Chiến trường tài sản thương hiệu: Cách Aave Labs châm ngòi cho cuộc nội chiến DAO

Tranh chấp quản trị trong Aave đã trở thành một trong những cuộc khủng hoảng bước ngoặt của tài chính phi tập trung. Sự kiện này phơi bày xung đột cốt lõi giữa nhóm phát triển nòng cốt và cộng đồng nắm giữ token. Khi Aave Labs—do nhà sáng lập Stani Kulechov điều hành—đơn phương chuyển khoảng 10 triệu USD phí thường niên từ kho bạc DAO sang các ví do mình kiểm soát, cộng đồng xem đây là hành động tư hữu hóa giá trị thương hiệu một cách âm thầm. Động thái này đã phá vỡ cấu trúc kinh tế duy trì suốt từ khi Aave thành lập. Tranh chấp chính xoay quanh việc giao diện người dùng là tài sản thương mại độc lập thuộc Labs hay là tài sản thương hiệu do DAO cùng xây dựng. Kulechov cho rằng giao diện người dùng là dự án kinh doanh riêng biệt, tách rời giao thức hợp đồng thông minh nên có quyền hưởng doanh thu riêng. Trong khi đó, các thành viên bảo vệ quản trị trong cộng đồng lại nhận định hành động này đi ngược nguyên tắc cốt lõi của DAO: xây dựng chủ quyền tài sản dựa vào nguồn lực tập thể. Việc chuyển hướng doanh thu bắt đầu khi Aave Labs đổi nhà cung cấp dịch vụ giao diện, chuyển phí swap vốn thuộc về kho bạc DAO sang ví do đội phát triển kiểm soát. Sự kiện này làm nổi bật vấn đề cơ bản đối với giao thức DeFi trưởng thành: khi hệ thống phát triển, đội ngũ phát triển nên cân bằng động lực thương mại với quyền quản trị của người nắm giữ token như thế nào? Phản ứng mạnh mẽ quanh xung đột quản trị của AAVE cho thấy những câu hỏi này tác động trực tiếp đến tính chính danh của giao thức và giá trị của token.

Vội vàng đưa lên Snapshot: Lạm quyền quản trị làm đổ vỡ niềm tin cộng đồng

Cuộc tranh cãi về bỏ phiếu Snapshot của AAVE bùng nổ khi vấn đề quyền sở hữu tài sản thương hiệu được chuyển sang biểu quyết trước khi cộng đồng thống nhất ý kiến. Nhà sáng lập Stani Kulechov thông báo sẽ đưa đề xuất ra bỏ phiếu, cho rằng “cộng đồng rất mong có giải pháp và sẵn sàng quyết định,” đồng thời nhấn mạnh các thành viên đã mệt mỏi vì tranh luận kéo dài. Tuy vậy, nhiều thành viên nghi ngờ liệu cộng đồng đã thực sự sẵn sàng. Cựu CTO Aave Labs Ernesto Boado—một trong các bên ký tên—công khai bác bỏ cuộc bỏ phiếu, khẳng định: “Đề xuất này không phù hợp với nguyên tắc của tôi.” Boado nhấn mạnh ông không đồng ý bỏ phiếu khi thảo luận cộng đồng chưa kết thúc và ông cũng không được thông báo hoặc đồng thuận với việc đẩy nhanh tiến trình. Marc Zeller, lãnh đạo Aave Chan Initiative (ACI), cho biết dù các đại biểu và người nắm giữ token còn nhiều băn khoăn, đề xuất vẫn bị “đẩy lên đơn phương.” Điều này vi phạm chuẩn mực quản trị của Aave, vốn yêu cầu mọi đề xuất phải trải qua thảo luận kỹ lưỡng và lấy ý kiến các bên liên quan trước khi đưa ra bỏ phiếu. Việc vội vàng như vậy đã làm suy yếu sự tham gia thực chất của cộng đồng. Khủng hoảng quản trị DeFi này khiến người nắm giữ token AAVE nghi ngờ tính chính danh quyết định và đặt câu hỏi liệu cấu trúc bỏ phiếu năm 2024 có thực sự phản ánh ý chí cộng đồng hay chỉ hợp thức hóa các quyết định đã định trước. Cơ chế bỏ phiếu Snapshot, vốn để tăng hiệu quả quản trị, lại trở thành công cụ né tránh tranh luận và làm tổn hại tính minh bạch của các sáng kiến quản trị tương lai.

Token Holders vs. Labs: Cuộc đấu quyền lực đằng sau sự đổ vỡ nội bộ của Aave

Mâu thuẫn giữa người nắm giữ token của Aave DAO và Aave Labs đã bộc lộ lỗ hổng lớn trong quản trị giao thức. DAO—do người nắm giữ token AAVE vận hành—là cơ quan quyết định chính qua bỏ phiếu on-chain. Aave Labs, do Stani Kulechov cùng đội ngũ lãnh đạo, là công ty phát triển tập trung chịu trách nhiệm xây dựng và duy trì hạ tầng cốt lõi của giao thức. Dù hai bên cùng mục tiêu, xung đột về phân bổ nguồn lực và kiểm soát tài sản ngày càng tăng. Hồ sơ cộng đồng ghi nhận Aave Labs đã lần lượt kiểm soát các tài sản thương hiệu, dòng doanh thu, thậm chí cả tài khoản mạng xã hội—các bước đi không có sự chấp thuận của DAO. Các nhà hoạt động quản trị cho đây là quá trình tập trung hóa ngầm bằng biện pháp hành chính, thay vì minh bạch quản trị. Marc Zeller đặt vấn đề liệu Labs có vi phạm nghĩa vụ ủy thác khi đơn phương thay đổi cấu trúc kinh tế mà không thông qua DAO, gây tổn hại quyền lợi người nắm giữ token. Trong khi đó, Kulechov bảo vệ sự tách biệt giữa giao thức Aave (hợp đồng thông minh do DAO quản trị) và giao diện người dùng, nhấn mạnh rằng hai thành phần phải được quản lý độc lập. Tuy về kỹ thuật là đúng, song việc thu hút, giữ chân người dùng và mở rộng giao thức phụ thuộc lớn vào trải nghiệm giao diện và thương hiệu. Khi doanh thu rời khỏi kho bạc DAO, người nắm giữ token chịu tổn thất trực tiếp về kinh tế, cơ chế gia tăng giá trị của token quản trị bị suy yếu và giá trị cốt lõi của token AAVE bị nghi ngờ. Cuộc xung đột này chỉ ra rằng quản trị crypto vẫn chưa giải quyết được bài toán khi đội phát triển nắm giữ hạ tầng then chốt, khiến quyền quyết định lý thuyết của token quản trị khó thành hiện thực.

Khi phi tập trung thất bại: Khủng hoảng quản trị của Aave phơi bày vấn đề dân chủ trong DeFi

Khủng hoảng quản trị của Aave phản ánh một lỗ hổng hệ thống trong DeFi: khi token quản trị không có quyền lực thực thi, đội phát triển có thể hành động đơn phương. Hệ quả từ xung đột nội bộ ở AAVE chứng minh rằng phân quyền token là vô nghĩa nếu các tổ chức có thể quyết định trước, rồi mới tìm kiếm sự phê chuẩn từ quản trị. Cấu trúc quản trị tập trung gia tăng rủi ro pháp lý cho token. Khi token quản trị tập trung quyền lực nhưng thiếu trách nhiệm pháp lý, thanh khoản thị trường suy giảm, niềm tin vào quản trị bị xói mòn và sức khỏe giao thức suy yếu. Trường hợp Aave Labs đặc biệt quan trọng, vì đội phát triển đảm nhiệm các chức năng then chốt—vận hành, nghiên cứu bảo mật, hoạch định kỹ thuật—mà cộng đồng không thể thay thế dễ dàng. Nếu loại bỏ hoặc bỏ qua đội phát triển sẽ đe dọa sự tồn tại của giao thức, nhưng trao cho họ quyền lực kinh tế tuyệt đối lại phá vỡ giá trị của token quản trị. Hướng đi được khuyến nghị là chuyển Aave thành “tổ chức lai”, giao toàn quyền tài sản thương hiệu cho DAO, trong khi Labs làm nhà cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp, thực thi các chỉ đạo on-chain và chỉ số đánh giá hiệu suất do DAO ủy quyền. Mô hình này vừa đáp ứng nhu cầu phát triển thể chế, vừa đảm bảo trách nhiệm của đội phát triển thông qua quản trị minh bạch, có thể thực thi. Toàn bộ hệ sinh thái DeFi đối mặt với mâu thuẫn tương tự, biến khủng hoảng của Aave thành vấn đề hệ thống cần giải quyết khẩn cấp. Nếu thiếu cơ chế quản trị vững chắc, quản trị dựa trên token chỉ còn là hình thức hợp thức hóa quyết định của đội ngũ, làm lu mờ ranh giới giữa giao thức phi tập trung và tập trung. Các nền tảng lớn như Gate đang theo sát diễn biến quản trị DeFi, nhận định rằng tính chính danh của quản trị là yếu tố cốt lõi đối với sự bền vững của giao thức và ổn định giá trị token—một ảnh hưởng vượt xa các phương pháp phân tích tài sản truyền thống.