Chuyên gia về báo cáo tài chính hay sẽ rơi vào bẫy?

Đầu tư trong thời điểm này, cần phải tỉnh táo! Thông tin thực sự là thứ sẽ cho bạn biết sự thật, không phải cảm xúc. Báo cáo tài chính là tài liệu tài chính tổng hợp toàn bộ hình ảnh của công ty, giúp nhà đầu tư hoặc chủ nợ hiểu rõ khả năng sinh lợi, quản lý tài sản và tình hình thanh khoản của doanh nghiệp một cách rõ ràng.

Báo cáo tài chính bạn cần biết

Báo cáo tài chính không chỉ là những con số ngẫu nhiên, nó là chiếc gương phản chiếu thực tế của doanh nghiệp. Tổ chức có trách nhiệm lập 3 báo cáo chính:

1. Bảng cân đối kế toán (Balance Sheet)

Hiển thị tổng quan tài chính tại một thời điểm nhất định, ví dụ ngày 31 tháng 12, gồm ba phần:

• Tài sản - Những thứ công ty sở hữu (Tiền mặt, tòa nhà, hàng hóa)
• Nợ phải trả - Những khoản công ty phải thanh toán
• Vốn chủ sở hữu - Phần còn lại dành cho chủ sở hữu (Tài sản - Nợ phải trả = Vốn chủ sở hữu)

Xem bảng cân đối giúp bạn biết tổng số tiền công ty có, nợ nhiều hay ít, và có khả năng thanh toán nợ hay không.

2. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Income Statement)

Kể câu chuyện về lợi nhuận hoặc lỗ trong một khoảng thời gian (thường là hàng năm):

• Tổng doanh thu - Tổng chi phí = Lợi nhuận ròng hoặc lỗ ròng

Tổ chức sử dụng báo cáo này để:

• Biết được lợi nhuận bao nhiêu
• Tính thuế phải nộp
• Phân tích nguồn gốc dòng tiền
• Lập kế hoạch tài chính cho tương lai

3. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Cash Flow Statement)

Hiển thị dòng tiền vào ra từ ba hoạt động:

• Hoạt động kinh doanh - Tiền từ hoạt động chính của doanh nghiệp
• Hoạt động đầu tư - Tiền dùng để mua sắm tài sản
• Hoạt động tài chính - Tiền vay hoặc trả cổ tức

Báo cáo này quan trọng vì doanh nghiệp có thể có lợi nhuận nhưng không có tiền mặt!

Tại sao phải đọc báo cáo tài chính?

1. Ra quyết định đầu tư thông minh Không vội vàng bỏ tiền dựa trên cảm tính, hãy dùng dữ liệu thực từ báo cáo tài chính để đánh giá công ty.

2. Hiểu khả năng tạo lợi nhuận Xem công ty làm lợi nhuận từ đâu, lợi nhuận có mở rộng hay thu hẹp so với năm trước.

3. Đánh giá cân đối tài chính Nợ phải trả so với tài sản có tỷ lệ hợp lý không, công ty an toàn hay rủi ro.

4. Theo dõi tình hình thanh khoản và quản lý tiền mặt Xem công ty có đủ tiền mặt để vận hành và trả nợ không.

Những điều cần biết khi đọc báo cáo tài chính

Từ bảng cân đối kế toán, tự hỏi:

• Tổng tài sản là bao nhiêu?
• Nợ phải trả tăng hay giảm so với năm trước?
• Tỷ lệ nợ trên tài sản (Debt-to-Asset Ratio) là bao nhiêu?

Từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, hỏi:

• Doanh thu có tăng trưởng không?
• Chi phí có kiểm soát tốt không?
• Lợi nhuận ròng so với doanh thu là bao nhiêu (Profit Margin)?
• EBITDA (Lợi nhuận trước lãi vay, thuế, khấu hao) là bao nhiêu?

Từ báo cáo lưu chuyển tiền tệ, hỏi:

• Tiền từ hoạt động kinh doanh tăng hay giảm?
• Đã dùng bao nhiêu tiền để đầu tư?
• Số tiền còn lại đầu kỳ so với cuối kỳ như thế nào?

Đọc nhanh báo cáo tài chính: Checklist chung

Dành cho nhà đầu tư, thử làm 5 bước sau:

1. Xem tổng thể - Bảng cân đối có tổng tài sản và tổng nợ phải trả là bao nhiêu?
2. So sánh qua các năm - Các con số có tăng hay giảm so với năm trước?
3. Xem cấu trúc - Loại tài sản nào chiếm phần lớn? Nợ phải trả nhiều không?
4. Kiểm tra thanh khoản - Tiền mặt và tài sản dễ chuyển đổi thành tiền có đủ không?
5. Xem xu hướng - Lợi nhuận có mở rộng đều đặn hay biến động?

Những điểm cần nhớ khi đọc báo cáo tài chính

Ưu điểm:

• Hiểu rõ tình hình thực của công ty
• Giúp ra quyết định đầu tư hợp lý
• So sánh các công ty dễ dàng hơn
• Đánh giá rủi ro tài chính

Nhược điểm:

• Có thể phức tạp, đặc biệt với công ty lớn
• Dữ liệu có thể không chính xác nếu kế toán có vấn đề
• Là dữ liệu quá khứ, không phản ánh tương lai
• Chỉ số số không thể nói hết tất cả

Nơi tìm báo cáo tài chính?

Dành cho cổ phiếu nước ngoài (ví dụ cổ phiếu Mỹ):

• Trang web công ty - Phần “Investor Relations” thường có báo cáo tài chính đầy đủ
• Trang web dữ liệu tài chính - Investing.com, Bloomberg, Yahoo Finance, Google Finance
• Báo cáo của nhà phân tích - Chuyên gia thường phân tích báo cáo tài chính sẵn rồi
• Cơ sở dữ liệu ngân hàng - Các tổ chức tài chính thường cung cấp dữ liệu bổ sung

Phương pháp phân tích thêm

Sau khi đọc cơ bản, bạn có thể quan tâm đến:

• Tỷ số tài chính - Current Ratio, Debt-to-Equity, ROE, ROA
• Thay đổi trong vốn chủ sở hữu (Changes in Equity) - Xem biến động vốn cổ phần, lợi nhuận giữ lại, trả cổ tức
• Lợi nhuận và lỗ toàn diện (Comprehensive Income) - Thể hiện toàn bộ ảnh hưởng tài chính, bao gồm biến động giá trị theo thị trường

Các tổ chức phi lợi nhuận - báo cáo tài chính có khác không?

Các tổ chức phi lợi nhuận (như hội đoàn, quỹ từ thiện) sử dụng báo cáo tài chính tương tự nhưng nhấn mạnh:

• Thu nhập - chi phí thay vì lợi nhuận - lỗ
• Thay đổi trong tài sản ròng (Net Assets) thay vì lợi nhuận giữ lại
• Việc sử dụng tiền cho mục đích cộng đồng, thay vì lợi nhuận

Tóm lại: Báo cáo tài chính là tầm nhìn của đầu tư

Báo cáo tài chính không phức tạp như bạn nghĩ, chỉ cần hiểu 3 báo cáo chính và đặt câu hỏi đúng, bạn có thể nhìn rõ hình ảnh thực của công ty.

Dù bạn là nhà đầu tư dài hạn, ngắn hạn, quan tâm bất động sản hay cổ phiếu, báo cáo tài chính là công cụ giúp bạn ra quyết định tỉnh táo, không dựa vào cảm xúc.

Vì vậy, lần tới khi đầu tư, đừng quên mở xem báo cáo tài chính của công ty, vì chính nó sẽ nói lên sự thật!