## Hiểu rõ về Token và Coin: Phân biệt hai loại tài sản mã hóa chính

Trong quá trình phát triển của tiền mã hóa, **Coin và Token trong tiếng Trung** đều được dịch là "đồng tiền mã hóa" hoặc "token", nhưng về bản chất, chúng tồn tại sự khác biệt căn bản. Các dự án như Bitcoin, Litecoin trong thời kỳ đầu đều sử dụng tên Coin, cho đến khi Ethereum ra đời, Token và Coin bắt đầu được sử dụng lẫn lộn, khiến nhiều nhà đầu tư gặp khó khăn trong việc phân biệt.

### Token thực sự là gì?

**Token, thường được dịch là thẻ thông hành hoặc thẻ, là một chứng nhận đại diện cho quyền lợi cụ thể và tài sản số hóa**, có thể thực hiện các thao tác giao dịch, chuyển nhượng, đổi thưởng trên blockchain tương ứng. Khác với Coin, Token không có nền tảng blockchain riêng biệt, mà dựa trên các blockchain hiện có để phát hành.

Sau khi Ethereum ra mắt tiêu chuẩn ERC-20 vào năm 2015, bất kỳ ai cũng có thể phát hành Token của riêng mình trên nền tảng này, đổi mới này đã giảm đáng kể rào cản phát hành token. Hiện tại, Ethereum vẫn là blockchain phát hành Token nhiều nhất trên toàn cầu. Từ góc độ này, Token là một thuật ngữ chung, bao gồm các loại token như token ứng dụng DeFi, token hệ sinh thái Layer-2, NFT (như APE, SAND) và nhiều dạng khác.

### Ba loại chính và chức năng của Token

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Thụy Sĩ (FINMA) phân loại Token thành ba loại:

**Token thanh toán** chỉ những token nhằm mục tiêu thực hiện các giao dịch an toàn, hiệu quả, phí thấp, trong đó stablecoin là đại diện tiêu biểu. Loại token này chủ yếu dùng để giải quyết các nhu cầu thực tế trong thanh toán.

**Token chức năng** cung cấp quyền truy cập cho các ứng dụng, hầu hết các token ERC-20 trên Ethereum đều thuộc loại này. Chúng thường trao cho người sở hữu các quyền sinh thái như bỏ phiếu quản trị, giảm phí giao dịch, v.v.

**Token tài sản** đại diện cho quyền sở hữu đối với một dự án hoặc tài sản, người nắm giữ có thể hưởng lợi từ giá trị của token đó. Cần lưu ý, việc sở hữu loại token này trong thị trường tiền mã hóa thường không đồng nghĩa với việc sở hữu cổ phần công ty hoặc quyền chia lợi nhuận.

Thực tế, một Token thường có đồng thời hai hoặc ba đặc tính trên, rất khó để mô tả toàn diện chỉ bằng một phân loại duy nhất.

### Sự khác biệt cốt lõi giữa Token và Coin

**Sự khác biệt căn bản nhất là Coin có hạ tầng blockchain riêng của nó**. Bitcoin hoạt động trên blockchain Bitcoin, Ethereum hoạt động trên blockchain Ethereum, chúng là tài sản bản địa của các mạng này.

**Trong khi đó, Token không có blockchain độc lập**, mà xây dựng dựa trên hệ sinh thái hiện có. Điều này dẫn đến hệ sinh thái ứng dụng của Token thường không rộng rãi bằng Coin, thậm chí không thể xây dựng các ứng dụng độc lập.

Về mặt chức năng, Coin chủ yếu hỗ trợ các chức năng thanh toán và staking, còn Token ngoài các chức năng trên còn phổ biến trong việc hỗ trợ bỏ phiếu, quản trị và các quyền phức tạp khác. Các phương thức phát hành Coin phổ biến gồm ICO, IDO, IEO, còn Token thường được tạo ra qua quá trình khai thác. Các Coin phổ biến gồm BTC, ETH, SOL, DOT và các tài sản blockchain Layer-1, trong khi các Token tiêu biểu như MATIC, UNI, LINK, AAVE là các token ứng dụng.

### Đầu tư Coin và Token: Lựa chọn đặc trưng riêng

Coin được xem như hạ tầng nền tảng của blockchain, còn Token là giải pháp ứng dụng trên nền tảng đó. Người đầu tư tập trung vào tối ưu hóa lớp nền tảng blockchain, còn Token phát triển các ứng dụng và dịch vụ dựa trên nền tảng này. Cả hai không thể thiếu nhau, tạo thành hệ sinh thái hoàn chỉnh.

**So với Coin, ứng dụng của Token có khả năng mở rộng lớn hơn, độ khó thực hiện thấp hơn**. Giá trị của Coin thường giới hạn trong việc tối ưu hóa hạ tầng, khi thất bại sẽ rất khó chuyển hướng, nhiều blockchain như vậy. Token do tính đa dạng của ứng dụng, ngay cả khi một dịch vụ không được thị trường ưa chuộng, nhóm phát triển vẫn có thể điều chỉnh nhanh hoặc ra mắt sản phẩm mới.

**Biến động của Token thường lớn hơn Coin**. Các token chức năng như UNI, SNX, MKR thường có biên độ biến động giá vượt xa BTC, ETH, đặc biệt trong thị trường tăng trưởng, điều này mang lại nhiều cơ hội giao dịch ngắn hạn nhưng đồng thời cũng đi kèm rủi ro cao hơn.

### Hai phương thức đầu tư Token

**Giao dịch spot** là phương pháp đầu tư Token trực tiếp nhất, nhà giao dịch sở hữu token thực tế. Ví dụ, nếu giá hiện tại của UNI là 3 USD, người mua chỉ cần trả 3 USD để sở hữu hoàn toàn 1 UNI. Tuy nhiên, cần cảnh giác với rủi ro giả token cùng tên — một số nhóm có thể phát hành token kém chất lượng hoặc chưa ra mắt, sau khi mua không thể bán lại. Do đó, trước khi mua cần xác minh địa chỉ hợp đồng token qua trang web chính thức hoặc trình duyệt blockchain.

**Giao dịch ký quỹ** không liên quan đến việc sở hữu token thực tế. Nhà giao dịch chỉ cần bỏ ra một phần vốn làm ký quỹ để mở vị thế, ví dụ dùng đòn bẩy 10x để mua dài hạn UNI, nếu giá đơn là 3 USD, chỉ cần 0.3 USD để mở vị thế 1 UNI. Trong các hợp đồng chênh lệch hoặc hợp đồng vĩnh viễn, nhà giao dịch không thực sự sở hữu token gốc.

Do biến động của Token thường lớn hơn, nhà đầu tư cần kiểm soát chặt chẽ vị thế và đòn bẩy. Khuyến nghị đòn bẩy không quá 10x, đặc biệt với các Token mới phát hành, cần cảnh giác rủi ro cháy tài khoản. Biến động 10% trong một ngày là khá phổ biến trên thị trường Token, cao hơn nhiều so với BTC.

Chọn nền tảng giao dịch an toàn, có sự quản lý của các cơ quan có thẩm quyền là yếu tố hàng đầu khi đầu tư Token. Dù là giao dịch spot hay ký quỹ, quy trình vận hành tương tự nhau, nhưng việc chọn nền tảng là yếu tố quyết định.