỏ, nhưng hãy nhớ rằng, tất cả các kênh thanh toán mới đều bắt đầu từ các thị trường nhỏ, rồi mới trở thành phổ biến.

Một stablecoin phục vụ cho các nhà giao dịch chỉ là yêu cầu cơ bản; còn stablecoin dùng để trả lương, thanh toán cho nhà thầu, hoặc ứng phó khẩn cấp đã có tính chất hạ tầng.

Ai hưởng lợi?

Stablecoin thường được quảng bá như một công nghệ thanh toán, nhưng về mặt kinh tế, nó gần như mô phỏng ngân hàng: hấp thụ tiền gửi đô la, giữ các tài sản rủi ro thấp, kiếm lợi nhuận từ lãi suất.

Wyoming không ngần ngại thể hiện rõ kế hoạch về lợi nhuận từ lãi này. Trong “Bản tóm tắt tình hình”, ủy ban mô tả chi tiết cấu trúc dự trữ pháp định: trong đó có yêu cầu thế chấp vượt mức, và lợi nhuận từ các khoản đầu tư vượt quá yêu cầu dự trữ sẽ được dùng cho các hoạt động phúc lợi cộng đồng, bao gồm tài trợ quỹ giáo dục của bang. Đây chính là ý nghĩa chính trị ít được chú ý của động thái này.

Bang này cố gắng biến “thuế in tiền” của stablecoin thành lợi ích cộng đồng: khoản lợi nhuận này sẽ hỗ trợ phát triển giáo dục.

Nếu bạn đã theo dõi các tranh luận của chính phủ liên bang Mỹ về stablecoin, bạn sẽ hiểu tầm quan trọng của bước đi này. Toàn bộ tranh luận về “ai có quyền phát hành stablecoin” thực chất là cuộc chiến “ai kiểm soát khoản lợi nhuận lãi suất” này: ngân hàng, công ty công nghệ tài chính, nhà phát hành tiền mã hóa, hay chính phủ.

Wyoming đưa ra một câu trả lời hoàn toàn mới. Các cơ quan công cộng hoàn toàn có thể khẳng định rằng, sứ mệnh của họ là vì lợi ích cộng đồng, chứ không phải để tạo lợi nhuận cho cổ đông.

Đây cũng là nơi chính sách liên bang va chạm với thử nghiệm cấp bang. Ủy ban cho biết, họ dự kiến FRNT sẽ tồn tại cùng với các quy định về stablecoin của liên bang, và viện dẫn định nghĩa trong “Đạo luật Thiên tài” để tranh luận rằng các cơ quan công cộng không nằm trong phạm vi điều chỉnh của đạo luật này.

Quan điểm cốt lõi của họ còn nâng cao hơn nữa: stablecoin do các thực thể tư nhân phát hành dưới khung pháp luật liên bang, với mục đích tạo lợi nhuận cho cổ đông, còn stablecoin do các cơ quan công cộng phát hành thì theo đuổi lợi ích cộng đồng.

Khi được hỏi liệu các quy định liên bang có thể loại trừ họ hay không, câu trả lời của ủy ban khá thoải mái: “Chúng tôi dự đoán hai bên sẽ cùng tồn tại.”

Lập luận của họ là, các nhà phát hành công cộng nằm trên một “đường đua” khác: “Theo Đạo luật Thiên tài”, stablecoin tư nhân nhằm tạo lợi nhuận cho cổ đông; còn stablecoin của các cơ quan công cộng thì nhằm mục đích phục vụ lợi ích cộng đồng.

Chưa rõ chính phủ liên bang Mỹ cuối cùng có chấp nhận ranh giới rõ ràng này hay không. Các nghị sĩ thường ghét các lỗ hổng, đặc biệt là các lỗ hổng mang dấu ấn bang. Nhưng lập trường của ủy ban lại chính là sự phản ánh mâu thuẫn cốt lõi của hệ thống liên bang Mỹ: các bang vốn là phòng thí nghiệm chính sách, nhưng khi bắt đầu tạo ra các sản phẩm có vẻ như mang đặc tính tiền tệ, thì mọi thứ đều thay đổi.

Ngoài ra, còn một mâu thuẫn ít được đề cập trong tranh luận về stablecoin: quyền phát hành và quyền lưu hành.

Sức sống của một stablecoin phụ thuộc vào kênh tiếp cận và sử dụng của nó. Nếu nó có thể lên sàn các sàn giao dịch lớn, sẽ hòa nhập vào hệ thống thanh khoản rộng hơn của thị trường tiền mã hóa; nếu nó có thể được dùng như thẻ ghi nợ, sẽ thay đổi thói quen thanh toán của người tiêu dùng; nếu nó có thể lưu hành trên nhiều mạng blockchain, sẽ trở thành tài sản ưu tiên của nhà phát triển và tổ chức.

Ủy ban stablecoin Wyoming rõ ràng đã cân nhắc đến hai nhóm đối tượng này: nhóm trong lĩnh vực tiền mã hóa quan tâm đến tính thanh khoản và khả năng tiếp cận, còn bộ phận công cộng quan tâm đến khả năng chống rủi ro và khả năng kiểm toán. Một bên theo đuổi tốc độ, bên kia coi trọng khả năng truy xuất nguồn gốc của các giao dịch.

Wyoming cam kết sẽ đáp ứng cả hai nhu cầu này, mục tiêu này rõ ràng là lớn lao, nhưng cũng có phần mâu thuẫn.

Nhưng chính sự tham vọng này lại là chìa khóa của vấn đề. Wyoming vốn có truyền thống đi đầu: từ việc thúc đẩy quyền bầu cử của phụ nữ từ sớm, đến việc nổi tiếng với môi trường pháp lý thân doanh nghiệp, tất cả đều như vậy.

Stablecoin này chính là sự tiếp nối tinh thần tiên phong đó trong thời đại số: tận dụng lợi thế của bang nhỏ, thử nghiệm những lĩnh vực mà các cơ quan liên bang quá rủi ro chính trị hoặc không dám chạm tới.

Nếu các bang khác lần lượt bắt chước, hệ thống đô la Mỹ sẽ bước vào một cấp độ mới.

Nếu các bang khác theo đuổi, hệ thống đô la Mỹ sẽ thêm một tầng mới

Vấn đề lớn nhất không phải là Wyoming có khả năng vận hành một stablecoin hay không, vì năng lực kỹ thuật và truyền thống đổi mới của bang này đã rõ ràng. Vấn đề thực sự là: nếu bang này làm rõ ý tưởng “phát hành tiền tệ công cộng địa phương”, các bang khác sẽ phản ứng thế nào?

Ủy ban cho biết, hy vọng các bang khác nếu có kế hoạch phát hành stablecoin cấp bang, có thể hợp tác với Wyoming, và nhấn mạnh rằng khả năng tương tác sẽ là nguyên tắc hàng đầu. Sự kiên trì này có thể mang lại thành quả có giá trị nhất.

Nếu 50 bang tự phát hành token của riêng mình mà không thể tương tác, cuối cùng sẽ hình thành các “vườn tường thành” riêng biệt, mỗi bang có quy tắc, đối tác hợp tác và các vùng nhạy cảm chính trị riêng. Khả năng tương tác sẽ là chìa khóa để tạo ra hiệu ứng mạng trong các thử nghiệm cấp bang, đồng thời biến stablecoin cấp bang từ “dự án nhỏ của địa phương” thành “đòn bẩy đàm phán toàn quốc”.

Wyoming rõ ràng đang chào đón các bang khác bắt chước, chỉ kèm theo một điều kiện: “Chúng tôi hy vọng các bang khác có thể hợp tác với Wyoming.” Ủy ban nói với CryptoSlate, và bổ sung rằng khả năng tương tác giữa token và mạng blockchain nên được xem là ưu tiên hàng đầu.

Hãy tưởng tượng một viễn cảnh gần: vài bang cùng phát hành stablecoin của riêng mình, đều lấy dự án phúc lợi công cộng làm danh nghĩa, đều lấy trái phiếu chính phủ Mỹ làm dự trữ, đều có khả năng kiểm toán trên chuỗi, đều lưu hành qua các sàn giao dịch và mạng lưới thanh toán thẻ. Khi đó, hai kết quả sau sẽ trở thành hiện thực.

Kết quả thứ nhất là cạnh tranh thị trường. Các nhà phát hành stablecoin tư nhân sẽ đối mặt với tiêu chuẩn ngành mới: họp công khai, tiết lộ thông tin, và biểu tượng ngại ngần của chính quyền bang chứng minh rằng “cơ quan công cộng cũng có thể xây dựng niềm tin”. Dù token của Wyoming chưa từng trở thành phổ biến, cuộc cạnh tranh này sẽ thúc đẩy toàn bộ thị trường hướng tới mức độ minh bạch cao hơn. Đôi khi, chính sự cạnh tranh mới là sản phẩm có giá trị nhất.

Kết quả thứ hai liên quan đến cuộc chơi chính trị, và là cuộc chơi rõ ràng nhất. Nếu stablecoin được sử dụng rộng rãi trong thanh toán và quyết toán, thì đơn vị phát hành token sẽ trở thành các bên lợi ích trung tâm của hệ thống tiền tệ và tài chính. Một stablecoin cấp bang có thể mang lại lợi ích cho quỹ công cộng hoặc giúp phân bổ ngân sách nhanh chóng, chắc chắn sẽ thu hút sự ủng hộ, nhưng cũng sẽ gặp phải chỉ trích.

Người ủng hộ gọi đó là đổi mới, còn người phản đối thì cho rằng đó là “chính phủ lạm quyền dưới vỏ bọc công nghệ tài chính”; và quan điểm của hai bên đều có lý của nó, dựa trên lập trường riêng.

Wyoming cũng đang âm thầm định hình lại khung tranh luận về tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương. Ở Mỹ, các cuộc tranh luận về CBDC dường như luôn dao động giữa hai cực: hoặc coi đó là “giám sát toàn diện”, hoặc xem đó là “bước tiến tất yếu của hiện đại hóa tài chính”.

Trong khi đó, Wyoming đề xuất một con đường thứ ba: chính quyền bang phát hành đô la kỹ thuật số, chịu sự điều chỉnh của pháp luật, lưu hành qua các kênh tư nhân, và bị ràng buộc bởi các thủ tục công cộng. Mô hình này để chính phủ liên bang rút khỏi vai trò phát hành, nhưng vẫn giữ vị trí trong cuộc đua tiền kỹ thuật số.

Điều này đặt ra một câu hỏi hóc búa cho chính phủ liên bang Mỹ: nếu người dân Mỹ cuối cùng chấp nhận đô la kỹ thuật số, thì vấn đề cốt lõi thực sự là “các tổ chức nào xây dựng kênh thanh toán, các luật nào quy định giám sát”.

Chính phủ liên bang có thể chọn cấm, công nhận hoặc quản lý; các bang có thể tự xây dựng; còn các doanh nghiệp sẽ cạnh tranh để chiếm lĩnh các kênh lưu thông. Người chiến thắng cuối cùng có thể không phải là bên có công nghệ tiên tiến nhất, mà là bên có thể điều phối lợi ích các bên, giành được niềm tin của công chúng, và trụ vững qua các chu kỳ bầu cử tiếp theo.

Wyoming đã đặt cược ba lần: lợi ích cộng đồng có thể trở thành một mô hình kinh doanh cạnh tranh, minh bạch có thể trở thành chiến lược lưu thông, và giá trị của stablecoin còn hơn thế nữa, không chỉ là công cụ giao dịch. Bang này cũng nhận thức rõ sự mỉa mai trong đó: ứng dụng ít lãng mạn nhất của công nghệ mã hóa có thể chính là nơi tạo ra giá trị xã hội thực sự của nó.

Một đồng đô la kỹ thuật số mang huy hiệu cao bồi có thể không thay đổi hệ thống tài chính trong một đêm, nhưng nó sẽ tạo ra những hành động mang tính đột phá hơn: làm cho đô la Mỹ trở nên địa phương hơn, gây tranh cãi hơn, và kỳ lạ thay, gần gũi hơn với cuộc sống hàng ngày.