Mỹ cuối cùng đã hiểu ra!

Giới thiệu

Ngày 15 tháng 1, Quốc hội Hoa Kỳ sẽ tiến hành bỏ phiếu cuối cùng về Luật CLARITY. Bề ngoài, đây là một đạo luật về quản lý ngành công nghiệp tiền mã hóa; nhưng sâu xa hơn, nó phản ánh một sự điều chỉnh quan trọng trong chiến lược định vị tài sản mã hóa của Hoa Kỳ trong bối cảnh cạnh tranh tài chính toàn cầu.

Đây không phải lần đầu Hoa Kỳ cố gắng kiểm soát tài sản mã hóa, nhưng rất có thể là lần đầu tiên, từ bỏ việc sử dụng không chắc chắn như một vũ khí để đàn áp toàn diện, chuyển sang phương thức lập pháp, đưa chúng vào khung thể chế có thể kiểm soát và hấp thụ.

Hình 1: Quốc hội Hoa Kỳ

1. Từ “bao vây thực thi pháp luật” đến “kiến tạo luật pháp”: Tại sao thái độ của Hoa Kỳ lại thay đổi?

Trong những năm gần đây, chủ đạo của Hoa Kỳ đối với ngành công nghiệp mã hóa không phải là lập pháp, mà là thực thi pháp luật.

SEC liên tục mở rộng phạm vi giải thích định nghĩa “chứng khoán”, đưa nhiều dự án mã hóa vào hệ thống pháp luật chứng khoán hiện có. Mục đích cốt lõi của cách làm này không phải là xây dựng quy tắc rõ ràng, mà là dùng biện pháp thực thi để răn đe, làm chậm đà mở rộng của ngành. Trong bối cảnh quy mô thị trường còn hạn chế, ngành còn trong giai đoạn sơ khai, chiến lược này còn có thể hiệu quả, nhưng khi môi trường thay đổi, những hạn chế của nó bắt đầu lộ rõ.

Trước hết, thị trường mã hóa đã phát triển đến mức không thể bị bỏ qua. Việc phê duyệt ETF Bitcoin giao ngay đồng nghĩa với việc vốn của Wall Street đã sâu sát liên kết với tài sản mã hóa qua các kênh hợp pháp, hệ thống tài chính Hoa Kỳ không còn chỉ là cơ quan quản lý nữa, mà còn là bên có lợi ích liên quan.

Thứ hai, dòng chảy vốn và nhân tài bắt đầu rõ ràng và có thể thấy được. Ngày càng nhiều dự án chọn đăng ký và vận hành tại Singapore, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, châu Âu và các khu vực pháp lý khác, rủi ro “trống rỗng” trong lĩnh vực đổi mới mã hóa của Hoa Kỳ dần lộ diện.

Trong khi đó, cuộc đua giám sát toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng. Quy định MiCA của Liên minh châu Âu đã hình thành hệ thống hoàn chỉnh, nhiều nơi ở châu Á áp dụng chiến lược “đặt ra quy tắc trước, sau đó hướng dẫn phát triển”. Nếu Hoa Kỳ tiếp tục duy trì thái độ mơ hồ, có thể sẽ dần mất vị thế trong việc định hình các quy tắc mã hóa trong tương lai.

Trong bối cảnh này, Luật CLARITY giống như một bài học muộn màng nhưng cần thiết.

Hình 2: Cựu Chủ tịch SEC, từng có những đợt đàn áp mạnh mẽ đối với mã hóa khi còn tại vị

2. Giao quyền quản lý cho CFTC, là một sự “định danh lại” thuộc tính tài chính

Tại sao lại là CFTC chứ không phải SEC? Đây là lựa chọn quan trọng nhất, cũng mang ý nghĩa chiến lược lớn nhất trong Luật CLARITY.

Logic giám sát của SEC dựa trên hệ thống “cổ phần—chủ thể công ty—tiết lộ thông tin”, nhưng phần lớn tài sản mã hóa không có những đặc điểm này. Chúng không có chủ thể công ty rõ ràng, cũng không có nghĩa vụ tiết lộ thông tin liên tục, hơn nữa không tự nhiên phù hợp với mối quan hệ cổ phần hay chia lợi nhuận. Việc bắt buộc đưa chúng vào khung pháp lý chứng khoán lâu dài chỉ tạo ra xung đột cấu trúc.

Ngược lại, CFTC giám sát thị trường hàng hóa và các sản phẩm phái sinh của chúng, trong đó đặc điểm cốt lõi là: không đại diện cho quyền sở hữu, mà là một phương tiện trao đổi, định giá của giá trị.

Việc chuyển nhiều tài sản mã hóa sang phạm vi quản lý của CFTC, tương đương với việc thừa nhận về mặt pháp lý: những tài sản này gần hơn với “hàng hóa mới”, chứ không phải “chứng khoán số hóa”. Đây không phải là sự thỏa hiệp đối với từng loại tài sản, mà là một mở rộng thể chế về logic hoạt động của Bitcoin và các tài sản mã hóa khác.

Hình 3: Ủy ban Hàng hóa Hợp đồng Tương lai Hoa Kỳ (CFTC)

3. Thực chất, được bảo vệ là khả năng mở rộng của hệ thống tài chính đô la

Một vấn đề thường bị bỏ qua là: nếu Hoa Kỳ tiếp tục đàn áp tài sản mã hóa, cuối cùng ai sẽ là người chịu thiệt?

Câu trả lời rất có thể không phải là ngành công nghiệp mã hóa, mà là khả năng kiểm soát mở rộng của hệ thống đô la.

Stablecoin, thanh toán trên chuỗi và DeFi đã thực tế cấu thành “hệ thống tài chính bóng” của đô la trên chuỗi. Trong cấu trúc stablecoin toàn cầu hiện nay, tài sản định giá bằng đô la chiếm ưu thế tuyệt đối, nhiều hoạt động tài chính trên chuỗi đã xoay quanh chúng.

Ý nghĩa của Luật CLARITY không phải là ngăn chặn sự phát triển của hệ thống này, mà là đưa nó trở lại trong phạm vi thể chế có thể giám sát. Thông qua việc làm rõ khung pháp lý về phát hành, lưu hành stablecoin và các hoạt động tài chính liên quan, Hoa Kỳ có thể đảm bảo hệ thống này không hoàn toàn thoát khỏi quyền pháp lý của chính mình.

Từ góc độ này, đây không phải là sự giảm thiểu ảnh hưởng của đô la, mà là một dạng “tập trung lại” — đưa các hoạt động tài chính đô la đã tràn ra ngoài chuỗi trở lại phạm vi kiểm soát.

Hình 4: Hệ thống đô la

4. Các nhà sáng lập không nhận được tự do, mà là “được phép tồn tại”

Cần làm rõ rằng, Luật CLARITY không phải là mở rộng toàn diện cho ngành công nghiệp mã hóa.

Nó cung cấp không phải là tự do vô điều kiện, mà là một trạng thái tồn tại có thể quản lý, có thể kiểm toán, và có thể dự đoán được. Sau khi xác lập rõ ràng khung thể chế, không gian phát triển hoang dã sẽ bị thu hẹp, các mô hình lợi dụng khoảng trống quản lý sẽ dần biến mất, chi phí tuân thủ sẽ trở thành rào cản mới của ngành.

Điều này có nghĩa, những dự án thực sự hưởng lợi không phải là các dự án đầu cơ, mà là các giao thức và nền tảng có logic sản phẩm dài hạn, mô hình kinh doanh bền vững và thuộc tính hạ tầng. Mục tiêu của Hoa Kỳ không phải là nuôi dưỡng một MEME mới, mà là chọn lọc ra các hạ tầng mã hóa có thể tích hợp vào hệ thống tài chính chính thống.

Hình 5: ETH được ca ngợi là “hạ tầng tài chính thế hệ tiếp theo”

5. Sau ngày 15 tháng 1, thị trường thực sự phải đối mặt với vấn đề gì

Dù kết quả bỏ phiếu thế nào, ngành mã hóa đều sẽ bước vào một giai đoạn mới. Lúc đó, trọng tâm của thị trường sẽ không còn là “sẽ bị kiện cáo hay không”, mà là những tài sản nào sẽ bị loại trừ rõ ràng khỏi định nghĩa chứng khoán, mô hình kinh doanh nào có thể mở rộng quy mô trong khung CFTC, và dự án nào có khả năng chịu chi phí tuân thủ dài hạn.

Đây sẽ là một cuộc đánh giá lại dựa trên các biến số chậm, chứ không phải là sự phấn khích theo cảm xúc ngắn hạn.

Kết luận: Kết thúc “thời kỳ nổi loạn” của ngành mã hóa

Ý nghĩa biểu tượng của Luật CLARITY có thể lớn hơn chính các điều khoản cụ thể của nó.

Nó tượng trưng cho thực tế Hoa Kỳ đang chấp nhận: tài sản mã hóa đã không thể bị tiêu diệt hoàn toàn, chỉ có thể được hệ thống thể chế hấp thụ. Ngày 15 tháng 1 có thể không phải là điểm bắt đầu của thị trường bò, nhưng rất có thể là mốc quan trọng để ngành mã hóa chuyển từ “đối đầu trật tự” sang “hòa nhập trật tự”.

Từ ngày đó trở đi, thế giới mã hóa không còn là vấn đề “có được công nhận hay không”, mà là đối mặt với một thử thách thực tế hơn, khốc liệt hơn — trong phạm vi quy tắc đã định, ai còn có thể sống sót.

Hình 6: Luật CLARITY