Hệ Thống Sản Xuất Đồng Toàn Cầu: Vị Trí Các Nhà Sản Xuất Đồng Hàng Đầu Thế Giới Năm 2024

Thị trường đồng đã trải qua một năm mang tính bước ngoặt vào năm 2024, với những áp lực mâu thuẫn đã định hình lại động thái giá cả. Một mặt, nhu cầu về kim loại đỏ tăng mạnh khi quá trình chuyển đổi năng lượng toàn cầu diễn ra nhanh hơn, đẩy giá lên mức chưa từng có—vượt trên $5 USD mỗi pound vào tháng 5, lần đầu tiên trong lịch sử. Mặt khác, các thách thức về nguồn cung xuất hiện khi các mỏ khai thác cũ ở các khu vực sản xuất đồng lớn tiếp tục hoạt động mà không có đủ công suất mới đi vào hoạt động để bù đắp sự suy giảm.

Điều đặc biệt đáng chú ý là Trung Quốc, vốn được xem là động lực tiêu thụ lớn nhất thế giới, vẫn duy trì mức tiêu thụ đồng thấp do các khó khăn kinh tế nội địa, ngay cả khi các xu hướng điện khí hóa toàn cầu ngày càng tăng. Các nhà phân tích thị trường dự báo sẽ có sự chuyển dịch sang thâm hụt cung cấu trúc trong những năm tới, một diễn biến có thể tạo áp lực tăng giá bền vững cho đồng và mang lại lợi ích cho các công ty sản xuất lớn.

Theo dữ liệu mới nhất của US Geological Survey, sản lượng đồng toàn cầu năm 2024 đạt 23 triệu tấn mét. Đối với những ai muốn đầu tư vào đồng qua các dự án khai thác mỏ, việc hiểu rõ các quốc gia chiếm ưu thế về sản lượng—và các mỏ khai thác nào thúc đẩy sản lượng của họ—là điều cần thiết.

1. Chile: Đế chế đồng không thể tranh cãi

Sản lượng: 5,3 triệu tấn mét

Chile khẳng định vị trí là nhà cung cấp đồng lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 23% sản lượng toàn cầu. Sự thống trị của quốc gia này bắt nguồn từ lợi thế địa chất, kỹ năng khai thác và hạ tầng đã được xây dựng vững chắc, thu hút các nhà khai thác hàng đầu thế giới.

Các nhà vận hành chính tại đây gồm có Codelco do nhà nước kiểm soát, cùng các tập đoàn quốc tế như Anglo American, Glencore và Antofagasta. Viên ngọc quý vẫn là mỏ Escondida của BHP, lớn nhất hành tinh, sản xuất khoảng 2 triệu tấn mét mỗi năm. Cổ phần 57,5% của BHP đã tạo ra 1,13 triệu tấn mét trong năm 2024, trong khi Rio Tinto nắm giữ 30% và Jeco quản lý phần còn lại.

Đáng chú ý, sản lượng của Chile dự kiến sẽ tăng mạnh vào năm 2025. Các dự báo ngành cho thấy sản lượng có thể đạt 6 triệu tấn mét khi các hoạt động khai thác mới tăng tốc, báo hiệu nguồn cung từ khu vực này sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn.

2. Cộng hòa Dân chủ Congo: Nguồn cung mới nổi

Sản lượng: 3,3 triệu tấn mét

Câu chuyện sản xuất đồng của Congo đã thay đổi đáng kể vào năm 2024, với sản lượng tăng lên 3,3 triệu tấn mét—chiếm 11% thị phần toàn cầu và tăng đáng kể so với 2,93 triệu tấn mét của năm 2023. Sự tăng trưởng này phản ánh các khoản đầu tư hạ tầng trong nhiều năm cuối cùng đã bắt đầu cho ra kết quả.

Một bước ngoặt quan trọng là giai đoạn 3 của dự án Kamoa-Kakula của Ivanhoe Mines đạt sản xuất thương mại vào tháng 8 năm 2024. Dự án này, được phát triển qua liên doanh với Zijin Mining Group, đã cung cấp 437.061 tấn đồng trong năm 2024, tăng so với 393.551 tấn của năm trước. Hướng dẫn quản lý cho năm 2025 dự kiến sẽ mở rộng hơn nữa, với sản lượng dự kiến từ 520.000 đến 580.000 tấn.

3. Peru: Đối mặt với các trở ngại sản xuất

Sản lượng: 2,6 triệu tấn mét

Peru đã sản xuất 2,6 triệu tấn đồng trong năm 2024, giảm 160.000 tấn so với năm 2023. Một số khó khăn đã góp phần vào sự suy giảm này, đặc biệt là các thách thức vận hành tại Cerro Verde của Freeport McMoRan, tài sản đồng chủ lực của Peru, đã giảm sản lượng 3,7%.

Freeport cho rằng sự giảm sản lượng là do giảm trữ lượng quặng tồn kho và các giảm tốc độ nghiền liên quan đến bảo trì. Ngoài Cerro Verde, ngành đồng Peru còn có hoạt động Quellaveco của Anglo American và các nỗ lực phát triển của Southern Copper. Các mô hình xuất khẩu cho thấy Trung Quốc và Nhật Bản là hai thị trường tiêu thụ chính của đồng Peru, trong khi Hàn Quốc và Đức là các điểm đến phụ.

4. Trung Quốc: Tập trung vào tinh chế hơn khai thác

Sản lượng: 1,8 triệu tấn mét (sản lượng mỏ)

Sản lượng đồng khai thác của Trung Quốc năm 2024 đạt 1,8 triệu tấn mét, gần như không đổi so với 1,82 triệu tấn của năm 2023, nhưng vẫn tiếp tục xu hướng giảm nhiều năm từ đỉnh 1,91 triệu tấn đạt được vào năm 2021. Tuy nhiên, con số này che giấu vị thế thống trị thực sự của Trung Quốc: quốc gia này xử lý 12 triệu tấn đồng tinh chế mỗi năm, chiếm hơn 44% công suất tinh chế toàn cầu—gấp sáu lần khối lượng xử lý của Peru.

Trung Quốc cũng sở hữu trữ lượng đồng lớn nhất thế giới với 190 triệu tấn. Tập đoàn Zijin Mining, một nhà sản xuất khu vực hàng đầu, vận hành mỏ đồng molypden bạc vàng Qulong ở Tây Tạng, hiện là mỏ lớn nhất của Trung Quốc. Sau khi mua lại 50,1% cổ phần vào năm 2024, Zijin đang hợp nhất quyền sở hữu toàn bộ. Sản lượng của mỏ Qulong đã tăng từ 340 triệu pound năm 2023 lên 366 triệu pound ước tính năm 2024.

5. Indonesia: Thăng hạng trong bảng xếp hạng toàn cầu

Sản lượng: 1,1 triệu tấn mét

Indonesia vượt qua cả Hoa Kỳ và Nga vào năm 2024, củng cố vị trí là nhà sản xuất đồng thứ năm với 1,1 triệu tấn mét—một bước tăng đột biến so với 907.000 tấn của năm 2023 và 731.000 tấn của năm 2021. Quá trình này phản ánh các khoản đầu tư hạ tầng và mở rộng hoạt động tại các mỏ lớn.

Tổ hợp Grasberg của Freeport McMoRan đóng vai trò trung tâm trong sản lượng Indonesia với 1,66 tỷ pound mỗi năm. Bên cạnh đó, hoạt động Batu Hijau của PT Amman Mineral, đã xử lý 542 triệu pound năm 2023, dự kiến sẽ đạt 1,84 tỷ pound trong năm 2024 khi giai đoạn 7 với quặng chất lượng cao hơn đi vào hoạt động. Thêm vào đó, Amman đã khởi công một nhà luyện kim vào giữa năm 2024 có khả năng xử lý 900.000 tấn đồng concentrate mỗi năm, tạo ra 222.000 tấn đồng tinh chế.

6. Hoa Kỳ: Ổn định nhưng giảm sút

Sản lượng: 1,1 triệu tấn mét

Hoa Kỳ đạt sản lượng 1,1 triệu tấn mét trong năm 2024, bằng với Indonesia, nhưng con số này che giấu xu hướng giảm tiềm ẩn. Dù chỉ thấp hơn 30.000 tấn so với năm 2023, nhưng con số của 2024 đã giảm mạnh so với 1,23 triệu tấn của năm 2022.

Arizona chiếm phần lớn nguồn cung nội địa, đóng góp 70% sản lượng quốc gia. Mười bảy mỏ khai thác chiếm tới 99% sản lượng của Mỹ. Mỏ Morenci của Freeport McMoRan tại Arizona, hoạt động theo hình thức liên doanh với Sumitomo, là mỏ lớn nhất của quốc gia, sản xuất 700 triệu pound đồng trong năm 2024. Mỏ này còn giữ 12,63 tỷ pound dự trữ đã được chứng minh và có khả năng khai thác. Các mỏ Safford và Sierrita của Freeport đã bổ sung lần lượt 249 triệu tấn và 165 triệu tấn.

7. Nga: Mở rộng Siberia bắt đầu có ảnh hưởng

Sản lượng: 930.000 tấn mét

Sản lượng đồng của Nga đã mở rộng lên 930.000 tấn mét trong năm 2024, tăng từ 890.000 tấn của năm trước. Sự tăng trưởng này chủ yếu phản ánh việc khởi động giai đoạn 1 tại mỏ Udokan Copper ở Siberia, mặc dù gặp phải các vụ cháy vào cuối năm 2023, nhưng đã cung cấp khoảng 135.000 tấn theo kế hoạch.

Kế hoạch mở rộng hơn nữa khi Giai đoạn 2 bắt đầu vào năm 2028, dự kiến sẽ nâng sản lượng hàng năm lên 450.000 tấn, từ đó định hình lại vai trò của Nga trong nguồn cung đồng toàn cầu.

8. Úc: Trữ lượng vượt sản lượng

Sản lượng: 800.000 tấn mét

Úc sản xuất 800.000 tấn đồng trong năm 2024, tăng nhẹ so với 778.000 tấn của năm 2023. Hoạt động chính là mỏ Olympic Dam của BHP tại Nam Úc, đạt mức cao nhất trong 10 năm với 216.000 tấn. Tổ hợp Mount Isa của Queensland, do một công ty con của Glencore vận hành, cũng là một nguồn cung lớn, mặc dù hoạt động dự kiến sẽ đóng cửa vào giữa năm 2025.

Dù sản lượng hiện tại còn hạn chế, nhưng Úc đứng thứ hai thế giới về trữ lượng đồng với 100 triệu tấn, chỉ sau Trung Quốc với 190 triệu tấn.

9. Kazakhstan: Thâm nhập mới, đà tăng trưởng nhanh

Sản lượng: 740.000 tấn mét

Kazakhstan lần đầu tiên lọt vào top 10 năm 2024 với 740.000 tấn đồng, bằng với năm 2023 nhưng đủ để vượt Mexico và Zambia. Sự tiến bộ này thật ấn tượng: chỉ 510.000 tấn vào năm 2021 cho thấy tốc độ mở rộng nhanh chóng. Chính phủ Kazakhstan đã củng cố đà tăng trưởng này bằng cách công bố Kế hoạch Phát triển Quốc gia vào tháng 2 năm 2024, nhằm mục tiêu tăng trưởng 40% trong sản xuất khoáng sản đến năm 2029, nhờ các chính sách khuyến khích thăm dò và tài chính.

Dự án Aktogay của KAZ Minerals là ví dụ điển hình cho câu chuyện tăng trưởng này, mặc dù năm 2024 sản lượng giảm xuống còn 228.800 tấn từ 252.400 tấn của năm 2023.

10. Mexico: Ổn định trong sản xuất

Sản lượng: 700.000 tấn mét

Mexico đứng cuối top 10 với 700.000 tấn đồng trong năm 2024, gần như không thay đổi so với năm 2023. Mỏ Buenavista del Cobre của Grupo Mexico tại Sonora là nhà sản xuất chính của quốc gia này, đã tạo ra 725 triệu pound concentrate đồng trong năm 2023. Tài sản thứ cấp của Grupo Mexico, La Caridad, đã đóng góp thêm 387.000 tấn concentrate và 51 triệu pound đồng tinh chế.

Triển vọng: Thâm hụt cung và tác động thị trường

Sự kết hợp của cơ sở hạ tầng sản xuất cũ kỹ, nhu cầu điện khí hóa tăng vọt và tiêu thụ chậm lại ở Trung Quốc đang tạo điều kiện cho thị trường đồng trở nên thắt chặt hơn. Khi các mỏ mới đi vào hoạt động tại Chile và Congo, trong khi các hoạt động đã có gặp khó khăn ở nơi khác, phân bổ sản lượng đồng toàn cầu có khả năng sẽ thay đổi—tạo ra các “kẻ thắng” và “kẻ thua” trong số các quốc gia sản xuất cũng như các công ty khai thác mỏ có khả năng nắm bắt thời kỳ nguồn cung hạn chế sắp tới.