Nắm vững dữ liệu xếp hạng GDP thế giới: Làm thế nào để xác định chính xác thời điểm đầu tư?

Tại sao nhà đầu tư phải chú ý đến xếp hạng GDP thế giới?

Là nhà đầu tư, bạn phải hiểu một thực tế cơ bản: Xếp hạng GDP thế giới phản ánh trực tiếp cấu trúc kinh tế toàn cầu, và cấu trúc này quyết định dòng chảy vốn. Khi bạn quan sát sự lên xuống của thứ hạng GDP các quốc gia, về bản chất là đang đọc câu chuyện về kinh tế toàn cầu.

GDP (Tổng sản phẩm quốc nội) là gì? Nói đơn giản, nó đo lường thành quả cuối cùng của hoạt động sản xuất trong một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định, đại diện cho quy mô sức mạnh kinh tế. Thứ hạng GDP toàn cầu của một quốc gia cao hay thấp, có nghĩa là:

• Quốc gia đó nắm giữ quyền lực thương lượng và thị phần lớn hơn trong kinh tế toàn cầu
• Thay đổi chính sách của họ ảnh hưởng rõ rệt đến thương mại và dòng vốn đầu tư toàn cầu
• Tốc độ tăng trưởng kinh tế của họ ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ kinh tế toàn cầu

Thông qua sự biến động của thứ hạng GDP thế giới, nhà đầu tư có thể dự đoán xu hướng chu kỳ kinh tế—là phục hồi, tăng trưởng hay suy thoái? Đây chính là nền tảng để đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

Bản đồ kinh tế toàn cầu: Ai đang dẫn dắt thứ hạng GDP thế giới?

Dựa theo dữ liệu mới nhất của IMF, trong nửa đầu năm 2023, thứ hạng GDP của 10 quốc gia hàng đầu thế giới như sau:

Đáng chú ý, tổng GDP của Hoa Kỳ và Trung Quốc chiếm khoảng 40% toàn cầu. Trong bảng xếp hạng GDP thế giới, chỉ có Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil đại diện cho thị trường mới nổi, còn lại đều là các quốc gia phát triển.

Hai mươi năm biến động lớn của thứ hạng GDP thế giới

Dữ liệu cả năm 2022 cho thấy bản đồ kinh tế toàn cầu rõ nét hơn:

Trong hai mươi năm qua, thứ hạng GDP thế giới đã có những biến đổi sâu sắc, thể hiện qua bốn xu hướng chính:

Xu hướng 1: Vị thế kinh tế của Hoa Kỳ vững chắc nhưng tốc độ tăng trưởng chậm lại

Hoa Kỳ dựa vào nền công nghiệp mạnh mẽ, đổi mới công nghệ và hệ thống tài chính, nhiều năm giữ vị trí số 1 về GDP thế giới. Nhưng đối mặt với già hóa dân số, biến động thị trường lao động và xung đột thương mại, tốc độ tăng trưởng của họ đã rõ rệt chậm lại.

Xu hướng 2: Các quốc gia thị trường mới nổi nhanh chóng trỗi dậy

Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil… các nền kinh tế mới nổi này đang tăng thứ hạng GDP toàn cầu, trong đó Ấn Độ tăng 6.9%, Trung Quốc đạt 5.5%, vượt xa Nhật Bản, Đức. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng kinh tế toàn cầu đang dịch chuyển từ các quốc gia phát triển sang các thị trường mới nổi.

Xu hướng 3: Đa yếu tố thúc đẩy biến động thứ hạng GDP thế giới

Thứ hạng GDP không phải là biến động ngẫu nhiên, mà có logic sâu xa phía sau:

• Tài nguyên tự nhiên: Nga, Ả Rập Saudi… các quốc gia giàu tài nguyên dựa vào kho dự trữ để duy trì nền kinh tế
• Đổi mới công nghệ: Hoa Kỳ, Vương quốc Anh… các quốc gia phát triển dẫn đầu trong lĩnh vực công nghệ, chuyển đổi trực tiếp thành sức mạnh cạnh tranh kinh tế
• Chính sách và thể chế: Ổn định chính trị, đầu tư giáo dục, xây dựng hạ tầng… các yếu tố thể chế ảnh hưởng sâu sắc đến thứ hạng GDP thế giới

Xu hướng 4: Thu nhập bình quân đầu người phản ánh mức độ giàu có của cư dân tốt hơn tổng quy mô GDP

Bạn sẽ nhận thấy, Trung Quốc xếp thứ 2 về GDP toàn cầu, nhưng thu nhập bình quân đầu người lại thấp hơn nhiều so với các quốc gia phát triển trong top 10. Điều này nhắc nhở nhà đầu tư, không chỉ nhìn vào tổng thể, mà còn cần chú ý đến mức thu nhập bình quân.

Thứ hạng GDP thế giới và hiệu suất thị trường chứng khoán: Sự thật không thể chối bỏ

Lý thuyết, tăng trưởng kinh tế sẽ thúc đẩy thị trường chứng khoán đi lên. Nhưng thực tế phức tạp hơn nhiều.

Theo nghiên cứu lịch sử, mối tương quan giữa chỉ số S&P 500 và tốc độ tăng trưởng GDP thực của Mỹ chỉ khoảng 0.26 đến 0.31—thấp xa so với dự đoán trực giác. Thậm chí, có những năm thị trường chứng khoán hoàn toàn trái ngược với xu hướng GDP:

• 2009: GDP Mỹ giảm 0.2%, nhưng S&P 500 tăng 26.5%
• Trong 10 cuộc suy thoái kinh tế từ 1930 đến 2010, có 5 lần lợi nhuận cổ phiếu lại dương

Tại sao lại có sự lệch lạc này? Chủ yếu có hai lý do:

Nguyên nhân 1: Thị trường chứng khoán là chỉ báo dẫn đầu của kinh tế, không phải đồng bộ

Nhà đầu tư dựa vào kỳ vọng tương lai để hành động sớm. Trong khủng hoảng 2009, các nhà đầu tư thông minh đã dự đoán kinh tế sẽ hồi phục, nên mua vào trước. Ngược lại, những năm kinh tế tốt, nếu dự đoán sắp tới suy thoái, thị trường có thể giảm trước.

Nguyên nhân 2: Thị trường còn bị ảnh hưởng mạnh bởi các yếu tố khác

Tâm lý thị trường, tình hình chính trị toàn cầu, chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương, biến động tỷ giá… đều có thể thay đổi hướng đi của thị trường, đôi khi còn ảnh hưởng lớn hơn GDP.

Thứ hạng GDP thế giới và tỷ giá hối đoái: Mối liên hệ ẩn

Nếu bạn đầu tư ngoại hối, dữ liệu thứ hạng GDP thế giới có thể giúp bạn hiểu xu hướng tỷ giá.

Tốc độ tăng trưởng GDP cao → Kinh tế mạnh → Ngân hàng trung ương có xu hướng tăng lãi suất → Đồng tiền quốc gia tăng giá

Logic là vậy: Khi GDP tăng trưởng cao, thu nhập người dân tăng, tiêu dùng sôi động, áp lực lạm phát tăng, ngân hàng trung ương sẽ nâng lãi suất để kiểm soát lạm phát. Lãi suất cao thu hút dòng vốn ngoại, đẩy đồng tiền lên giá.

Tốc độ tăng trưởng GDP thấp → Kinh tế yếu → Ngân hàng trung ương có xu hướng giảm lãi suất → Đồng tiền quốc gia giảm giá

Ngược lại, khi kinh tế trì trệ, ngân hàng giảm lãi suất kích thích tăng trưởng, nhưng lãi suất thấp làm giảm sức hút của đồng tiền, dẫn đến giảm giá.

Ví dụ lịch sử: Chiến tranh tiền tệ Mỹ – châu Âu

Trong giai đoạn 1995-1999, tốc độ tăng trưởng GDP trung bình của Mỹ là 4.1%, còn các quốc gia châu Âu chỉ 2.2%, 1.5%, 1.2%. Trong thời gian này, đồng euro mất giá so với đô la Mỹ, chưa đầy 2 năm giảm khoảng 30%. Đây chính là sự dịch chuyển tỷ giá do chênh lệch thứ hạng GDP thế giới thúc đẩy.

Ngoài ra, quốc gia có thứ hạng GDP cao cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ nhập khẩu và xuất khẩu. Tăng trưởng kinh tế nhanh đồng nghĩa nhập khẩu nhiều hơn, dễ gây thâm hụt thương mại, gây áp lực giảm giá đồng tiền. Nhưng nếu tăng trưởng dựa trên xuất khẩu, thì xuất khẩu tăng sẽ bù đắp cho áp lực giảm giá.

Tỷ giá cũng ảnh hưởng ngược lại đến kinh tế: Tăng giá đồng tiền sẽ nâng cao sức cạnh tranh quốc tế của hàng hóa, gây thiệt hại cho xuất khẩu; giảm giá đồng tiền có lợi cho xuất khẩu. Đồng thời, đồng tiền tăng giá cũng làm giảm sức hút dòng vốn ngoại, nhưng mức độ vừa phải có thể thu hút nhà đầu tư. Biến động tỷ giá quá lớn sẽ làm tăng rủi ro đầu tư, làm mất lòng tin và rút vốn.

Nhà đầu tư làm thế nào để tận dụng dữ liệu thứ hạng GDP thế giới để mua đáy và bán đỉnh?

Bước 1: Theo dõi chu kỳ GDP, xác định xu hướng vĩ mô

Thứ hạng và tốc độ tăng trưởng GDP là công cụ trực tiếp nhất để xác định chu kỳ kinh tế. Khi GDP liên tục tăng, nền kinh tế đang mở rộng; khi giảm, đang bước vào suy thoái. Bạn cần theo sát để phân bổ hợp lý.

Bước 2: Kết hợp các chỉ số vĩ mô khác để ra quyết định đầu tư

GDP chỉ là một chỉ số, để ra quyết định chính xác, cần tham khảo:

• CPI: Đo lường mức giá, CPI tăng quá nhanh sẽ thúc đẩy ngân hàng trung ương tăng lãi suất, gây áp lực giảm thị trường chứng khoán
• PMI: Phản ánh ý muốn mua hàng của doanh nghiệp, PMI > 50 thể hiện kinh tế sôi động, < 50 thể hiện suy thoái
• Tỷ lệ thất nghiệp: Tình hình thị trường lao động, thất nghiệp cao dự báo khó khăn kinh tế
• Lãi suất và chính sách tiền tệ: Thái độ của ngân hàng trung ương quyết định chi phí vốn

Ví dụ: Khi CPI tăng nhẹ, PMI > 50, thất nghiệp bình thường, cho thấy kinh tế đang phục hồi, nên chú ý cổ phiếu và bất động sản; khi các chỉ số này xấu đi, nên chuyển sang trái phiếu và vàng để phòng ngừa rủi ro.

Bước 3: Lựa chọn ngành dẫn đầu theo thứ hạng GDP thế giới

Các ngành trong từng chu kỳ kinh tế thể hiện khác nhau. Giai đoạn phục hồi, ngành sản xuất, bất động sản dẫn dắt; giai đoạn thịnh vượng, tài chính, tiêu dùng thể hiện tốt hơn. Qua việc quan sát mối liên hệ giữa ngành và thứ hạng GDP thế giới, nhà đầu tư có thể chọn ra các lĩnh vực tiềm năng nhất.

Triển vọng thứ hạng GDP thế giới năm 2024: Tăng trưởng toàn cầu chậm lại, cơ hội ở đâu?

Dựa theo dự báo mới nhất của IMF, năm 2024, kinh tế toàn cầu đối mặt với thách thức mới.

IMF đã hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2024 xuống còn 2.9%, thấp xa so với trung bình lịch sử 3.8% từ 2000-2019. Trong đó:

• Hoa Kỳ: Dự kiến tăng trưởng GDP chỉ 1.5%, thấp hơn năm 2023 là 2.1%, do Fed tiếp tục tăng lãi suất kiềm chế tiêu dùng và đầu tư
• Trung Quốc: Dự báo tăng 4.6%, vẫn cao hơn Mỹ, khu vực Euro (+1.2%) và Nhật (+1.0%)
• Eurozone: Tăng trưởng thấp nhất, chỉ 1.2%, đối mặt với khủng hoảng năng lượng và lãi suất cao

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) chỉ ra, tốc độ tăng trưởng chậm lại của Mỹ là chìa khóa gây chậm lại toàn bộ kinh tế thế giới. Việc Fed tăng lãi suất mạnh đã đẩy chi phí vay mượn của người tiêu dùng và doanh nghiệp lên cao, là nguyên nhân chính làm giảm tốc độ tăng trưởng.

Tuy nhiên, trong khủng hoảng cũng tiềm ẩn cơ hội. Với sự phát triển của 5G, trí tuệ nhân tạo, blockchain và các công nghệ mới, cùng với điều chỉnh chính trị toàn cầu, các cơ hội đầu tư mới đang xuất hiện. Nhà đầu tư cần chọn lọc các lĩnh vực công nghệ sáng tạo và thị trường mới nổi có tốc độ tăng trưởng cao để phân bổ trong môi trường tăng trưởng toàn cầu chậm lại này.