Trái phiếu chính phủ: Tài sản an toàn cho nhà đầu tư thận trọng

Hiểu về trái phiếu chính phủ từ cơ bản

Trái phiếu chính phủ (Government Bond) là công cụ đầu tư do chính phủ hoặc các cơ quan nhà nước phát hành để vay tiền từ nhà đầu tư. Nhà nước cam kết hoàn trả gốc kèm lãi theo tỷ lệ đã thỏa thuận (Bond Yield) khi đến hạn

Nói cách khác, nếu bạn mua trái phiếu chính phủ, nghĩa là bạn trở thành chủ nợ của chính phủ và chính phủ là người vay tiền của bạn. Chính phủ phát hành trái phiếu để huy động vốn cho các dự án như phát triển hạ tầng, giáo dục hoặc trả nợ quốc gia

Tại sao nhà đầu tư lại quan tâm đến trái phiếu chính phủ

Trong giai đoạn lãi suất gửi tiết kiệm ngân hàng giảm, nhiều nhà đầu tư bắt đầu tìm kiếm các lựa chọn khác để làm cho tiền của họ sinh lời. Trái phiếu chính phủ trở thành kênh thu hút ngày càng nhiều sự chú ý của nhà đầu tư

Lý do chính thu hút nhà đầu tư đến trái phiếu chính phủ là sự an toàn và độ tin cậy, vì chính phủ là bên đảm bảo thanh toán nợ, làm cho đây là hình thức đầu tư có rủi ro thấp hơn so với các tài sản khác

Trái phiếu chính phủ hoạt động như thế nào trong thực tế

Quy trình đầu tư không phức tạp lắm, các bước sơ bộ như sau:

1. Mua trái phiếu: Bạn đem tiền mua trái phiếu chính phủ từ ngân hàng, mức tối thiểu là 1.000 đồng (1 đơn vị) và có thể mua theo bội số của 1.000 đồng như 2.000 đồng, 50.000 đồng hoặc nhiều hơn, không giới hạn tối đa

2. Giữ đến hạn: Bạn giữ trái phiếu theo thời gian ghi trong hợp đồng, có thể là 1 năm, 3 năm, 5 năm, 7 năm hoặc dài hơn. Trong thời gian này, bạn sẽ nhận lãi theo kỳ

3. Nhận lại tiền: Khi trái phiếu đáo hạn, chính phủ sẽ hoàn trả lại gốc cùng với phần lãi còn lại

Các loại trái phiếu chính phủ

Tại Mỹ, thị trường trái phiếu lớn nhất thế giới, trái phiếu chính phủ (còn gọi là) Tờ phiếu kho bạc (, được chia thành các loại theo kỳ hạn:

Tờ phiếu kho bạc )T-Bills( (Trái phiếu ngắn hạn)

• Có kỳ hạn không quá 1 năm
• Phù hợp cho nhà đầu tư cần tính thanh khoản cao

Trái phiếu kho bạc )Notes( (Trái phiếu trung hạn)

• Kỳ hạn 2, 3, 5 hoặc 10 năm
• Trả lãi cố định theo tỷ lệ trong chứng khoán
• Phổ biến nhất đối với nhà đầu tư phổ thông

Trái phiếu kho bạc )Bonds( (Trái phiếu dài hạn)

• Kỳ hạn 20, 30 năm hoặc dài hơn
• Cho lợi nhuận cao hơn các loại khác, nhưng rủi ro về lãi suất cao hơn

Chứng khoán bảo vệ lạm phát )TIPS( (Treasury Inflation-Protected Securities)

• Là trái phiếu có giá trị điều chỉnh theo tỷ lệ lạm phát
• Phù hợp cho nhà đầu tư lo lắng về sức mua

Ưu điểm của trái phiếu chính phủ cho nhà đầu tư

1. An toàn tối đa Trái phiếu chính phủ được xem là tài sản có rủi ro thấp nhất trên thị trường vì cơ sở thanh toán nợ dựa vào chính phủ, có quyền thu thuế và in tiền

2. Thu nhập ổn định và dự đoán được Lãi suất từ trái phiếu chính phủ là cố định và đã thỏa thuận từ trước, giúp nhà đầu tư dự đoán chính xác thu nhập trong tương lai

3. Linh hoạt về thời gian Có nhiều loại trái phiếu với các kỳ hạn khác nhau, từ vài tháng đến hơn chục năm, giúp nhà đầu tư lập kế hoạch phù hợp với mục tiêu của mình

4. Tính thanh khoản tốt Trái phiếu chính phủ, đặc biệt của các nước phát triển, có thị trường thứ cấp lớn, nhà đầu tư có thể bán trước hạn nếu cần

Nhược điểm cần xem xét

1. Lợi nhuận khá thấp Vì độ an toàn cao, lãi suất trái phiếu chính phủ thấp hơn so với các chứng khoán có rủi ro cao hơn. Trong một số thời điểm, lợi nhuận còn thấp hơn lạm phát

2. Rủi ro lãi suất Khi lãi suất thị trường tăng, giá trái phiếu đã phát hành sẽ giảm. Nếu nhà đầu tư muốn bán trước hạn, có thể bị lỗ

3. Ảnh hưởng của chính sách tiền tệ Thay đổi chính sách của ngân hàng trung ương có thể ảnh hưởng lớn đến giá và lợi nhuận của trái phiếu

Các yếu tố ảnh hưởng đến giá trái phiếu chính phủ

Lãi suất cơ bản Khi lãi suất tăng, giá trái phiếu hiện có sẽ giảm vì nhà đầu tư có thể nhận lợi nhuận tốt hơn từ trái phiếu mới phát hành

Tình hình kinh tế Trong thời kỳ khủng hoảng hoặc không chắc chắn, nhà đầu tư thường tìm đến “nơi trú ẩn an toàn” )Safe Haven(, trong đó trái phiếu chính phủ là một lựa chọn, làm giá tăng

Chính sách của ngân hàng trung ương Các ngân hàng trung ương thường là nhà mua trái phiếu lớn. Thay đổi chính sách Nới lỏng định lượng )QE### hoặc tăng giảm lãi suất ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường

Điều kiện kinh tế quốc tế Các yếu tố như căng thẳng chính trị quốc tế hoặc khủng hoảng kinh tế toàn cầu có thể làm dòng vốn chảy vào hoặc ra khỏi trái phiếu chính phủ

Cách mua trái phiếu chính phủ

Cách 1: Mua trong thị trường sơ cấp

Đây là cách mua trái phiếu trực tiếp từ chính phủ qua các ngân hàng được phép, như Ngân hàng Nhà nước hoặc các ngân hàng thương mại đại lý phân phối

Ưu điểm:

• Mua lần đầu, không qua trung gian
• Dự định giữ đến hạn, giá rõ ràng

Nhược điểm:

• Phải theo dõi thông tin khi chính phủ phát hành trái phiếu
• Kết thúc đợt phát hành, không thể mua nữa

( Cách 2: Mua trong thị trường thứ cấp

Là việc mua bán trái phiếu đã được phát hành ra thị trường và nhà đầu tư quyết định bán lại cho người khác. Thị trường thứ cấp có thể thực hiện theo hai cách:

a. Mua bán trực tiếp Nhà đầu tư liên hệ trực tiếp )ít phổ biến vì khó và rủi ro cao###

b. Qua nhà môi giới trái phiếu Bạn có thể liên hệ các công ty chứng khoán làm trung gian mua bán trái phiếu, họ sẽ giúp nhà đầu tư tìm cơ hội giao dịch trên thị trường thứ cấp

( Cách 3: Thông qua quỹ đầu tư trái phiếu

Dành cho những ai muốn người quản lý thực hiện, chọn quỹ đầu tư trái phiếu phù hợp với mục tiêu của bạn rồi qua các công ty chứng khoán hoặc ngân hàng phân phối

Ưu điểm:

• Quản lý bởi chuyên gia
• Đa dạng lựa chọn
• Có thể bắt đầu với số tiền nhỏ

Giá trị trái phiếu chính phủ và mối liên hệ với cổ phiếu và tiền tệ

Lợi nhuận của trái phiếu chính phủ )đặc biệt là trái dài hạn( là chỉ số quan trọng của niềm tin thị trường, có liên quan đến giá trị của đồng tiền

Ví dụ, lợi tức trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm được theo dõi sát sao bởi nhà đầu tư toàn cầu. Khi lợi tức tăng, điều này cho thấy:

• Nhà đầu tư muốn lợi nhuận cao hơn )dự đoán kinh tế tăng hoặc lạm phát cao(
• Đồng đô la Mỹ có xu hướng tăng giá

Khi lợi tức giảm, điều này biểu thị rằng:

• Nhà đầu tư tìm đến “nơi trú ẩn an toàn” )lợi tức thấp(
• Đồng đô la Mỹ có xu hướng giảm giá

Ai phù hợp với trái phiếu chính phủ

Người tránh rủi ro tìm kiếm đầu tư an toàn, thu nhập ổn định, trái phiếu chính phủ là lựa chọn tốt

Người cao tuổi và người về hưu cần thu nhập từ các hợp đồng, danh mục có tỷ lệ trái phiếu chính phủ là tự nhiên

Nhà đầu tư đang cân đối danh mục trái phiếu chính phủ giúp giảm biến động và là thước đo tài chính )Ballast trong danh mục đầu tư

Nhà đầu tư dài hạn có kế hoạch tích lũy tiền cho mục tiêu tương lai như về hưu hoặc học tập của con cái

Tóm lại

Trái phiếu chính phủ giải quyết câu hỏi “An toàn nhưng lợi nhuận thấp”. Đây là đặc điểm riêng của trái phiếu chính phủ, không sai, chỉ là sự đánh đổi có hiểu rõ

Đối với phần lớn nhà đầu tư, trái phiếu chính phủ nên là một phần trong danh mục đầu tư, dù không phải là tỷ lệ chính, giúp danh mục ổn định hơn và giúp bạn yên tâm hơn khi thị trường biến động

Việc quyết định đầu tư vào trái phiếu chính phủ dựa trên mục tiêu đầu tư, mức độ rủi ro chấp nhận được và thời gian đầu tư của bạn. Không có lựa chọn nào là “tốt” hay “xấu”, chỉ phù hợp hay không phù hợp với bạn mà thôi