Đọc trước khi mua cổ phiếu: Một cổ phiếu thực sự cần bao nhiêu tiền? Tính toán cổ phiếu Đài Loan và Mỹ khác biệt lớn

Nhiều người mới bước vào thị trường chứng khoán đều mắc phải cùng một sai lầm — nhìn thấy cổ phiếu Mỹ giá chỉ vài chục đô la thì cảm thấy rẻ, quay sang nhìn cổ phiếu Đài Loan giá vài trăm là sợ hãi bỏ chạy. Thực ra, đằng sau đó ẩn chứa một sự khác biệt căn bản về hệ thống giao dịch, và sự khác biệt này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến số vốn bạn cần chuẩn bị để vào cuộc.

Đừng bị giá cổ phiếu lừa: giá cổ phiếu và chi phí mua bán hoàn toàn là hai chuyện khác nhau

Trong thị trường chứng khoán, “giá cổ phiếu” chỉ là số tiền nhà đầu tư phải trả khi mua hoặc bán một cổ phiếu. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng có một điểm dễ gây nhầm lẫn — giá cổ phiếu thể hiện là giá đơn vị, không phải toàn bộ số vốn bạn phải bỏ ra.

Ví dụ, TSMC hiện tại giá là 561 Đài tệ, nhiều người mới nghĩ “Chỉ cần 561 đồng là mua được”, nhưng thực tế không phải vậy. Điều này liên quan đến hệ thống đơn vị giao dịch của các thị trường khác nhau.

Sự khác biệt căn bản giữa thị trường Đài Loan và Mỹ: đơn vị giao dịch khác nhau, ngưỡng vào cuộc khác biệt một trời một vực

Thị trường Đài Loan sử dụng “một lô” làm đơn vị giao dịch tối thiểu, tức là 1000 cổ phiếu. Nếu bạn mua một lô cổ phiếu tại Đài Loan, nghĩa là bạn đã mua 1000 cổ phiếu cùng lúc. Vì vậy, khi bạn thấy giá cổ phiếu TSMC là 561 Đài tệ, thì chi phí để mua một lô là:

561 × 1000 = 561,000 Đài tệ

Đây chính là lý do tại sao nhà đầu tư nhỏ lẻ thường không đủ tiền mua một lô TSMC.

Ngược lại, thị trường Mỹ giao dịch theo từng cổ phiếu một. Nếu Tesla giá 254 đô la, bạn chỉ cần bỏ ra 254 đô để mua một cổ phiếu, hoàn toàn không cần phải gom đủ 1000 cổ phiếu. Điều này khiến ngưỡng vào cuộc của hai thị trường hoàn toàn khác nhau.

TSMC là ví dụ điển hình:

• Mua một lô tại Đài Loan: cần 560,000 Đài tệ
• Mua một lô tại Mỹ: chỉ cần 95 đô la (khoảng 3,000 Đài tệ)

Chi phí vào cuộc chênh lệch hơn 200 lần.

Mệnh giá ≠ Giá cổ phiếu: đừng nhầm lẫn hai khái niệm này

Ở đây còn bổ sung một điểm dễ bị hiểu nhầm — mệnh giá cổ phiếu. Hầu hết các công ty niêm yết tại Đài Loan có mệnh giá là 10 Đài tệ, đây là hệ quả của lịch sử hệ thống. Nhưng mệnh giá chỉ là cách ghi nhận phân chia vốn điều lệ, không ảnh hưởng trực tiếp đến giá cổ phiếu. Giá cổ phiếu chủ yếu do khả năng sinh lời của công ty, triển vọng tăng trưởng và kỳ vọng của nhà đầu tư quyết định.

Vì vậy, khi xem xét số tiền cần để mua cổ phiếu, chỉ cần nhìn giá thị trường hiện tại là đủ, không cần phải kiểm tra mệnh giá.

Giao dịch cổ phiếu lẻ giúp người nhỏ vốn, nhưng đổi lại là tính thanh khoản thấp

Vì một lô quá đắt, thị trường Đài Loan đã sáng tạo ra hình thức “giao dịch cổ phiếu lẻ” — tức là mua bán số cổ phiếu ít hơn 1000 cổ phiếu. Điều này giúp nhà đầu tư nhỏ vốn cũng có thể tham gia.

Tuy nhiên, cổ phiếu lẻ có một nhược điểm rõ ràng: tính thanh khoản kém, tốc độ khớp lệnh chậm. Giao dịch toàn lô là khớp lệnh ngay trong phiên, còn giao dịch cổ phiếu lẻ là mỗi phút tổng hợp đấu giá một lần. Điều này có nghĩa là sau khi đặt lệnh, bạn không chắc chắn sẽ khớp ngay lập tức, giá có thể biến động.

Vì vậy, các nhà đầu tư chuyên nghiệp vẫn khuyên — nếu có thể mua toàn lô thì mua toàn lô, vì tính thanh khoản và hiệu quả giao dịch tốt hơn.

Ba yếu tố chính ảnh hưởng đến giá cổ phiếu: những yếu tố bạn cần chú ý

Vì giá cổ phiếu không tự nhiên mà quyết định, vậy điều gì thực sự ảnh hưởng đến giá trị của cổ phiếu?

Trước hết là yếu tố cơ bản của công ty. Các công ty có báo cáo tài chính sáng sủa, khả năng sinh lời cao sẽ thu hút nhà đầu tư đổ xô vào, giá cổ phiếu tự nhiên tăng lên. Ngược lại, sẽ giảm.

Thứ hai là môi trường kinh tế tổng thể. Tốc độ tăng trưởng GDP, biến động lãi suất, dữ liệu lạm phát đều ảnh hưởng đến xu hướng chung của thị trường chứng khoán. Kinh tế tốt, mọi người tranh nhau mua; kinh tế suy thoái, đồng loạt bán tháo.

Cuối cùng là tâm lý nhà đầu tư. Thường bị bỏ qua nhưng lại mang tính sát thương lớn nhất. Một tin tiêu cực, biến động chính trị hoặc sự kiện toàn cầu (như dịch bệnh) đều có thể gây ra hoảng loạn bán tháo trong thời gian ngắn, khiến giá cổ phiếu lao dốc.

Mẹo thực chiến: Hiểu rõ đơn vị giao dịch để phân bổ vốn chính xác

Bây giờ bạn đã biết — giá một lô cổ phiếu = giá cổ phiếu đơn vị × số lượng đơn vị giao dịch.

Tại thị trường Đài Loan, bạn cần chuẩn bị ít nhất số vốn bằng 1000 lần giá cổ phiếu để mua toàn lô. Còn tại Mỹ, linh hoạt hơn nhiều, có thể mua lẻ từng cổ phiếu. Lựa chọn thị trường nào, chuẩn bị bao nhiêu vốn, đều dựa trên tình hình tài chính và chiến lược đầu tư của bạn.

Đừng để bị mê hoặc bởi giá cổ phiếu thấp nữa, hãy luôn ghi nhớ — chỉ số giá là giá đơn vị, còn chi phí thực tế mới là số tiền bạn bỏ ra.