Bước đầu đầu tư chứng khoán: Hướng dẫn cần thiết cho người mới bắt đầu

Chứng khoán đầu tư được đánh giá là một phương pháp hiệu quả để tăng tài sản, nhưng đồng thời cũng dễ bị hiểu nhầm là “đánh bạc nguy hiểm”. Tuy nhiên, nếu có phương pháp tiếp cận có hệ thống và kiến thức đúng đắn, bạn có thể học và thực hành theo thứ tự học cổ phiếu một cách tuần tự. Bài viết này sẽ cung cấp các thông tin thực chiến về cổ phiếu để giúp các nhà đầu tư mới bắt đầu từ việc chọn công ty chứng khoán, mở tài khoản, đến phương pháp phân tích mã cổ phiếu một cách thành công.

Cổ phiếu là gì?

Cổ phiếu là chứng khoán thể hiện quyền sở hữu của doanh nghiệp. Mua cổ phiếu nghĩa là bạn sở hữu một phần nhỏ của công ty đó, từ đó có thể nhận lợi nhuận cổ tức và lợi nhuận từ chênh lệch giá cổ phiếu khi giá tăng. Ví dụ, sở hữu 1 cổ phiếu của Samsung Electronics nghĩa là bạn đang sở hữu một phần rất nhỏ của tập đoàn lớn này(Tính đến ngày 21 tháng 2 năm 2025, sở hữu khoảng 0.0000018% cổ phần).

Tôi có phù hợp làm nhà đầu tư cổ phiếu không?

Điểm hấp dẫn lớn nhất của đầu tư cổ phiếu là khả năng sinh lợi cao hơn các sản phẩm tài chính khác. Dữ liệu lịch sử cho thấy chỉ số S&P 500 từ năm 1957 trở đi đã ghi nhận trung bình khoảng 10% lợi nhuận hàng năm, vượt xa lạm phát dài hạn.

Điểm mạnh khác của cổ phiếu là tính thanh khoản cao. Không cần nhiều thời gian như bất động sản, bạn có thể bán bất cứ lúc nào để chuyển thành tiền mặt. Đầu tư đều đặn vào các cổ phiếu tốt sẽ giúp tích lũy tài sản dài hạn nhờ hiệu ứng lãi kép.

Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với đầu tư cổ phiếu. Bạn cần xác định rõ tính cách, tình hình tài chính, khả năng chịu rủi ro của bản thân. Đặc biệt, biến động giá cổ phiếu có thể lớn hơn bạn nghĩ. Ví dụ, vào tháng 3 năm 2020, trong đợt dịch COVID-19, chỉ số S&P 500 giảm khoảng 34% trong vòng một tháng. Bạn cần có tâm lý đủ vững để chịu đựng những biến động mạnh như vậy.

Lựa chọn phương thức đầu tư: Trực tiếp hay gián tiếp

Chứng khoán có hai cách giao dịch chính:

Đầu tư trực tiếp vào từng mã cổ phiếu là mua bán cổ phiếu của các doanh nghiệp cụ thể. Có khả năng lợi nhuận cao, nhưng rủi ro cũng lớn.

Đầu tư gián tiếp qua ETF(quỹ ETF), quỹ đầu tư, CFD(hợp đồng chênh lệch), v.v. giúp đa dạng hóa danh mục, giảm thiểu rủi ro.

Các phương thức phổ biến gần đây gồm:

• Giao dịch lẻ (số nhỏ): phí giao dịch hơi cao, nhưng có thể đầu tư vào cổ phiếu giá trị cao với số tiền nhỏ
• Đầu tư định kỳ (khoản cố định hàng tháng): tự động đầu tư một khoản cố định mỗi tháng để tích lũy dài hạn
• Sản phẩm đòn bẩy(CFD): có thể sinh lợi lớn với số vốn nhỏ, nhưng rủi ro cao, cần học kỹ trước khi đầu tư

Thủ tục mở tài khoản cổ phiếu và các loại tài khoản

###Chọn loại tài khoản

Việc mở tài khoản qua công ty chứng khoán gồm ba loại chính:

• Tài khoản ủy thác (ủy quyền): dùng để giao dịch cổ phiếu trong nước và quốc tế, đầu tư các sản phẩm tài chính
• Tài khoản cá nhân tổng hợp (ISA(): có ưu đãi thuế, phù hợp đầu tư trung dài hạn, có thể giảm thuế thu nhập
• Tài khoản quản lý tài sản tổng hợp (CMA)): nhận lãi trên số tiền gửi, dùng để đầu tư cổ phiếu và quản lý dòng tiền ngắn hạn

(Các bước mở tài khoản

1. Chọn công ty chứng khoán: so sánh phí, dịch vụ, khả năng sử dụng app di động
2. Tải app: cài đặt ứng dụng mở tài khoản của công ty đã chọn
3. Xác thực danh tính: quét CMND/CCCD, xác nhận qua điện thoại
4. Nhập thông tin: điền chính xác thông tin cá nhân, nguồn thu nhập
5. Đồng ý điều khoản: xem xét hợp đồng mở tài khoản, giấy tờ chứng minh mục đích giao dịch, điều khoản dịch vụ, ký số điện tử
6. Hoàn tất: nhận thông báo đã mở thành công

Lưu ý: Nếu đã có tài khoản ngân hàng để nộp/rút tiền, có thể mở tài khoản tại các công ty chứng khoán khác sau 20 ngày làm việc)Biện pháp phòng chống tội phạm tài chính###. Tuy nhiên, các đối tác liên kết như Kakao, K-Bank, TOSS Bank không bị giới hạn này.

(So sánh phí giao dịch

Phí đặt lệnh qua điện thoại thường khoảng 0.5%, khá cao. Hiện nay, các giao dịch qua Hệ thống Giao dịch Trực tuyến (HTS)PC###), MTS(ứng dụng điện thoại thông minh) đã trở thành tiêu chuẩn, phí thấp hơn nhiều. Thường thì bạn sẽ gắn bó lâu dài với công ty chứng khoán đã chọn ban đầu, nên chọn công ty có phí thấp từ đầu là rất quan trọng. Hiệp hội Chứng khoán Việt Nam cung cấp dịch vụ công khai so sánh phí giao dịch của các công ty chứng khoán.

Thứ tự học cổ phiếu: Phương pháp phân tích mã cổ phiếu

(Phân tích kỹ thuật

Phân tích kỹ thuật dựa trên việc phân tích các mẫu giá và khối lượng giao dịch trong quá khứ để dự đoán xu hướng giá trong tương lai. Sử dụng biểu đồ và các chỉ số như đường trung bình động, MACD) để xác định thời điểm mua bán. Thường dành cho nhà đầu tư ngắn hạn.

###Phân tích cơ bản

Phân tích cơ bản là tổng hợp phân tích báo cáo tài chính, kết quả kinh doanh, xu hướng ngành nghề để định giá thực sự của cổ phiếu. Các chỉ số như PER(tỷ lệ P/E), PBR###tỷ lệ P/B(, ROE)lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu( giúp đánh giá giá trị doanh nghiệp.

Chiến lược đầu tư: ngắn hạn vs dài hạn

)Giao dịch ngắn hạn

Giao dịch trong ngày (day trading) hoặc các giao dịch ngắn hạn nhằm kiếm lợi nhanh trong thời gian ngắn. Dựa vào phân tích kỹ thuật và tin tức thời gian thực, nhưng chi phí giao dịch cao hơn.

(Đầu tư dài hạn

Chiến lược giữ cổ phiếu trong hơn 5 năm, dựa trên giá trị đầu tư, nổi bật với triết lý của Warren Buffett. Hiệu ứng lãi kép giúp lợi nhuận tăng theo cấp số nhân theo thời gian. Nhiều quốc gia ưu đãi thuế cho đầu tư dài hạn.

Quản lý rủi ro và chiến lược phân tán danh mục

Để có lợi nhuận ổn định, cần có chiến lược giảm thiểu tổn thất.

• Phân tán danh mục: Giữ cổ phiếu của nhiều công ty như Samsung, Hyundai, Naver để giảm rủi ro từ một mã hoặc ngành
• Dừng lỗ (Stop Loss): Tự động bán khi giá xuống dưới mức mục tiêu để hạn chế lỗ
• Tái cân đối danh mục định kỳ: Xem xét và điều chỉnh tỷ lệ mục tiêu phù hợp với biến động thị trường
• Đầu tư theo phần: Không đầu tư toàn bộ 1,000 triệu đồng một lần, mà chia ra mỗi tháng 200 triệu trong 5 tháng
• Giữ lâu dài: Không bị dao động bởi biến động ngắn hạn, giữ cổ phiếu của các doanh nghiệp tiềm năng lâu dài

Mẹo thực chiến cho nhà đầu tư mới

• Bắt đầu với số tiền nhỏ: Tích lũy kinh nghiệm từ số vốn ít
• Tránh theo đám đông: Không chạy theo các “theme” hay “đầu tư theo đám đông” như “mã hot”, “đầu tư theo trend”. Phân tích khách quan là ưu tiên.
• Học hỏi liên tục: Mỗi ngày dành 30 phút đọc tin tức kinh tế, theo dõi kết quả kinh doanh và các chỉ số kinh tế của các mã quan tâm
• Ghi nhật ký đầu tư: Ghi lại lý do và kết quả mỗi lần giao dịch để phân tích và cải thiện bản thân

Kết luận

Nếu theo thứ tự học cổ phiếu một cách có hệ thống, bạn hoàn toàn có thể trở thành nhà đầu tư thành công ngay từ khi mới bắt đầu. Phân tích kỹ lưỡng và quản lý rủi ro là nền tảng của thành công, đồng thời chọn chiến lược phù hợp với bản thân là yếu tố then chốt. Nếu kiên trì và cẩn trọng như một cuộc chạy marathon, bạn sẽ đạt được mục tiêu tăng trưởng tài sản dài hạn.