Cách hiểu về cổ tức cổ phiếu và cách chọn cổ phiếu cổ tức để không bị thua lỗ

Cổ tức là một trong những chiến lược đầu tư giúp nhà đầu tư tạo ra thu nhập ổn định, gần giống như gửi tiết kiệm định kỳ nhưng vẫn có khả năng giá cổ phiếu tăng trong tương lai và quan trọng là bạn thực sự sở hữu một phần của công ty. Hôm nay chúng ta sẽ đi vào chủ đề quan trọng thực sự là Cách xem cổ tức đúng qua streaming dữ liệu và cách chọn cổ phiếu trả cổ tức không khiến bạn mắc kẹt vào bẫy giá.

Hiểu sâu về cổ tức Cổ tức thực sự là gì

Cổ tức không phải là loại cổ phiếu đặc biệt, mà là cổ phiếu phổ thông của công ty có chính sách trả lợi nhuận đều đặn cho cổ đông. Việc trả cổ tức này đến từ lợi nhuận thực tế của công ty, không phải từ vốn bổ sung.

Ví dụ, nếu Công ty ABC công bố trả cổ tức 1.75 บาท/cổ phiếu và bạn nắm giữ 10,000 cổ phiếu, bạn sẽ nhận được 17,500 บาท (trước thuế) miễn là bạn giữ cổ phiếu đó đến ngày XD (Exclude Dividend) không quan trọng bạn mua khi nào, quan trọng là bạn phải giữ để giữ quyền lợi.

Phân loại các hình thức trả cổ tức

Việc trả cổ tức không chỉ có một dạng, công ty có thể chọn phương pháp phù hợp với tình hình tài chính của mình.

Hình thức trả theo loại tiền

Trả bằng tiền mặt là cách phổ biến nhất. Bạn nhận tiền mặt trực tiếp, trừ 10% thuế và vào tài khoản thoải mái.

Trả bằng cổ phiếu mới Công ty sẽ cấp cổ phiếu theo tỷ lệ nhất định như cổ tức, rồi bạn có thể chọn giữ hoặc bán để lấy tiền mặt. Cách này giúp công ty tiết kiệm tiền mặt, nhưng làm tăng lượng cổ phiếu lưu hành, dẫn đến giảm giá cổ phiếu.

Hình thức trả theo kỳ hạn

Cổ tức hàng năm sẽ dựa trên lợi nhuận hàng năm, công bố sau khi kết thúc kỳ kế toán và trả trong vòng 1 tháng sau cuộc họp cổ đông phê duyệt.

Cổ tức tạm ứng Công ty có kết quả kinh doanh tốt có thể trả thêm trong giữa năm (thường khoảng tháng 8-9), đã được ủy quyền bởi hội đồng quản trị.

Các con số cần biết khi xem xét cổ tức

Để có thể hiểu rõ về cổ tức, bạn cần biết các con số cơ bản sau:

Chính sách cổ tức của công ty (Dividend Policy)

Mỗi công ty có chính sách riêng, ví dụ như Công ty cổ phần InTouch Holdings (INTUCH) đặt chính sách trả cổ tức 100% lợi nhuận từ công ty con, trong khi PTT (PTT) trả không dưới 25% lợi nhuận ròng sau trích lập dự phòng.

Chính sách này không quy định số cụ thể, mà để phạm vi rộng. Việc trả cổ tức thực tế phải được phê duyệt bởi đại hội cổ đông.

Tỷ lệ chi trả cổ tức (Dividend Payout Ratio)

Công thức: (Cổ tức trên cổ phiếu ÷ Lợi nhuận ròng trên cổ phiếu) × 100

Con số này cho biết công ty trả bao nhiêu phần trăm lợi nhuận cho cổ đông.

Ví dụ, năm 2565, INTUCH trả cổ tức 4.72 บาท, EPS là 3.28 บาท = tỷ lệ chi trả 144% (đã trích lợi nhuận tích lũy để trả)

Xem xét PTT trả cổ tức 2 บาท với EPS 2.64 บาท = tỷ lệ chi trả 75% (hợp lý)

Tỷ suất lợi tức cổ tức so với giá mua (Dividend Yield)

Công thức: (Cổ tức trên cổ phiếu ÷ Giá cổ phiếu bạn mua) × 100

Sự khác biệt này rất quan trọng. Nếu bạn mua INTUCH ở 72.75 บาท và nhận cổ tức 4.72 บาท, lợi tức = 6.5%.

Nhưng nếu bạn mua ở giá 50 บาท, lợi tức sẽ là 9.44%.

Giá mua thấp = lợi tức cao. Đó là lý do tại sao việc chọn thời điểm mua là rất quan trọng.

Cách xem và chọn cổ phiếu cổ tức để không bị mắc kẹt chỉ với một lần lợi nhuận cao rồi giữ cổ phiếu lâu dài

Mục 1: Xem xét nền tảng của công ty, không chỉ tỷ lệ cổ tức

Cổ tức đến từ lợi nhuận, nếu công ty không có lợi nhuận hoặc lợi nhuận giảm, cổ tức sẽ mất hoặc giảm. Vì vậy, hãy chọn công ty có khả năng sinh lợi liên tục, không chỉ dựa vào mức cổ tức một lần.

Mục 2: Tránh cổ phiếu có tỷ lệ cổ tức như cột cờ cao ngất

Có cổ phiếu có tỷ lệ cổ tức cao chót vót, nhưng thường chỉ trả một hoặc hai lần vì lợi nhuận tích lũy đã hết. Khi hết doanh thu, giá cổ phiếu sẽ giảm. Vì vậy, khi thấy cổ tức cao bất thường, cần kiểm tra xem đó có phải cổ tức bình thường hay từ lợi nhuận tích lũy, hay từ việc bán tài sản một lần.

Mục 3: Xem lịch sử trả cổ tức, không chỉ năm nay

Công ty tốt sẽ trả cổ tức đều đặn, dù số lượng có thể khác nhau theo lợi nhuận, nhưng tính đều đặn thể hiện sự ổn định tài chính. Nên xem lại ít nhất 3-5 năm.

Mục 4: Chọn thời điểm mua thông minh

Dù cổ tức có bằng nhau, chi phí khác nhau sẽ dẫn đến lợi tức khác nhau.

Nếu A mua ở 5 บาท và nhận cổ tức 1 บาท = lợi tức 20% Nếu B mua ở 6 บาท và nhận cổ tức 1 บาท = lợi tức 16.6%

Việc bắt đúng thời điểm mua khi giá còn thấp (trước khi có kết quả kinh doanh tốt) sẽ giúp bạn có chi phí thấp và lợi nhuận cao hơn.

Các bước mua cổ phiếu cổ tức từ bắt đầu đến nhận cổ tức

Bước 1: Mở tài khoản giao dịch cổ phiếu với sàn chứng khoán

Chuẩn bị bản sao CMND, bản sao hộ chiếu, giấy tờ ngân hàng và mẫu đơn từ sàn. Thời gian phê duyệt từ 1-5 ngày làm việc.

Mẹo: Đăng ký dịch vụ E-Dividend cùng lúc để cổ tức tự động chuyển vào tài khoản ngân hàng khi có.

Bước 2: Chuyển tiền vào tài khoản để làm ký quỹ

Sau khi tài khoản được duyệt, bạn có thể bắt đầu chuyển tiền để sẵn sàng mua bán.

Bước 3: Tìm hiểu và chọn cổ phiếu quan tâm

Theo dõi giá qua Watch List hoặc biểu đồ kỹ thuật, sử dụng phân tích cơ bản để tìm điểm vào phù hợp. Khi đã có giá như ý, mua giữ.

Bước 4: Theo dõi ngày mua XD đến ngày trả cổ tức

Xem lợi nhuận hàng năm, ước lượng cổ tức, chờ công bố chính thức từ hội đồng cổ đông. Phải giữ cổ phiếu đến ngày XD để giữ quyền lợi.

Bước 5: Chờ tiền cổ tức vào tài khoản

Sau quyết định trả cổ tức, tiền sẽ chuyển vào tài khoản trong vòng 1 tháng, trừ 10% thuế, và có thể khai giảm thuế cuối năm.

Các câu hỏi thường gặp

Cần mua cổ phiếu trước ngày XD bao nhiêu ngày?

Không có ngày cố định, quan trọng là mua trước ngày XD. Nếu mua sau ngày XD, cổ tức sẽ không còn.

Xem cổ tức ở đâu?

Xem tỷ lệ cổ tức (Dividend Payout Ratio) hoặc lợi tức cổ tức (Dividend Yield) thường thể hiện trong dữ liệu cơ bản. Công ty có lợi nhuận cao + chính sách cổ tức cao = cơ hội cổ tức cao.

Thời điểm mua tốt nhất là khi nào?

Giá cổ phiếu thường dao động theo tin tức. Nếu chờ đến khi có kết quả kinh doanh tốt, có thể đã muộn. Nên bắt đúng thời điểm mua khi giá còn ở mức thấp trước tin tích cực, giảm đi sự mơ hồ của giá, tỷ lệ cổ tức cao hơn.

Tóm lại

Cổ tức và cách xem cổ tức đúng không quá khó nếu bạn hiểu rằng cổ tức đến từ lợi nhuận, không phải phép màu. Điều quan trọng là xem nền tảng công ty, lịch sử trả cổ tức và chọn thời điểm mua hợp lý. Trả cổ tức cao một cách ngẫu nhiên không cần theo đuổi, vì thường là mồi nhử để giữ cổ phiếu lâu dài. Lợi nhuận thực sự là tổng: cổ tức + tăng giá trị cổ phiếu, không chỉ cổ tức. Khi bạn hiểu điểm này, đầu tư cổ phiếu cổ tức sẽ trở thành công cụ giúp tài sản của bạn phát triển đều đặn.