Bẫy thanh khoản thị trường dưới áp lực

Tổng quan

Bitcoin hiện đang dao động trong vùng yếu ớt $81K–$89K, với giá mới nhất là $91.99K (tính đến ngày 12/01/2026), dù trong 24 giờ tăng +1.39%, nhưng đợt phục hồi này thiếu sự hỗ trợ sâu sắc. Giá đã phá vỡ đường chi phí quan trọng, dữ liệu on-chain cho thấy các dấu hiệu thiếu thanh khoản, niềm tin nhà đầu tư suy giảm. Tỷ lệ lỗ của các nhà nắm giữ ngắn hạn (STH) lập kỷ lục, trong khi các nhà đầu tư lớn vẫn đang giải thoát vị thế, lợi nhuận đang thu hẹp, bầu không khí chung giống hệt giai đoạn suy thoái thị trường quý 1/2022.

Phần phái sinh thể hiện khá bình tĩnh — đòn bẩy hợp đồng tương lai đang giảm dần có trật tự, phí tài trợ dao động trong vùng trung tính, ngăn chặn rủi ro sụp đổ thanh khoản tiếp tục giảm giá. Tuy nhiên, thị trường quyền chọn lại phát ra những lo lắng sâu hơn: lượng lớn quyền chọn bán (put) tập trung quanh mức $84K gần ngày đáo hạn tháng 12, trong khi sự quan tâm mua (call) trên $100K rõ ràng giảm sút, cho thấy thị trường đã sớm thiết lập trần cho đợt phục hồi.

Tâm lý thị trường hiện thể hiện sự cân bằng cơ bản giữa “là lướt” và “bán lướt” (mức tăng 53.27% so với giảm 46.73%), nhưng cân bằng này rất mong manh — phản ánh tâm lý chờ đợi của các nhà giao dịch, chứ không phải sự tích cực thực sự của lực mua.

Các tín hiệu rủi ro on-chain: Thanh khoản đang bốc hơi

Dưới đường chi phí

Kể từ đầu tháng 10, Bitcoin liên tục dò đáy dưới đường chi phí của các nhà nắm giữ ngắn hạn (khoảng $104.6K), mức tăng giá hiện tại $91.99K vẫn chưa thể vượt qua mức kháng cự quan trọng này. Xu hướng yếu dần này báo hiệu thị trường rơi vào trạng thái “không ai dám ra tay” — dòng vốn lớn trong hai quý gần nhất dường như đã cạn kiệt, thay vào đó là các nhà đầu tư buộc phải rút lui.

Khoảng dao động $81K–$89K hiện tại và cấu trúc giá của quý 1/2022 rất giống nhau, đều phản ánh một lỗ đen về thanh khoản của thị trường.

Hiệu ứng lỗ và vòng xoáy tiêu cực

Entity-Adjusted Realized Loss (trung bình 30 ngày) đã tăng vọt lên trung bình hàng ngày $403.4M, vượt xa mọi mức lỗ trong các đợt đáy chính của chu kỳ này. Nói cách khác, nhà đầu tư không chỉ dừng lại ở việc cắt lỗ chậm rãi, mà còn đang gia tốc cắt lỗ.

Điều này không đơn thuần là áp lực kỹ thuật, mà là biểu hiện trực quan của niềm tin thị trường đang bị xói mòn dần — mỗi lần giá phục hồi, các đợt bán ra lại xuất hiện, cố gắng thoát khỏi thị trường trước khi mất máu quá nhiều.

Tín hiệu tuyệt vọng của các nhà nắm giữ ngắn hạn

Tỷ lệ lợi nhuận/lỗ thực hiện của STH đã giảm xuống còn 0.07x, thấp xa so với mức trung lập 4.3x. Nói đơn giản: các nhà đầu tư mới tham gia trong 3 tháng gần đây trung bình lỗ gấp 14 lần lợi nhuận họ kiếm được. Nếu tỷ lệ này tiếp tục bị đè nén, cấu trúc thị trường sẽ dần chuyển sang trạng thái yếu ớt như quý 1/2022, khi mà xác suất kiểm tra lại mức True Market Mean (khoảng $81K) sẽ tăng mạnh.

Lợi nhuận của các nhà nắm giữ dài hạn đang thu hẹp

Tỷ lệ lợi nhuận/lỗ thực hiện trung bình 7 ngày của LTH đã giảm từ mức cao trên 400x xuống quanh 408x, dù vẫn cao hơn mức “cảnh báo sức khỏe” 100x, nhưng tốc độ giảm này đáng báo động. Nếu chỉ số này tiếp tục giảm xuống 10x hoặc thấp hơn, sẽ kích hoạt một tín hiệu lịch sử: ngay cả các nhà đầu tư dài hạn cũng bắt đầu nhận thua, báo hiệu một cuộc suy thoái thực sự đang đến gần.

Thị trường phái sinh: Bề ngoài bình tĩnh, dòng chảy ngầm

Rút lui có trật tự của đòn bẩy hợp đồng tương lai

Khối lượng mở (Open Interest) theo sát giá spot giảm dần, nhưng quá trình này khá nhẹ nhàng — không xuất hiện các cú ép đóng vị thế bắt buộc rõ ràng, các nhà giao dịch giảm đòn bẩy diễn ra có trật tự. Điều này thực chất là đang giảm “chất nổ” của thị trường, giảm thiểu rủi ro biến động giá cực đoan. Đồng thời, cũng cho thấy các nhà tham gia đã chuyển từ đầu cơ sang thận trọng hơn.

Phí tài trợ chuyển sang trung tính

Phí tài trợ của hợp đồng vĩnh viễn (perpetual futures) từ mức dương liên tục trước đó, nay thường xuyên quanh mốc zero, thậm chí rơi vào vùng âm. Sự chuyển đổi này rất quan trọng — từ trạng thái kỳ vọng đòn bẩy cao của phe mua sang trạng thái chờ đợi, khiến thị trường mất đi động lực nội tại thúc đẩy giá.

Khối lượng mở quyền chọn đạt đỉnh mới, nhưng giá trị thực tế giảm

Khối lượng mở của quyền chọn BTC theo mệnh giá đạt mức cao kỷ lục, phản ánh sự quan tâm ngày càng tăng đối với các sự kiện biến động (đặc biệt là tháng 12). Tuy nhiên, dựa trên giá trị đô la, do giá hiện tại thấp hơn $110K cuối tháng 10, “đỉnh cao lịch sử” này thực chất là ảo tưởng — không có sự gia tăng thực chất về vị thế.

Điều này cho thấy thị trường dù tích cực ứng phó với biến động gần đây, nhưng quy mô còn hạn chế.

Các chiến lược phòng thủ của thị trường quyền chọn

Các điểm tập trung quyền chọn bán (put)

Khoảng $84K là nơi tập trung lượng lớn quyền chọn bán, như một mức hỗ trợ tâm lý của thị trường. Trong khi đó, nhu cầu quyền chọn mua trên $100K rõ ràng giảm, sự hứng thú vượt đỉnh đã nguội đi. Cách bố trí này gửi một tín hiệu: thị trường đang chuẩn bị cho đợt giảm, thiết lập trần cho đợt phục hồi.

Đường cong biến động (volatility) và lo ngại dài hạn

Biên độ chênh lệch biến động ngắn hạn (weekly) từ mức 18.5% giảm mạnh xuống còn 9.3%, cho thấy tâm lý hoảng loạn đã dịu đi phần nào. Nhưng biên độ biến động trung hạn (6 tháng) lại tăng gấp đôi trong hai tuần qua, phản ánh lo ngại về xu hướng giảm dài hạn.

Cấu trúc “hoảng loạn ngắn hạn giảm + lo ngại dài hạn tăng” này mô tả rõ ràng một thị trường đã chuẩn bị tâm lý cho trạng thái trì trệ dài hạn.

Cơ hội và rủi ro trong bán biến động (volatility)

Thị trường hiện đang trong trạng thái Carry dương (biến động ngụ ý cao hơn biến động thực tế), tạo cơ hội arbitrage cho các nhà bán biến động trong ngắn hạn. Trung bình hàng ngày, lỗ thực hiện đã lên tới $403.4M, và đợt phục hồi $91.99K dường như là cơ hội tốt nhất để các trader này thu lợi từ thời gian mất giá.

Tuy nhiên, rủi ro cũng rất lớn — cuộc họp của Fed sắp tới, bất kỳ chính sách bất ngờ nào cũng có thể kích hoạt biến động, biến các giao dịch “cạo râu” thành các khoản lỗ đột biến.

Sự biến đổi tinh tế của tâm lý thị trường

Đáy ngắn hạn đã qua, niềm tin dài hạn chưa trở lại

Tỷ lệ skew giảm nhanh cho thấy nhu cầu phòng hộ giảm mạnh, đã được đáp ứng. Các nhà đầu tư không còn vội vàng mua bảo hiểm nữa, thay vào đó là tâm lý “dù gì cũng không thể giảm nữa, cứ chờ xem”.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa thị trường đã trở nên lạc quan — ngược lại, đang rơi vào trạng thái chờ đợi. Việc giảm hoảng loạn ngắn hạn chỉ mang lại những nghi ngờ cấu trúc sâu hơn.

Nguyên nhân chính của việc phục hồi yếu ớt

Phân tích dòng quyền chọn cho thấy, dù nhu cầu mua quyền chọn bán $80K trong 4 ngày qua đã giảm bớt, cho thấy ý định cứu thị trường ngắn hạn đã giảm, nhưng dòng quyền chọn mua vẫn chưa hồi phục. Các trader đang tận dụng đợt phục hồi $91.99K để bán quyền chọn mua, thu phí và lợi nhuận chênh lệch, chứ không đặt cược mua mới.

Điều này giống như thừa nhận: “Phục hồi là cơ hội bán hàng, chứ không phải bắt đầu phục hồi thực sự”.

Đánh giá cuối cùng: Thận trọng trong trạng thái mong manh

Tình hình hiện tại của Bitcoin không phải là rơi vào tuyệt vọng tự do, mà là bị mắc kẹt trong một vũng lầy thiếu thanh khoản, mất niềm tin. Đợt phục hồi $91.99K dù mang lại cơ hội thở ngắn hạn, nhưng dựa trên tỷ lệ lỗ của các nhà nắm giữ ngắn hạn (0.07x), quy mô lỗ thực hiện (($403.4M hàng ngày) và lợi nhuận của các nhà nắm giữ dài hạn đang thu hẹp, thì đây chỉ là khoảng thời gian để thị trường “thoát hiểm”.

Thị trường phái sinh bình tĩnh, cùng với các chiến lược phòng thủ của quyền chọn, xác nhận một thực tế: Thị trường đang chuẩn bị cho đợt giảm tiếp theo, chứ không phải tự phát bật lên. Trừ khi có dòng vốn mới đổ vào để cải thiện các chỉ số thanh khoản on-chain, Bitcoin khó có thể tìm thấy động lực tăng trưởng bền vững trong cấu trúc hiện tại.

Tâm lý thị trường hiện tại (là 53.27% tăng so với 46.73% giảm) tuy thể hiện sự cân bằng cơ bản, nhưng bản chất của cân bằng này là tâm lý chờ đợi của các nhà giao dịch — chỉ cần một sự kiện bất ngờ nào đó kích hoạt, trạng thái mong manh này sẽ nhanh chóng sụp đổ. Trong ngắn hạn, vùng $81K–$89K có thể tiếp tục duy trì, nhưng về dài hạn, nếu không có yếu tố kích thích mới, các sự kiện chính tiếp theo có thể là sự bùng nổ biến động khi các hợp đồng quyền chọn tháng 12 đáo hạn.