## Chi phí cố định vs Chi phí biến đổi: Tại sao nhà quản lý cần phân biệt rõ

Nếu bạn là nhà quản lý doanh nghiệp và vẫn chưa hiểu rõ sự khác biệt giữa **hai loại chi phí** này, bạn có thể dễ dàng đưa ra quyết định sai lầm về giá cả, đầu tư và mở rộng kinh doanh. Bài viết này sẽ giải thích rõ ràng chi phí nào kiểm soát được, chi phí nào không thể kiểm soát, và cách tận dụng hai loại này để doanh nghiệp phát triển bền vững.

## Chi phí cố định là gì: Chi phí "đóng dấu" doanh nghiệp của bạn

**Chi phí cố định** là các khoản chi mà doanh nghiệp phải trả dù có doanh số hay không, hoặc ngay cả khi không sản xuất hàng hóa vẫn phải thanh toán. Đặc điểm của loại chi phí này là:

- **Không thay đổi theo khối lượng bán hàng** - Dù bán 10 hoặc 1.000 sản phẩm, các khoản này vẫn giữ nguyên
- **Phải trả liên tục** - Là nghĩa vụ theo hợp đồng hoặc thỏa thuận kinh doanh
- **Ổn định** - Giúp dễ dàng dự đoán trong lập kế hoạch ngân sách

### Các loại chi phí cố định doanh nghiệp thường gặp

**Tiền thuê hoặc trả góp tòa nhà văn phòng** - Dù tháng này có khách hay không, tiền thuê vẫn phải trả đầy đủ

**Lương của đội ngũ quản lý và nhân viên cố định** - Nhân viên cố định nhận lương hàng tháng bất kể doanh số có biến động

**Chi phí bảo hiểm doanh nghiệp** - Bảo hiểm tài sản, trách nhiệm, hàng hóa, v.v., thanh toán định kỳ để phòng tránh rủi ro

**Chi phí khấu hao máy móc và thiết bị** - Càng cũ, khấu hao vẫn trừ đều hàng tháng

**Lãi vay ngân hàng** - Nếu vay tiền, lãi phải trả theo hạn định, bất kể doanh số

**Chi phí tiện ích (một phần)** - Chi phí máy chủ, bảo trì hệ thống, điện thoại doanh nghiệp

Việc hiểu rõ chi phí cố định giúp lập kế hoạch tài chính, biết chính xác cần bán bao nhiêu để hòa vốn, là nền tảng định giá hợp lý.

## Chi phí biến đổi là gì: Chi phí thay đổi theo tình hình

**Chi phí biến đổi** là các khoản chi tăng hoặc giảm theo khối lượng sản xuất và bán hàng. Càng sản xuất nhiều, chi phí này càng lớn. Đặc điểm của loại chi phí này là:

- **Thay đổi theo khối lượng sản xuất và bán hàng** - Tăng sản xuất = tăng chi phí, giảm sản xuất = giảm chi phí
- **Linh hoạt** - Có thể điều chỉnh bằng cách thay đổi quy mô sản xuất
- **Có mối liên hệ trực tiếp với doanh thu** - Bán nhiều, chi phí biến đổi cũng tăng theo

### Ví dụ về chi phí biến đổi trong các doanh nghiệp khác nhau

**Nguyên vật liệu và thành phần** - Nếu làm 100 chiếc bánh, cần mua bột, trứng, đường nhiều hơn so với làm 50 chiếc

**Lương trực tiếp** - Người làm trực tiếp sản xuất nhận lương theo số lượng sản phẩm hoặc giờ làm

**Chi phí năng lượng và nước** - Tháng sản xuất nhiều, hóa đơn điện, nước cao hơn; tháng ít, thấp hơn

**Vật liệu đóng gói** - Bao bì, nhãn mác, đóng gói từng sản phẩm, sản xuất nhiều thì tiêu hao vật liệu nhiều hơn

**Chi phí vận chuyển và giao hàng** - Tháng này bán 100 sản phẩm, phí vận chuyển 1.000 บาท; tháng sau bán 50, phí 500 บาท

**Hoa hồng bán hàng** - Nhân viên bán hàng nhận hoa hồng theo doanh số, bán nhiều hơn, hoa hồng cũng nhiều hơn

**Chi phí quảng cáo và giá trị gia tăng** - Muốn bán nhiều hơn, cần tăng ngân sách quảng cáo

Chi phí biến đổi mang lại sự linh hoạt cho doanh nghiệp, vì khi doanh thu giảm trong thời kỳ kinh tế khó khăn, bạn có thể giảm sản xuất và cắt giảm các chi phí này, giúp doanh nghiệp tồn tại lâu dài hơn.

## Chi phí cố định vs Chi phí biến đổi: Bảng so sánh rõ ràng

| Tiêu chí | Chi phí cố định | Chi phí biến đổi |
|---|---|---|
| **Thay đổi** | Không thay đổi theo khối lượng sản xuất | Thay đổi theo khối lượng sản xuất |
| **Ví dụ** | Thuê nhà, lương, bảo hiểm, lãi vay | Nguyên vật liệu, lương trực tiếp, vật liệu đóng gói, vận chuyển |
| **Độ ổn định** | Ổn định, dự đoán được | Biến động, cần theo dõi thị trường |
| **Kiểm soát** | Khó điều chỉnh | Có thể điều chỉnh theo quy mô sản xuất |
| **Thời gian** | Thường dài hạn và ngắn hạn | Ngắn hạn, phụ thuộc vào sản lượng |
| **Ảnh hưởng đến lợi nhuận** | Bán nhiều hơn, chi phí trên mỗi đơn vị thấp hơn | Bán nhiều hơn, tổng chi phí tăng theo |

## Tận dụng cả hai loại chi phí: Chiến lược thực tiễn

**Trong định giá** - Doanh nghiệp cần bao gồm cả chi phí cố định và biến đổi. Ví dụ, định giá sản phẩm 100 บาท, cần biết rõ chi phí cố định là bao nhiêu, chi phí biến đổi là bao nhiêu, để đặt giá hợp lý.

**Trong quyết định đầu tư** - Chi phí lao động trực tiếp cao? Có thể cần đầu tư mua máy móc, tăng chi phí cố định, giảm chi phí biến đổi.

**Trong kiểm soát chi phí** - Thường xuyên kiểm tra chi phí cố định có tăng không? Nếu có, có thể đàm phán lại hợp đồng thuê hoặc tìm cách giảm. Với chi phí biến đổi, xem xét nhà cung cấp mới hoặc tối ưu quy trình sản xuất.

**Trong lập kế hoạch phát triển** - Muốn mở rộng sản xuất, tính toán cả hai loại chi phí. Chi phí cố định có thể tăng, nhưng chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị có thể giảm do quy mô lớn hơn.

## Điểm hòa vốn (Break-even Point): Tại sao cần biết

Điểm hòa vốn là mức doanh số cần đạt để tổng doanh thu bằng tổng chi phí, qua đó bắt đầu có lợi nhuận. Công thức tính điểm hòa vốn cần biết cả chi phí cố định và biến đổi:

**Điểm hòa vốn = Chi phí cố định ÷ (Giá bán trên mỗi đơn vị - Chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị)**

Ví dụ: Chi phí cố định 50.000 บาท/tháng, giá bán 500 บาท/đơn vị, chi phí biến đổi 300 บาท/đơn vị, bạn cần bán (50,000 ÷ (500 - 300) = 250 sản phẩm/tháng để hòa vốn.

Biết điểm hòa vốn giúp bạn lập kế hoạch marketing, PR và mở rộng kinh doanh chính xác hơn.

## Tóm lại: Tại sao doanh nghiệp cần phân biệt rõ các loại chi phí

Hiểu rõ sự khác biệt giữa **chi phí cố định** và **chi phí biến đổi** không chỉ là vấn đề kế toán. Nó là chìa khóa cho các quyết định kinh doanh đúng đắn, từ định giá, kiểm soát chi phí, đầu tư thiết bị đến lập kế hoạch phát triển bền vững.

Doanh nghiệp hiểu rõ chi phí của mình và quản lý phù hợp có khả năng vượt qua thất bại và cạnh tranh tốt hơn. Vì vậy, từ hôm nay, hãy bắt đầu tính toán và phân biệt rõ các loại chi phí của doanh nghiệp bạn — có thể phát hiện ra cơ hội tiết kiệm chi phí và tăng lợi nhuận.