Có nên bán khi cổ phiếu giảm vốn không? Ba điều nhà đầu tư cần biết

Cổ phiếu giảm vốn dường như là trò chơi tài chính nội bộ của doanh nghiệp, nhưng thực tế lại liên quan trực tiếp đến túi tiền của bạn. Nhiều nhà đầu tư đối mặt với cùng một câu hỏi: công ty công bố giảm vốn, tôi nên bán ngay hay giữ cổ phiếu để quan sát?

Bản chất thực sự của giảm vốn

Giảm vốn chính là việc công ty chủ động cắt giảm tổng số cổ phần đã phát hành. Cách làm trực tiếp nhất là công ty mua lại cổ phiếu từ thị trường hoặc hủy bỏ cổ phiếu chưa niêm yết, kết quả là số lượng cổ phiếu lưu hành giảm đi.

Tại sao doanh nghiệp lại làm như vậy? Các mục đích chính bao gồm ba hướng:

Tối ưu hóa cấu trúc tài chính — Sau khi giảm số cổ phiếu lưu hành, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu tự động tăng lên. Giả sử lợi nhuận của công ty không đổi, số cổ phiếu giảm một nửa, lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu sẽ gấp đôi, giá cổ phiếu dễ tăng hơn. Ví dụ điển hình là đợt giảm vốn quy mô lớn của Apple năm 1997: nhờ biện pháp này, công ty thoát khỏi tình cảnh khó khăn, cuối cùng trở thành một trong những doanh nghiệp có giá trị thị trường cao nhất toàn cầu.

Đối phó với tình trạng thua lỗ — Khi công ty gặp khó khăn về doanh thu, giảm vốn có thể giảm thiểu tác động của thua lỗ đến vốn chủ sở hữu. Kế hoạch giảm vốn của IBM năm 1995 đã giải quyết vấn đề này, bằng cách hủy bỏ một phần cổ phiếu để tái cấu trúc tài chính.

Trả cổ tức cho cổ đông và giải phóng vốn — Công ty có thể thực hiện giảm vốn bằng cách mua lại cổ phiếu hoặc chuyển đổi nợ thành cổ phần, vừa đáp ứng lợi ích lâu dài của cổ đông, vừa cải thiện cấu trúc vốn.

Giảm vốn ảnh hưởng thế nào đến giá cổ phiếu?

Đây là vấn đề nhà đầu tư quan tâm nhất. Công thức tính giá cổ phiếu mới sau giảm vốn rất đơn giản:

Giá cổ phiếu mới = (Giá cổ phiếu cũ × Tổng số cổ phiếu cũ ) ÷ Tổng số cổ phiếu mới

Lý thuyết, giảm vốn không thay đổi giá trị thực của công ty, chỉ phân phối cùng một giá trị đó cho ít cổ phiếu hơn. Nhưng phản ứng của thị trường thực tế thường phức tạp hơn:

Hiệu ứng tích cực — Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu tăng, tính thanh khoản cải thiện, giá cổ phiếu trông có vẻ “rẻ hơn” thu hút nhà đầu tư mới. Ví dụ của GM năm 2009 cho thấy, sau quá trình tái cấu trúc phá sản, chiến lược giảm vốn giúp công ty phục hồi khả năng sinh lời, giá cổ phiếu cuối cùng lấy lại đà tăng.

Tín hiệu tiêu cực — Nếu giảm vốn xuất phát từ khó khăn tài chính hoặc tình hình kinh doanh liên tục xấu đi, thị trường sẽ xem đó như một tín hiệu cảnh báo. Trong trường hợp này, dù về mặt toán học giá trị mỗi cổ phiếu không đổi, giá cổ phiếu có thể giảm do mất niềm tin của nhà đầu tư.

Có nên bán cổ phiếu khi giảm vốn? Gợi ý thực tế

Đây là câu hỏi thực dụng nhất, câu trả lời phụ thuộc vào nền tảng sở hữu cổ phiếu và tình hình thị trường của bạn:

Không vội bán khi công bố giảm vốn — Trong phần lớn các trường hợp, giảm vốn không ảnh hưởng ngay lập tức đến giao dịch cổ phiếu. Cổ phiếu vẫn được giao dịch bình thường trên sàn, theo cung cầu thị trường. Vấn đề thanh khoản chủ yếu xảy ra ở các cổ phiếu của doanh nghiệp nhỏ hoặc chưa niêm yết, còn cổ phiếu của các công ty niêm yết thường không bị ảnh hưởng nhiều.

Việc xác định nguyên nhân giảm vốn rất quan trọng — Nếu giảm vốn là quyết định chủ động của công ty nhằm tối ưu cấu trúc tài chính, nâng cao lợi nhuận, đó là tín hiệu tích cực, bạn có thể cân nhắc giữ hoặc mua thêm. Nhưng nếu là phản ứng bắt buộc để đối phó với thua lỗ hoặc khủng hoảng nợ, bạn cần đánh giá khả năng tự phục hồi của công ty. Kiểm tra dòng tiền, mức nợ, vị thế cạnh tranh trong ngành.

Quan sát tiến trình thực hiện giảm vốn — Quá trình giảm vốn từ khi công bố đến khi hoàn tất thường mất thời gian. Trong thời gian này, cần theo dõi phản ứng của thị trường và các thông báo của công ty. Nếu giá cổ phiếu liên tục giảm trong giai đoạn giảm vốn, điều này phản ánh kỳ vọng tiêu cực của nhà đầu tư về triển vọng của công ty, lúc đó nên cân nhắc thoái lui.

Khung quyết định 3 bước:

1. Đánh giá nguyên nhân giảm vốn (tối ưu hay bắt buộc?)
2. Kiểm tra tình hình tài chính (dòng tiền, nợ, khả năng sinh lời)
3. Quan sát phản ứng thị trường (xu hướng giá trong thời gian giảm vốn, biến động khối lượng giao dịch)

Các điểm cần lưu ý trước và sau giảm vốn

Trong thời gian giảm vốn, có thể xuất hiện biến động thanh khoản hoặc giá cả bất thường, nên chú ý các thông báo của công ty trước khi bán. Đặc biệt đối với cổ phiếu của doanh nghiệp nhỏ hoặc mới nổi, thanh khoản có thể thấp, giá chào bán không lý tưởng.

Khuyến nghị xử lý giảm vốn bằng cách:

• Đánh giá rủi ro, hiểu rõ xu hướng kinh tế vĩ mô và ngành
• Xem xét kỹ báo cáo tài chính, đặc biệt là dòng tiền và nợ
• Xác định rõ mục tiêu đầu tư của bạn (lướt sóng ngắn hạn hay giữ dài hạn?)
• Khi cần, tham khảo ý kiến chuyên gia tài chính
• Trao đổi với các cổ đông khác để hiểu kỳ vọng của thị trường

Lời khuyên cuối cùng

Giảm vốn không phải là tín hiệu tốt hay xấu, quan trọng là lý do tại sao công ty làm vậy và cách thực hiện ra sao. Các ví dụ của Apple, IBM, GM đều chứng minh: quyết định giảm vốn sáng suốt có thể giúp công ty vượt qua khó khăn và đạt tăng trưởng dài hạn.

Có nên bán cổ phiếu giảm vốn? Câu trả lời là: tùy trường hợp. Đừng để từ “giảm vốn” làm bạn hoảng sợ, hãy dành thời gian hiểu rõ ý định thực sự và tình hình tài chính của công ty, để đưa ra quyết định phù hợp với khả năng chịu đựng rủi ro của chính mình.