Nhà đầu tư cần biết những gì thực sự quan trọng trong báo cáo lợi nhuận và lỗ

Khi nói đến đầu tư, nhiều người có thể ngạc nhiên với các tài liệu tài chính có cấu trúc số phức tạp, nhưng sự thật là việc hiểu Báo cáo lợi nhuận và lỗ (Profit and Loss Statement - P&L) là chìa khóa quan trọng để đánh giá sức khỏe của bất kỳ doanh nghiệp nào, dù nhỏ hay lớn.

Tài liệu này tiết lộ doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu tiền và chi tiêu bao nhiêu. Số liệu chênh lệch giữa hai số này cho chúng ta biết doanh nghiệp đó đang phát triển hay đang lỗ lũy kế.

Những nguyên tắc cần ghi nhớ về báo cáo lợi nhuận và lỗ

Báo cáo lợi nhuận và lỗ là tài liệu kể câu chuyện tài chính của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định, thể hiện thông tin về doanh thu, chi phí và kết quả cuối cùng.

Công thức cơ bản, cốt lõi của toàn bộ tài liệu là:

Tổng doanh thu – Tổng chi phí = Lợi nhuận (hoặc lỗ)

Nói đơn giản hơn:

• Tổng doanh thu = số tiền thu được từ bán hàng hóa hoặc dịch vụ
• Tổng chi phí = số tiền đã chi để vận hành doanh nghiệp (như tiền thuê, quảng cáo, lương)
• Lợi nhuận hoặc lỗ = chênh lệch giữa hai số này (Lợi nhuận nếu doanh thu lớn hơn, lỗ nếu chi phí lớn hơn)

Tại sao nhà đầu tư cần quan tâm đến báo cáo lợi nhuận và lỗ

Phân tích tài liệu này giúp ban quản lý và nhà đầu tư có cái nhìn rõ ràng về:

• Doanh nghiệp có thực sự sinh lợi không — câu hỏi đầu tiên mọi người đặt ra trước khi đầu tư
• Doanh thu đến từ đâu — hiểu nguồn chính của thu nhập, giúp đánh giá rủi ro
• Chi phí đi đâu — phần nào có thể cắt giảm để tăng lợi nhuận
• Hiệu quả quản lý — thấy được quản lý sử dụng tiền bạc có hợp lý hay lãng phí

Làm thế nào để đọc hiểu báo cáo lợi nhuận và lỗ

Bước 1: Kiểm tra khoảng thời gian

Xem báo cáo này bao gồm khoảng thời gian nào (tháng, quý hay năm) vì điều này giúp so sánh với các kỳ khác

Bước 2: Xem kết quả cuối cùng, lợi nhuận hay lỗ

Đây là số cần chú ý, nếu doanh thu > chi phí thì có lợi nhuận, nếu doanh thu < chi phí thì lỗ

Bước 3: Đi sâu vào nguồn doanh thu

Không chỉ quan tâm đến tổng số, mà còn phải biết doanh thu đến từ các lĩnh vực nào, ví dụ ngân hàng có thể có doanh thu từ lãi suất, phí dịch vụ và lợi nhuận từ tỷ giá hối đoái

Bước 4: Kiểm tra dạng thức chi phí

Hiểu rõ doanh nghiệp tiêu tiền vào phần nào nhiều nhất, đôi khi có thể có các khoản chi cần cắt giảm

Các mức lợi nhuận khác nhau nói lên điều gì

Trong quá trình tính toán báo cáo lợi nhuận và lỗ, sẽ ra nhiều loại số khác nhau, mỗi con số mang ý nghĩa riêng:

Lợi nhuận gộp (Gross Profit)

= Doanh thu – Giá vốn hàng bán

Cho biết doanh nghiệp có thể định giá cao hơn chi phí sản xuất bao nhiêu, nếu con số này cao, thể hiện quản lý chi phí sản xuất tốt

Lợi nhuận hoạt động (Operating Profit / EBIT)

= Lợi nhuận gộp – Chi phí quản lý và bán hàng

Con số này rất quan trọng vì thể hiện sức khỏe của hoạt động chính, dù có thêm các khoản chi phí khác hay không

Lợi nhuận ròng (Net Profit)

= Tổng doanh thu – Tổng chi phí

Đây là “sau khi trừ tất cả” số tiền thực sự còn lại của doanh nghiệp, sau khi đã trừ lãi vay, thuế và các khoản chi phí khác

Các dạng báo cáo lợi nhuận và lỗ

Dạng báo cáo (Report Form)

Sắp xếp theo chiều dọc từ trên xuống dưới: doanh thu → chi phí → lợi nhuận/lỗ, dạng này dễ đọc, phù hợp cho người mới bắt đầu

Dạng tài khoản (Account Form)

Được trình bày dưới dạng chữ T, tách riêng chi phí bên trái, doanh thu bên phải, dạng này được chấp nhận bởi các cơ quan chính phủ và ngân hàng trung ương

Lời khuyên khi đọc báo cáo lợi nhuận và lỗ

Nhà đầu tư thông minh không nên chỉ nhìn vào con số cuối cùng, mà cần tự hỏi:

• Xu hướng thế nào? — So sánh với kỳ trước, lợi nhuận tăng hay giảm
• Các tỷ lệ khác ra sao? — Tỷ suất lợi nhuận ròng trên doanh thu gọi là Profit Margin, cho biết doanh nghiệp hoạt động hiệu quả đến đâu
• Chi phí có thay đổi không? — Nếu chi phí tăng đột biến, cần xem xét nguyên nhân
• Có thêm doanh thu khác không? — Đôi khi lợi nhuận đến từ bán tài sản, không phải hoạt động chính

Tóm lại

Báo cáo lợi nhuận và lỗ là tài liệu quan trọng tiết lộ hình ảnh thực của doanh nghiệp. Nếu học cách đọc hiểu, sẽ giúp đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn.

Nhưng hãy nhớ rằng, đầu tư không chỉ dựa vào báo cáo này, mà còn cần xem xét các yếu tố khác như chất lượng đội ngũ quản lý, tình hình thị trường, cạnh tranh và xu hướng ngành nghề. Càng thu thập nhiều thông tin, quyết định của chúng ta càng vững chắc hơn.