Tại sao báo cáo dòng tiền lại là công cụ tìm kiếm cổ phiếu giá trị thực sự để đầu tư

Nhiều nhà đầu tư theo dõi báo cáo lợi nhuận và lỗ một cách chặt chẽ, nhưng ít người phân tích sâu về báo cáo dòng tiền từ hoạt động kinh doanh. Trong khi tiền mặt là thứ an toàn nhất để đánh giá sức khỏe của công ty, hôm nay chúng ta sẽ xem xét xem báo cáo dòng tiền quan trọng đến mức nào và cách đọc nó để tránh những cái bẫy.

Ba báo cáo tài chính chính: Hiểu rõ từng phần

Để đánh giá một công ty một cách hệ thống, nhà đầu tư cần hiểu sự khác biệt cơ bản giữa Bảng cân đối kế toán (Balance Sheet), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Income Statement) và Báo cáo dòng tiền (Cash Flow Statement). Ba báo cáo này dường như kể cùng một câu chuyện, nhưng nếu xem xét kỹ hơn, sẽ thấy mỗi báo cáo kể một câu chuyện khác nhau hoàn toàn.

Bảng cân đối kế toán là bức ảnh chụp tạm thời về tình hình tài chính của công ty vào một ngày cụ thể, cho biết công ty còn bao nhiêu tài sản, nợ phải trả và vốn chủ sở hữu. Do đó, nó không phản ánh các biến động trong thời gian.

Báo cáo kết quả hoạt động thể hiện kết quả kinh doanh trong một khoảng thời gian nhất định, có thể là năm, quý hoặc nửa năm, cho biết công ty tạo ra lợi nhuận hay lỗ bao nhiêu. Tuy nhiên, vấn đề là công ty có thể điều chỉnh các con số này bằng các phương pháp kế toán khác nhau.

Báo cáo dòng tiền sẽ khó bị làm giả hơn vì nó cho biết chính xác tiền mặt thực sự của công ty đã luân chuyển ra vào như thế nào, trong khoảng thời gian nào và số lượng ra sao. Ba báo cáo này liên kết chặt chẽ với nhau và cần đọc song song để có cái nhìn toàn diện.

Báo cáo dòng tiền là gì: Định nghĩa rõ ràng

Báo cáo dòng tiền hay Cash Flow Statement là tài liệu ghi lại dòng tiền vào và ra của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định, giống như việc theo dõi tiền lương chảy vào tài khoản của bạn và các khoản chi tiêu ra ngoài.

Sự khác biệt là, báo cáo dòng tiền không chỉ thể hiện số dư cuối cùng, mà còn cho biết dòng tiền đi đâu, từ đâu đến đâu. Chính điều này giúp nhà đầu tư có thêm sự tự tin.

Dòng tiền trong báo cáo này được chia thành ba nhóm chính:

1. Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (Operating Cash Flow)

Đây là phần cốt lõi của phân tích, vì nó cho biết công ty tạo ra bao nhiêu tiền mặt từ hoạt động thực sự của doanh nghiệp, chứ không phải từ bán tài sản hay vay nợ.

Ví dụ, công ty bán hàng cho khách, nhận tiền mặt vào, nhưng phải chi tiền mặt ra để mua nguyên vật liệu, trả lương nhân viên, nộp thuế. Báo cáo dòng tiền sẽ thể hiện số tiền mặt ròng còn lại từ hoạt động này.

2. Dòng tiền từ hoạt động đầu tư (Investing Cash Flow)

Công ty đôi khi mua sắm tài sản, máy móc hoặc đầu tư vào các công ty khác, đây là dòng tiền ra. Ngược lại, khi bán tài sản cũ, đó là dòng tiền vào. Phần này phản ánh hoạt động đầu tư của công ty.

3. Dòng tiền từ hoạt động tài chính (Financing Cash Flow)

Công ty có thể phát hành nợ, phát hành cổ phiếu hoặc vay mượn, tất cả đều là dòng tiền vào. Ngược lại, trả nợ, mua lại cổ phiếu hoặc chi trả cổ tức là dòng tiền ra.

Chúng ta nên tìm kiếm gì trong báo cáo dòng tiền

Hiểu lầm: Tiền mặt nhiều = Tốt

Đừng tin điều đó. Công ty tích trữ quá nhiều tiền mặt có thể cho thấy họ không muốn hoặc không thể đầu tư hoặc mở rộng kinh doanh. Tương tự, tiền mặt âm không hẳn là xấu, nếu công ty đầu tư cho sự phát triển dài hạn.

Những điều cần phân tích thực sự

Kiểm tra nguồn gốc: Tiền mặt làm cho báo cáo dòng tiền dương đến từ đâu? Điều này rất quan trọng vì:

• Nếu đến từ hoạt động kinh doanh = công ty tạo ra tiền mặt thực sự (tốt)
• Nếu đến từ bán tài sản = một khoản tiền một lần sẽ hết, cần cẩn trọng (cảnh giác)
• Nếu đến từ vay nợ = số tiền phải trả lại kèm lãi, có thể gây áp lực trong tương lai (có thể gây khó khăn trong tương lai)

Phân tích dòng tiền từ hoạt động đầu tư: Công ty tăng trưởng thường phải liên tục đầu tư. Do đó, dòng tiền đầu tư âm có thể là điều tốt nếu đó là đầu tư cho tương lai.

Theo dõi hoạt động huy động vốn: Nếu công ty liên tục huy động vốn, điều này có thể cho thấy dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không đủ để duy trì hoạt động.

Nghiên cứu thực tế: Microsoft

Khi xem lại báo cáo dòng tiền của Microsoft từ năm 2020 đến 2023, ta thấy các số liệu khá tích cực:

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh tăng từ 60 tỷ USD lên 87 tỷ USD. Sự tăng trưởng này đến từ kết quả hoạt động thực sự của công ty, không phải thủ thuật kế toán.

Dòng tiền từ hoạt động đầu tư âm do công ty đầu tư vào máy móc và hạ tầng, nhưng con số này tăng lên theo từng năm, cho thấy họ đang mở rộng hoạt động.

Điều đáng chú ý: Microsoft có dòng tiền huy động vốn âm khoảng 40-50 tỷ USD mỗi năm, do họ dùng tiền từ hoạt động kinh doanh mạnh mẽ để mua lại cổ phiếu, thể hiện sự tự tin của công ty và gửi lại giá trị cho cổ đông.

Cuối cùng, Microsoft có Free Cash Flow (dòng tiền tự do) khoảng 50-60 tỷ USD, cho thấy khả năng tài chính vững mạnh.

Tóm lại: Tại sao báo cáo dòng tiền lại là công cụ quan trọng

Báo cáo dòng tiền không chỉ là con số, mà còn kể câu chuyện về doanh nghiệp: liệu nó có mạnh mẽ, có kỷ luật và có hướng đi rõ ràng hay không.

Khi nhà đầu tư đọc kỹ báo cáo dòng tiền và đặt câu hỏi: Tiền đến từ đâu? Tiền đi đâu? Và tại sao lại như vậy? Những câu trả lời này sẽ đi sâu hơn con số nhỏ bé, chính là phân tích cơ bản (Fundamental Analysis) sâu sắc và đáng tin cậy, mở ra cánh cửa để lựa chọn các công ty tiềm năng để đầu tư dài hạn.