Những cổ phiếu EV nào sẽ tồn tại? Thực tế tài chính trung thực đằng sau ba ông lớn

Mối Tình Nguy Hiểm Của Thị Trường Với Các Nhà Sản Xuất Ô Tô Gặp Khó Khăn

Sự nhiệt tình của các nhà đầu tư gần đây đã nâng cổ phiếu Rivian Automotive (NASDAQ: RIVN) và Lucid Group (NASDAQ: LCID) lên những đỉnh cao hấp dẫn. Tuy nhiên, bên dưới các chỉ số và sự lạc quan hàng quý là một thực tế tài chính đáng lo ngại: cả hai cổ phiếu EV này đều đang chảy máu vốn với tốc độ không bền vững, và trừ khi có một sự thay đổi căn bản, tương lai của họ vẫn còn nhiều rủi ro. Trong khi đó, nhà chơi lớn nhất trong lĩnh vực xe điện vẫn chứng minh rằng lợi nhuận và kỷ luật vận hành vẫn còn rất quan trọng trong ngành này.

Hiện Tượng Rivian: Tăng Trưởng Che Giấu Các Vấn Đề Cơ Cấu

Rivian gần đây đã thu hút sự chú ý, với giá cổ phiếu tăng 55% kể từ mức thấp tháng 11 sau khi công ty công bố kết quả tài chính quý III. Trên giấy tờ, các con số trông khá khả quan. Doanh thu tăng 78% so với cùng kỳ năm trước, công ty giao 13.201 xe, và ban quản lý báo cáo lợi nhuận gộp tích cực $24 triệu đô la — một cột mốc mà công ty mới đạt được chỉ ba lần trong lịch sử.

CEO RJ Scaringe nhấn mạnh “tiến bộ đáng kể” trong hoạt động và công bố kế hoạch đầy tham vọng cho SUV điện R2, có giá 45.000 đô la, dự kiến ra mắt trong nửa đầu năm 2026. Để hỗ trợ cho sự ra mắt này, Rivian đã xây dựng một nhà máy sản xuất rộng 1,1 triệu feet vuông, một khu vực nhà cung cấp rộng 1,2 triệu feet vuông, và một xưởng sơn có khả năng xử lý 215.000 xe mỗi năm. Công ty thậm chí còn bắt đầu xây dựng một nhà máy thứ hai tại Georgia, dự kiến sản xuất thêm 400.000 xe mỗi năm.

Tuy nhiên, sự thật không dễ chịu là: Rivian bán khoảng 50.000 xe theo tỷ lệ hàng năm trong quý III. Con số này còn nhỏ bé so với công suất của nhà máy sơn hiện tại và mục tiêu sản xuất tại Georgia. Sự tăng trưởng doanh số trong quý III phần lớn nhờ vào việc hết hạn các khoản tín dụng thuế EV liên bang, tạm thời thúc đẩy sự cấp bách của người mua. Khi các ưu đãi thuế này đã hết hạn và quý IV đang diễn ra, việc duy trì đà này dường như ngày càng khó khả thi — ngay cả khi R2 sắp ra mắt.

Tình hình bảng cân đối kế toán càng làm tăng thêm lo ngại. Rivian còn chưa đến $2 tỷ đô la tiền mặt ròng trong khi các nhà phân tích dự đoán cần khoảng 3,6 tỷ đô la vốn đầu tư trong năm tới, và thêm 2,4 tỷ đô la nữa vào năm 2027. Trừ khi R2 trở thành một hiện tượng trên thị trường, công ty sẽ đối mặt với khủng hoảng tiền mặt nghiêm trọng trong vòng vài tháng tới.

Sự Suy Giảm Sâu Của Lucid: Khi Doanh Số Làm Tăng Vấn Đề

Tình hình của Lucid Group phản ánh những thách thức của Rivian nhưng với mức suy giảm rõ rệt hơn. Những lời khen gần đây từ Car and Driver — gọi Lucid Gravity và Lucid Air Pure là 10Xe tốt nhất — mang lại một số xác nhận từ thị trường. Tuy nhiên, mức giá khởi điểm lần lượt là 79.900 đô la và 70.900 đô la đặt các mẫu xe này vào phân khúc cao cấp, hạn chế quy mô thị trường có thể tiếp cận.

Đây là nghịch lý: doanh số của Lucid tăng 45% trong năm nay, nhưng lỗ hoạt động vẫn tiếp tục mở rộng. Công ty hiện tiêu thụ 3,4 tỷ đô la dòng tiền tự do âm mỗi năm trong khi toàn bộ định giá thị trường chỉ là 3,8 tỷ đô la. Điều này có nghĩa là công ty đang phá hủy giá trị nhanh hơn mức thị trường có thể duy trì hợp lý.

Vị trí tiền mặt của Lucid đang xấu đi nhanh chóng. Với chỉ 2,3 tỷ đô la tiền mặt so với 2,8 tỷ đô la nợ, bảng cân đối của Lucid đã chuyển sang âm. Để tránh vỡ nợ ngay lập tức, ban quản lý đã phát hành $975 triệu đô la trái phiếu chuyển đổi senior — các công cụ nợ có khả năng làm loãng cổ phần hiện tại thông qua chuyển đổi thành cổ phiếu vốn chủ sở hữu.

Tiến trình tài chính của Lucid còn đáng lo ngại hơn Rivian. Toán học đơn giản cho thấy khi một công ty lỗ theo tốc độ vượt quá giá trị thị trường tổng thể của nó, thì mô hình này không thể bền vững. Cổ phiếu EV này đối mặt với quãng đường ngắn hơn nhiều trước khi phải đưa ra các quyết định quan trọng.

Tesla: Ngoại lệ Chứng Minh Quy Tắc

Trong các cuộc thảo luận về các công ty EV thất bại, một câu hỏi then chốt xuất hiện: Liệu có cổ phiếu xe điện nào thực sự đáng để sở hữu không? Câu trả lời bất ngờ lại chỉ ra nhà tiên phong của ngành.

Tesla (NASDAQ: TSLA) vẫn tạo ra giá trị đáng kể cho cổ đông bất chấp những tin đồn tiêu cực liên tục về CEO Elon Musk. Những thách thức về danh tiếng là không thể phủ nhận, nhưng các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp lại kể một câu chuyện khác.

Trong 12 tháng qua, Tesla đã tạo ra 4,8 tỷ đô la lợi nhuận tích cực — nhiều hơn đáng kể so với bất kỳ đối thủ EV nào ngoại trừ BYD, báo cáo lợi nhuận 5,5 tỷ đô la. Tesla duy trì hơn $28 tỷ đô la tiền mặt so với nợ trên bảng cân đối. Đặc biệt, công ty vẫn duy trì dòng tiền tự do dương, tạo ra 6,8 tỷ đô la tiền mặt tích cực mỗi năm. Ngược lại, BYD đã tiêu 3,5 tỷ đô la tiền mặt trong cùng kỳ.

Sự khác biệt còn rõ rệt hơn khi xem xét hiệu quả vận hành. Trong khi các đối thủ cạnh tranh chạy đua để đạt lợi nhuận, Tesla đã đến đích — và đang tạo ra của cải thực sự cho các nhà đầu tư mua cổ phiếu dựa trên mô hình kinh doanh của họ chứ không phải dựa vào sự nổi tiếng của CEO trên mạng xã hội.

Phán Quyết Đầu Tư

Thị trường cổ phiếu EV tiết lộ một chân lý quan trọng: không phải tất cả các công ty xe điện đều tồn tại được. Rivian và Lucid đối mặt với giới hạn về tiền mặt có thể khiến cổ phiếu của họ trở nên vô giá trị nếu không có những bước ngoặt vận hành lớn hoặc các khoản vốn đầu tư đáng kể. Con đường hướng tới lợi nhuận bền vững vẫn còn mờ mịt, và tốc độ tiêu hao vốn của họ khiến thời gian trở thành nguồn lực ngày càng khan hiếm.

Tesla, bất chấp lãnh đạo gây tranh cãi và các thách thức về PR, là cổ phiếu EV hiếm hoi đã thực sự đạt được lời hứa của ngành: sản xuất có lợi nhuận quy mô lớn, dòng tiền mạnh mẽ, và bảng cân đối có thể chống chịu biến động thị trường. Đối với các nhà đầu tư tìm kiếm sự tạo ra của cải thực sự trong lĩnh vực xe điện, sự kết hợp giữa lợi nhuận và kỷ luật tài chính của Tesla vẫn là con đường đáng tin cậy nhất để đạt được lợi nhuận đáng kể.