Rối loạn thị trường: Tại sao giá ca cao lại giảm mạnh giữa tình trạng cung vượt cầu và khủng hoảng nhu cầu

Giá ca cao đã trải qua một đợt sụt giảm mạnh vào đầu năm 2026, với hợp đồng tháng Ba của ICE NY ca cao (CCH26) giảm 3,69% và ICE London ca cao (CAH26) giảm 4,71% trong giao dịch gần đây. Đây là tuần thứ bảy liên tiếp giá giảm, đẩy ca cao New York xuống mức thấp nhất trong hơn hai năm, trong khi ca cao London chạm mức thấp nhất trong 2,5 năm. Nguyên nhân chính của đợt giảm giá kéo dài này là thị trường thặng dư nguồn cung đối mặt với nhu cầu tiêu thụ ngày càng yếu từ cả người tiêu dùng lẫn nhà sản xuất.

Một cơn bão hoàn hảo: Thặng dư nguồn cung gặp phải nhu cầu yếu đi

Thị trường ca cao đã bước vào giai đoạn nguy hiểm khi các yếu tố cơ bản chống lại sự ổn định giá cả. Kho tồn kho ca cao toàn cầu đã tăng lên mức báo động, với lượng tồn kho do ICE theo dõi đạt đỉnh 3,75 tháng với 1.871.034 bao trong những tuần gần đây. Tổ chức Ca cao Quốc tế (ICCO) báo cáo rằng tồn kho ca cao toàn cầu đã tăng 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 1,1 triệu tấn, mức này tiếp tục gây áp lực giảm giá liên tục trên các sàn giao dịch.

Thêm vào đó, dự báo về nguồn cung còn ảm đạm hơn. StoneX dự báo thặng dư toàn cầu của thị trường ca cao trong mùa vụ 2025/26 là 287.000 tấn, và dự kiến thặng dư thêm 267.000 tấn trong mùa 2026/27. Thời kỳ thặng dư kéo dài này khiến khả năng giá ca cao tự phục hồi một cách tự nhiên rất hạn chế.

Nhu cầu tiêu thụ giảm mạnh khiến giá ca cao lao dốc

Phía cầu cũng phản ánh một bức tranh đáng lo ngại. Barry Callebaut AG, nhà cung cấp sô cô la lớn nhất thế giới, tiết lộ doanh số bán ca cao trong quý kết thúc ngày 30 tháng 11 giảm 22%, nguyên nhân là do nhu cầu thị trường yếu và sự chuyển hướng có chủ đích sang các phân khúc sản phẩm có lợi nhuận cao hơn. Thông báo này gửi đi một cảnh báo rằng các nhà sản xuất sô cô la đang phải đối mặt với áp lực biên lợi nhuận, đúng lúc giá ca cao cần hỗ trợ cho lợi nhuận.

Dữ liệu nghiền ca cao theo khu vực cũng xác nhận tình trạng yếu kém của cầu. Hiệp hội Ca cao châu Âu báo cáo giảm 8,3% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý 4, xuống còn 304.470 tấn, mức giảm mạnh hơn nhiều so với dự kiến giảm 2,9% và là hiệu suất quý 4 yếu nhất trong hơn một thập kỷ. Hoạt động nghiền ca cao ở châu Á cũng giảm, với Hiệp hội Ca cao châu Á ghi nhận giảm 4,8% so với cùng kỳ, còn 197.022 tấn. Bắc Mỹ có phần khả quan hơn một chút, tăng nhẹ 0,3% lên 103.117 tấn, nhưng mức tăng nhỏ này che giấu cuộc khủng hoảng cầu toàn cầu đang ảnh hưởng đến giá ca cao.

Xuất khẩu tăng từ Nigeria gây áp lực thêm lên giá ca cao

Vai trò của Nigeria trong thị trường ca cao toàn cầu đã chuyển từ nhỏ lẻ sang là một nhà cung cấp lớn. Theo dữ liệu của Bloomberg, Nigeria – quốc gia sản xuất ca cao thứ năm thế giới – đã xuất khẩu 54.799 tấn trong tháng 12, tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự gia tăng này, cùng với nguồn cung toàn cầu dồi dào, đã làm quá tải khả năng hấp thụ của thị trường và làm giảm giá ca cao thêm nữa.

Ngược lại, lượng xuất khẩu chậm hơn từ Bờ Biển Ngà ít nhiều hỗ trợ giá. Quốc gia này đã xuất khẩu 1,27 triệu tấn ca cao trong khoảng thời gian từ ngày 1 tháng 10 năm 2025 đến ngày 8 tháng 2 năm 2026, giảm 3,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Mặc dù sự co lại này thường giúp ổn định giá ca cao, nhưng do thặng dư toàn cầu quá lớn, nên lượng xuất khẩu giảm của Bờ Biển Ngà chỉ mang lại chút ít hỗ trợ.

Thời tiết thuận lợi đe dọa làm yếu thêm giá ca cao

Triển vọng giá ca cao còn bị đe dọa từ một yếu tố bất ngờ: điều kiện thời tiết lý tưởng ở Tây Phi. Tập đoàn Đầu tư Tổng hợp Thời tiết (Tropical General Investments Group) cho biết thời tiết lý tưởng sẽ thúc đẩy mùa thu hoạch tháng 2-3 tại Bờ Biển Ngà và Ghana, với nông dân báo cáo các bông ca cao lớn hơn và khỏe mạnh hơn so với năm trước. Công ty Mondelez, một nhà sản xuất sô cô la lớn, xác nhận rằng số lượng bông ca cao mới nhất ở Tây Phi cao hơn trung bình 7% so với trung bình 5 năm – mức tăng đáng kể so với năm ngoái.

Điều kiện thuận lợi này cho thấy sản lượng ca cao đang phục hồi trong mùa 2025/26, tạo ra thách thức lớn cho nỗ lực phục hồi giá ca cao. Khi mùa thu hoạch chính của Bờ Biển Ngà bắt đầu với niềm tin của nông dân về chất lượng, thị trường đối mặt với khả năng có thêm nguồn cung lớn hơn nữa sẽ tràn vào các kênh toàn cầu trong nửa cuối năm 2026.

Dự báo sản lượng: Hy vọng hạn chế cho sự phục hồi giá ca cao

Ở một khía cạnh tích cực nhỏ, sản lượng ca cao của Nigeria dự kiến sẽ giảm. Hiệp hội Ca cao Nigeria dự báo giảm 11% so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 305.000 tấn cho mùa 2025/26, so với 344.000 tấn của năm trước. Sự co lại này ít nhiều hỗ trợ giá ca cao trong bối cảnh thặng dư toàn cầu vẫn còn lớn.

Trong bối cảnh lịch sử, mức độ mất cân đối hiện tại rất lớn. ICCO báo cáo rằng mùa 2023/24 đã chứng kiến thâm hụt 494.000 tấn – lớn nhất trong hơn sáu mươi năm. Tuy nhiên, xu hướng đã đảo chiều rõ rệt: mùa 2024/25 dự kiến sẽ thặng dư 49.000 tấn, lần đầu tiên trong bốn năm, với sản lượng phục hồi 7,4% so với năm trước, đạt 4,69 triệu tấn.

Rabobank còn điều chỉnh dự báo của mình, giảm dự báo thặng dư mùa 2025/26 xuống còn 250.000 tấn từ mức 328.000 tấn trước đó, cho thấy thị trường đang ngày càng dư thừa. Cho đến khi các mô hình tiêu thụ thay đổi rõ rệt hoặc có các gián đoạn sản xuất bất ngờ xảy ra, giá ca cao sẽ còn đối mặt với các áp lực cấu trúc mà các giao dịch gần đây mới bắt đầu phản ánh.